Na wczorajszym posiedzeniu rząd przyjął skrytykowany przez Radę Legislacyjną projekt nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Zbyt ogólne klauzule

Skierowany do Sejmu projekt wprowadza ustawowe kryteria podziału rezerwy subwencji ogólnej, którymi będzie się kierował minister finansów przy jej podziale. Chodzi o to, że zdaniem Rady Legislacyjnej kryteria te zostały sformułowane bardzo ogólnie, dlatego projekt budzi wątpliwości konstytucyjne.

– W szczególności zastrzeżenia budzić może posługiwanie się klauzulami generalnymi. Mogą one przesądzać o tym, że mamy do czynienia z blankietowym odesłaniem ustawowym – mówi prof. Mirosław Stec, przewodniczący Rady Legislacyjnej.

W projekcie mówi się bowiem o uwzględnianiu poziomu dochodów, szczególnych potrzebach wydatkowych  czy wystąpieniu okoliczności niezależnych od jednostki.

– Ponadto sformułowane w ustawie kryteria nie zobowiązują ministra finansów do uzasadniania decyzji w jakikolwiek sposób – tłumaczy prof. Mirosław Stec. – Co więcej, decyzja o podziale rezerwy subwencji ogólnej nie podlega żadnej kontroli. Uzasadniony zatem staje się zarzut, że ustawodawca przekazuje ministrowi znaczną część swoich uprawnień – dodaje.

Zdążyć przed 1 stycznia

Mimo zastrzeżeń RL resort zamierza wprowadzić nowe zasady jak najszybciej.

– Chcemy, aby nowe zasady podziału rezerwy znalazły zastosowanie jeszcze w 2013 r. – mówi Hanna Majszczak, wiceminister finansów. – Dlatego zakładamy, że ustawa wejdzie w życie dzień po jej opublikowaniu w Dzienniku Ustaw, a podział środków w 2013 r. ma być możliwy do 31 grudnia – dodaje.

Zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów projektem kryteria podziału rezerwy mają być dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, o podziale środków mają decydować wskaźniki charakteryzujące sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego (np. dochody podatkowe, wysokość otrzymanej subwencji ogólnej). Po drugie, mają umożliwić reagowanie na aktualne potrzeby wydatkowe samorządów (np. konieczność usunięcia skutków nagłych zdarzeń losowych).

Wybór kryteriów, które będą w danym roku brane pod uwagę, minister finansów ma uzgadniać z reprezentacją samorządów. Konsultowana ma być także wielkość środków rozdzielanych na podstawie poszczególnych kryteriów. Projekt wprowadza w życie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt K 14/11.

etap legislacyjny: skierowano do Sejmu

O dysponowaniu groszem publicznym

W wyroku z 31 stycznia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Stwierdził bowiem, że ustawodawca nie określił w tym przepisie żadnych kryteriów, którymi minister finansów powinien się kierować przy podziale środków rezerwy subwencji ogólnej pomiędzy gminy, powiaty i województwa samorządowe. Zakwestionowany przepis zastrzegał jedynie, że dokonując podziału rezerwy, minister finansów ma obowiązek porozumieć się z przedstawicielami samorządu terytorialnego.

W ocenie Trybunału to zbyt słaba gwarancja prawidłowości podziału tych środków, zwłaszcza że do porozumienia ministra z samorządowcami w tej kwestii może w ogóle nie dojść. Co więcej, konstytucja wymaga, aby zasady podziału środków publicznych były normowane w ustawie (sygn. K 14/11).