Między groteską a tragizmem

Czeski moralitet napisany przez Ota Pavla atrakcyjnie przeniósł na scenę Teatru Żydowskiego Jan Szurmiej.

Aktualizacja: 03.11.2015 21:08 Publikacja: 03.11.2015 20:03

Foto: Teatr Żydowski

Zbiór opowiadań „Śmierć pięknych saren" z 1971 r. ma niezwykłą historię. Ich autor Ota Pavel traktował je jako formę autoterapii, kiedy stwierdzono u niego zaburzenia psychiczne. Szybko się okazało, że opowiadania stały się ulubioną lekturą także osób uchodzących za zdrowe, a popularność Pavla wykroczyła poza granicę jego ojczyzny.

Książka w ówczesnej Czechosłowacji doczekała się dwóch ekranizacji i miana książki antydepresyjnej.

Jan Szurmiej przeniósł ją na deski Teatru Żydowskiego z wielkim pietyzmem, udowadniając, że stanowi doskonały materiał na spektakl.

Oto obserwujemy losy żydowsko-czeskiej rodziny Popperów z Pragi przed okupacją niemiecką i w jej trakcie, a także w nowej, socjalistycznej rzeczywistości. Narratorem opowieści jest młody chłopak, Ota, który z czułością opowiada perypetie swego ojca komiwojażera, specjalizującego się w sprzedaży odkurzaczy. Choć stara się być przykładną głową rodziny, to naprawdę kocha się skrycie w żonie szefa.

W ujęciu Henryka Rajferta jest tragikomicznym antybohaterem traktującym życie jak wielkie wyzwanie. A to życie przynosi mu wciąż nowe niespodzianki. W przedwojennej rzeczywistości styka ze sprytnym oszustem, który sprzedaje mu staw z jedną rybą. W czasie okupacji przeżywa upokorzenia i tragedię Holokaustu. Po wojnie zaś, gdy włącza się w budowę nowego ustroju, przekonuje się, że tam także nie ma dla niego miejsca.

Spektakl Jana Szurmieja jest pełen poezji, groteska i tragizm mieszają się w nim z nostalgią i humorem. Osobnym bohaterem jest przyroda, zmagania podczas połowu ryb, metody kłusownicze i oczywiście kuchnia czeska. W nastrój opowieści doskonale wpisują się ballady Jaromira Nohavicy w znakomitym wykonaniu Moniki Chrząstowskiej. Talent aktorski i nieodkryte wcześniej zdolności komediowe zaprezentował Dawid Szurmiej, a Piotr Chomik udowodnił, że z równym powodzeniem potrafi grać wrażliwego Anioła, co mrocznego, budzącego grozę sadystę. Nie można pominąć Piotra Siereckiego, wcielającego się w postać syna, który z dziecięcą wrażliwością jest narratorem całej opowieści.

Jan Szurmiej, korzystając z adaptacji Pawła Szumca, stworzył spektakl, który ogląda się z zainteresowaniem nie mniejszym niż „Skrzypka na dachu", choć z pewnością bardziej kameralny i nie tak widowiskowy. Sądząc po reakcji widzów, nie mam wątpliwości, że do takiego teatru coraz bardziej się tęskni. Teatr Żydowski wyraźnie staje się sceną, w którą Gołda Tencer tchnęła nowe życie.

Zbiór opowiadań „Śmierć pięknych saren" z 1971 r. ma niezwykłą historię. Ich autor Ota Pavel traktował je jako formę autoterapii, kiedy stwierdzono u niego zaburzenia psychiczne. Szybko się okazało, że opowiadania stały się ulubioną lekturą także osób uchodzących za zdrowe, a popularność Pavla wykroczyła poza granicę jego ojczyzny.

Książka w ówczesnej Czechosłowacji doczekała się dwóch ekranizacji i miana książki antydepresyjnej.

Pozostało 83% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Teatr
Tradycja Teatru TV zobowiązuje
Materiał Promocyjny
Mity i fakty - Czy to prawda, że elektryczne auta palą się częściej niż spalinowe?
Teatr
Jacek Cieślak: Teatr TV dla młodszych widzów w internecie
Teatr
Warszawski Teatr Capitol zaprasza w wakacje!
Teatr
Na Broadwayu młode czarownice święciły tryumfy. Teraz "Wicked” w Teatrze Roma
Teatr
Jerzy Stuhr: Smutna prawda o Polsce i Polakach
Teatr
Czy Donald Tusk odda Teatr Słowackiego? Zespół czuje się zdradzony