Do przyjęcia przepisów wprowadzających pewne procedury i reguły rozwoju AI, które jednocześnie będą chronić obywateli, zobowiązuje Polskę unijny AI Act. Zgodnie z nim już od 2 sierpnia 2025 r. w Polsce powinien działać organ nadzoru. Tymczasem projekt dopiero został skierowany do Sejmu.
Speckomisja przypilnuje sztuczną inteligencję w Polsce
Krajowym organem nadzoru nad stosowaniem przepisów dotyczących AI będzie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), która będzie mogła wydawać decyzje, nakładać sankcje administracyjne za naruszenie przepisów i prowadzić postępowania administracyjne. W skład Komisji wejdą dwaj zastępcy przewodniczącego oraz prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Czytaj więcej:
Przepisy ograniczają możliwość podejmowania decyzji wywołujących skutki prawne wobec obywatela wyłącznie w sposób zautomatyzowany
Pro
Do najważniejszych zadań Komisji będzie należeć wspieranie rozwoju ekosystemu AI poprzez tworzenie tzw. piaskownic regulacyjnych, z których będą mogły korzystać podmioty tworzące AI. Otrzymają one także wsparcie w osiąganiu zgodności z przepisami lub zgody na odstępstwo od stosowania niektórych przepisów, w zakresie niezbędnym do realizacji projektu. Podmioty będą też mogły wystąpić do KRiBSI o wydanie opinii indywidualnych, w których otrzymają wiążące stanowisko Komisji w ich konkretnej sprawie. Zapewni ono przedsiębiorcom i innym podmiotom pewność co do legalności planowanych lub realizowanych działań.
Zadaniem Komisji będzie także prowadzenie działań edukacyjnych i informacyjnych. W tym celu Komisja będzie współpracować z organami nadzoru rynku innych państw, instytucjami Unii Europejskiej i organizacjami międzynarodowymi.
Działania Komisji mają także wspierać konkurencyjność gospodarki oraz rozwój badań naukowych i zastosowań systemów sztucznej inteligencji. Komisja weźmie udział w kształtowaniu polityk publicznych w obszarze sztucznej inteligencji, będzie opiniować projekty aktów prawnych oraz dokumentów rządowych, a także wydawać opinie indywidualne w zakresie stosowania przepisów rozporządzenia AI Act.
Czytaj więcej:
Z perspektywy krajowej największym wyzwaniem nie jest brak norm, lecz ich praktyczne wdrożenie. Im szybciej organizacje potraktują narzędzia AI jak...
Pro
Jakie korzyści z ustawy będzie miał zwykły człowiek
Projekt ustawy, który został już skierowany do Sejmu, umożliwi także obywatelom realny wpływ na to, jak działają systemy sztucznej inteligencji. Obywatel będzie mógł złożyć skargę do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, gdy uzna, że AI zadziałała nieprawidłowo.
Rząd podaje przykład: system AI banku odrzuca wniosek klienta o kredyt. Klient jest przekonany, że decyzja była niesprawiedliwa lub dyskryminująca. Po wejściu w życie nowych przepisów będzie mógł zgłosić to do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Zespół pracowników merytorycznych KRiBSI zajrzy „pod maskę” systemu i sprawdzi, czy wszystko odbyło się zgodnie z prawem.
Ustawa ma także zagwarantować obywatelowi bezpieczeństwo w sytuacji, gdy technologia wymknie się spod kontroli. Zgodnie z projektem innowacja nie będzie mogła odbywać się kosztem ludzkiego zdrowia, życia czy praw podstawowych. Przepisy ustawy wprowadzą mechanizmy stanowiące w tym zakresie pewne „bezpieczniki”.
Przykład: na rynek trafia nowa aplikacja oparta na AI, która obiecuje rewolucję w diagnostyce zdrowia. Okazuje się jednak, że jej błędy mogą komuś realnie zaszkodzić. Jeśli ryzyko jest bezpośrednie, Komisja - bez czekania latami na wyrok sądu - będzie mogła wydać w trybie przyspieszonym nakaz wycofania aplikacji z użytku z rygorem natychmiastowej wykonalności.
Czytaj więcej
Rząd uwzględnił część uwag rzecznika praw obywatelskich dotyczących np. obowiązków stosowania RODO przez projektowaną Komisję ds. sztucznej intelig...
Rząd zapewnia, że obywatel będzie mógł dowiedzieć się, w jaki sposób dana organizacja (firma, instytucja) postępuje z AI. Każdy będzie miał bowiem możliwość zapoznania się z treścią decyzji Komisji, wydanych na podstawie przepisów. Dostępny będzie także wykaz systemów sztucznej inteligencji, co do których wydano decyzję w sprawie nałożenia kary za naruszenie przepisów.
Do 31 marca każdego roku Komisja będzie publikowała informację zawierającą przykłady dobrych praktyk w zakresie wdrażania i stosowania systemów sztucznej inteligencji przez przedsiębiorców.
Informatykom i urzędnikom doradzą przedsiębiorcy i inni obywatele
Przepisy ustawy o systemach sztucznej inteligencji zakładają, że przy KRiBSI powstanie organ opiniodawczo-doradczy - Społeczna Rada ds. Sztucznej Inteligencji (SI) licząca od 9 do 15 członków. Będzie ona opiniować ważne działania Komisji w zakresie AI z uwzględnieniem różnorodnych perspektyw, interesów społecznych i gospodarczych w decyzjach Komisji. Opinie Rady będą publicznie dostępne w Internecie.
Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla, że dzięki nowym przepisom, będzie mogło pomóc w finansowaniu badań nad sztuczną inteligencją, która uwzględni „polski kontekst”.
