Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co stoi za rekordowym, ponad 70-procentowym wzrostem cen czerwonego kawioru.
  • Jak intensywne połowy w ostatnich latach zagrażają przyszłości populacji łososia.
  • Z jakimi globalnymi wyzwaniami, od zmian klimatu po spadek zasobów, mierzy się branża.
  • Dlaczego według ekspertów czerwony kawior może trwale powrócić do statusu produktu premium.

Kawior czerwony jest często obecny na rosyjskich stołach. Zawiera mniej tłuszczu niż czarny, jest przebogaty w kwasy Omega 3, daje mniej cholesterolu. Jego smak, w ocenie wielu konsumentów, też jest bardziej wyrazisty niż w wypadku kawioru czarnego. Szczególnie chętnie Rosjanie kupują go w okresie noworocznych świąt. W tym roku będzie to wyjątkowo drogi zakup.

We wrześniu 2026 r. średnia cena naturalnego czerwonego kawioru w rosyjskim handlu detalicznym wyniosła 19,34 tys. rubli za kilogram (938 zł), zwiększając się rok do roku o 73 proc., obliczyło centrum analityczne „Check Index” firmy OFD Platform, cytowane przez gazetę „Kommersant”. W połączeniu ze spadającą siłą nabywczą Rosjan przełożyło się to zmniejszenie liczby zakupów o jedną trzecią w tym samym okresie. Ci, których wciąż na kawior stać, zamiast opakowań 300–500 g częściej wybierali opakowania 100–150 gramowe.

Dlaczego kawior czerwony drożeje? Łososi jest coraz mniej

Według Check Index w sprzedaży jest coraz mniej kawioru z łososia różowego (gorbusza, keta). W branży rybnej wzrost cen ponownie wyjaśniono spadkiem połowów w ostatnich dwóch latach. Łososi jest coraz mniej, bo ludzie odławiali je masowo, bez oglądania się na środowisko i przyszłość. W ciągu 5 lat Rosja wyłowiła tyle łososiowatych, ile w ciągu 23 lat za czasów sowieckich.

„Rekordowe połowy łososia pacyficznego w latach 2009, 2011, 2018, 2020 i 2023 przekroczyły skumulowany połów w latach 1970–1993. W ciągu tych 5 lat złowiliśmy więcej niż w 23 lata. Stworzyło to nową rzeczywistość, radykalnie zmieniając oczekiwania cenowe ludności” – wyjaśnia German Zwieriew, prezes Ogólnorosyjskiego Stowarzyszenia Rybackiego. Biorąc pod uwagę prognozy nauki o rybołówstwie, spodziewa się on radykalnych zmian na rynku kawioru – powrotu kawioru czerwonego do statusu towaru premium.

Kawior czerwony znów towarem premium? Słaby sezon łososiowy 2026

Słaby sezon łososiowy w 2026 roku doprowadził do znacznego spadku produkcji kawioru, co w naturalny sposób odbiło się na cenach hurtowych i detalicznych – mówi Artem Suworow z firmy Strategy Partners. Według niego można mówić o trwałym przejściu do kategorii premium, jeśli po normalizacji podaży wysokie ceny utrzymają się przez kilka sezonów, a konsumenci będą nadal kupować porównywalne niewielkie ilości.

Czytaj więcej

Kawior podrożał w Rosji o 34 procent. Zapowiada się bardzo drogi Nowy Rok

Łososia brakuje też w Japonii, na Alasce i w Norwegii

Według Ogólnorosyjskiego Instytutu Badawczego Rybołówstwa i Oceanografii (VNIRO) do 1 listopada na Dalekim Wschodzie złowiono 99,3 tys. ton łososia pacyficznego. To mniej niż połowa z 227 tys. ton, które VNIRO przewidywało przed rozpoczęciem sezonu połowowego. Do tego najbardziej cennego łososia różowego złowiono 41,9 tys. ton wobec 222,6 tys. ton w całym ubiegłym sezonie.

Niedobór łososia to problem nie tylko na rosyjskim Dalekim Wschodzie; borykają się z tym także inne kraje. Na sezonowe wahania połowów wpływają zmiany siedliska. Łosoś część życia spędza w rzece, część w morzu i całą trasę musi bezpiecznie przebyć. Według Organizacji Badawczej Hokkaido liczba łososi powracających na wyspę w celu odbycia tarła w 2025 r. wyniosła około 6,86 mln, co stanowi 39 proc. poziomu z poprzedniego roku. W czerwcu organizacja przewidywała dalszy spadek w 2026 r., do 3,645 mln ryb. Dla japońskich przetwórców kawioru oznacza to zawężenie lokalnej bazy surowcowej.

Czytaj więcej

Morze Kaspijskie wysycha. Jesiotry wymierają, porty trzeba pogłębiać

Naukowcy z Uniwersytetu Hokkaido, którzy badali warunki siedliskowe łososia japońskiego w latach 1998–2022, wiążą redukcję odpowiednich obszarów morskich z ociepleniem, spadkiem liczebności zooplanktonu spożywczego i okresami nienormalnie wysokich temperatur wody. Rybom coraz trudniej jest rosnąć i przetrwać w swoich zwykłych miejscach. Zdaniem naukowców nawet masowe wypuszczanie młodych osobników wyhodowanych w wylęgarniach może nie zrekompensować tych zmian.

Podobny mechanizm opisują naukowcy z amerykańskiej Narodowej Agencji ds. Oceanów i Atmosfery (NOAA) zaobserwowali, że w ciepłym sezonie 2014–2019 młode łososie kety w zachodniej Alasce były większe, ale z powodu mniej pożywnego pożywienia zgromadziły mniej rezerw energetycznych. Naukowcy postawili hipotezę, że zmniejszyło to ich szanse na przeżycie pierwszej zimy i powrót na tarło.

Według wiosennej prognozy Alaska Seafood Marketing Institute globalne połowy łososia keta w 2026 roku miały być o 26 proc. niższe niż średnia z poprzednich pięciu lat. W Japonii mniej łososi keta powraca na tarło, a na Alasce spodziewano się spadku połowów.

Ile kosztuje produkcja kawioru? Mniej ryb to wyższe koszty

Firmy rybackie muszą przygotowywać kutry do sezonu połowowego i utrzymywać zakłady produkcyjne nawet w okresach przestoju. W konsekwencji im mniej złowionych ryb, tym wyższe koszty na kilogram połowu. Firmy sprzedają nie tylko kawior z tych samych ryb, ale także tusze ryb, filety i inne produkty. Dlatego koszt kawioru zależy między innymi od proporcji całkowitych kosztów firmy, jakie na niego przeznaczają.

Norweska firma Svanøy Havbruk, wraz z naukowcami z Nofimy zwraca uwagę, że oprócz kosztów surowców i przetwórstwa, dochodzą koszty pakowania, magazynowania, transportu i finansowania zapasów: produkt sezonowy musi być przechowywany do momentu sprzedaży, w tym do szczytu popytu w okresie Boże Narodzenie/ Nowy Rok.

Imitacja kawioru coraz popularniejsza. Rosjanie wybierają „kawior” z wodorostów

Z braku pieniędzy i drożyzny, od stycznia do września 2026 r. liczba zakupów imitacji czerwonego kawioru w Rosji (np. „kawior” z wodorostów) wzrosła o 14 proc. rok do roku, podczas gdy zakupy kawioru naturalnego spadły o 17 proc. Rosjanie coraz częściej patrzą na ceny, aniżeli na autentyczność żywności. Na rynku Rosji spotyka się też ikrę z taszy, gromadnika (capelin), ryb latających (tobiko), pstrąga, dorsza oraz siei.