Pozwy za szkody klimatyczne? Eksperci studzą emocje po wygranej seniorek

Część ekspertów studzi emocje po wygranej stowarzyszenia seniorek, które pozwały Szwajcarię za niewystarczające działania na rzecz klimatu. Potrzebne są formalne gwarancje, czyli zmiany w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Publikacja: 17.05.2024 18:07

Pozwy za szkody klimatyczne? Eksperci studzą emocje po wygranej seniorek

Foto: AdobeStock

Nie milkną echa kwietniowego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wygranej sprawie szwajcarskich seniorek, zrzeszonych w stowarzyszeniu Verein KlimaSeniorinnen Schwei. Kobiety pozwały swoje państwo za niewystarczające działania podjęte przeciwko zmianom klimatu. Choć wygrały, część ekspertów studzi entuzjazm, jakoby wyrok ten mógł stać się łatwą furtką dla innych stowarzyszeń czy osób fizycznych.

Nie każdy udowodni, że działania państwa mu szkodzą 

Mec. Franciszek Nowak z Kancelarii Maruszkin przypomina przy tym, że ETPCz po raz pierwszy wskazał, iż negatywne skutki zmian klimatycznych mogą naruszać prawa człowieka. A państwa zobowiązane do przestrzegania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka muszą zapobiegać negatywnym zmianom. Jego zdaniem jest to bardzo istotne, bo akt ten nie wyraża wprost prawa do bezpiecznego klimatu. - Wiele jurystów jednak od dawna twierdziło, że zobowiązanie państw do przeciwdziałania zmianom klimatu wynika z prawa do życia, czy prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Teraz zyskaliśmy potwierdzenie tych tez przez największy możliwy skład ETPCZ – podkreśla.

Czytaj więcej

Ważny wyrok Strasburga ws. walki ze zmianami klimatycznymi

Mecenas przypomina jednak, że w sprawie tej skargę wniosła nie tylko organizacja, ale też osoby fizyczne, które – zdaniem Trybunału – nie wykazały, że zostały osobiście i bezpośrednio poszkodowane przez własne państwo. - Oznacza to, że ścieżka do pozywania państw przed ETPCZ za zaniechania w zakresie zmian klimatu została poszerzona, ale mimo wszystko nadal pozostała wąska – zastrzega Franciszek Nowak. Wyjaśnia, że kluczowym pozostanie wykazanie związku przyczynowego między działaniami i zaniechaniami państwa a zmianami klimatu.

Według eksperta wyrok ten odegra jednak istotną rolę w kształtowaniu orzeczeń sądów polskich i innych państw europejskich. - Ma to niebagatelne znaczenie dla toczących się obecnie polskich spraw klimatycznych i jestem przekonany, że polskie sądy powinny wziąć ten wyrok pod uwagę – podkreśla.

Czy będzie gwarancja prawa do środowiska? 

Również mec. Jerzy Jendrośka z kancelarii Jendrośka Jerzmański Bar i Wspólnicy ocenia, że choć ETPCz po raz pierwszy obrał kierunek, którego dotąd się wystrzegał, to nie należy przeceniać go od strony prawnej.

- W wydawanych orzeczeniach za naruszenie praw opisanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka uznawał tylko te dotyczące konkretnego dobra konkretnej jednostki, np. prawa do prywatności, własności. Wszystko, co „generalne”, np. sprawy socjalne, mieszkalnictwo czy ogólnie ochronę środowiska postrzegał jako sferę, w którą sędziowie nie powinni ingerować – wyjaśnia. Precyzuje, że w tej sprawie ETPCz przyjął, iż kwestie klimatyczne należy postrzegać inaczej niż te związane z ochroną środowiska. Stowarzyszenie uznał zaś za reprezentanta interesów ogółu.

Czytaj więcej

Polacy mogą liczyć na odszkodowania za zanieczyszczenie środowiska

Zdaniem eksperta, wydanie takiego orzeczenia nie oznacza jednak, że Trybunał uzna całą falę podobnych spraw. Za każdym razem będzie on szczegółowo sprawdzał legitymację skargową. - Sytuacja może się zmienić, gdy sukcesem zakończone zostaną wysiłki, aby katalog gwarantowanych Konwencją praw uzupełniony został o prawo do środowiska – precyzuje specjalista.

- Uważam, że już teraz na kanwie tego wyroku w Polsce łatwiej będzie można wytaczać sprawy za zanieczyszczenie powietrza - podkreśla. I konkluduje, że nasze miasta znajdują się w czołówkach rankingów najbardziej zanieczyszczonych metropolii na świecie, więc dowody naukowe na to, iż w wyniku tego zjawiska cierpią jednostki, są nie do podważenia.

Nie milkną echa kwietniowego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wygranej sprawie szwajcarskich seniorek, zrzeszonych w stowarzyszeniu Verein KlimaSeniorinnen Schwei. Kobiety pozwały swoje państwo za niewystarczające działania podjęte przeciwko zmianom klimatu. Choć wygrały, część ekspertów studzi entuzjazm, jakoby wyrok ten mógł stać się łatwą furtką dla innych stowarzyszeń czy osób fizycznych.

Nie każdy udowodni, że działania państwa mu szkodzą 

Pozostało 88% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Środowisko
Polacy mogą liczyć na odszkodowania za zanieczyszczenie środowiska
Sądy i trybunały
Sędzia Sądu Najwyższego skarży Polskę do ETPC. Chodzi o decyzję Andrzeja Dudy
Zawody prawnicze
Prokuratorzy zaniepokojeni poleceniem prokuratora krajowego ws. Andrija K.
Sądy i trybunały
Chaos po wyroku TK. Bez publikacji orzeczenia ustawy jednak niezagrożone
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Sądy i trybunały
Bodnar chce dymisji członka nowej KRS. "Chaos w zarządzaniu sądem"
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży