Liczba tymczasowych aresztowań nadal spada. Ale w 2025 r. przybyło długich aresztów

Troską o bezpieczeństwo obywateli i skuteczność walki z najgroźniejszą przestępczością prezydent Karol Nawrocki uzasadnia swoje ostatnie – już 29 – weto. Tym razem lokator Pałacu Namiestnikowskiego wyrzucił do kosza obszerną reformę procedury karnej, która oprócz modyfikacji definicji podejrzanego, uniemożliwienia wykorzystywania w postępowaniu karnym dowodów zdobytych w drodze przestępstwa, czy okrojenia niektórych uprawnień śledczych miała skłonić sądy do bardziej roztropnego sięgania po tymczasowy areszt.

Czytaj więcej

Opinie Prawne

Piotr Szymaniak: Prezydenckie weto tylko utrwali patologie procedury karnej

Z troski o „bezpieczeństwo obywateli i skuteczność państwa w walce z najgroźniejszą przestępczością” prezydent zafundował nam utrwalenie patologii...

Przewidywała ona m.in. modyfikację przesłanki surowości kary jako szczególnej przesłanki do stosowania tymczasowego aresztowania. Podniesiono w niej z 8 lat do 10 lat więzienia granicę zagrożenia karą za przestępstwo, która uzasadnia stosowanie tego środka zapobiegawczego. Ograniczono też do 12 miesięcy możliwość stosowania aresztu na podstawie tej przesłanki, a tymczasowe aresztowanie nie byłoby możliwe, jeśli przestępstwo zagrożone byłoby karą poniżej roku więzienia.

Co prawda zmiany te były dość zachowawcze i część komentatorów czuła niedosyt, to jednak była to pierwsza od lat odpowiedź na apele ekspertów o pilne zmiany i ograniczenie nadmiernego stosowania w Polsce tymczasowego aresztowania. Potrzebę zmian zdają się potwierdzać statystyki.

Spadek stosowania tymczasowego aresztowania wyhamował. Prokuratorzy rzadziej domagają się aresztu

Z najnowszych danych Prokuratury Krajowej wynika, że w ostatnim roku liczba tymczasowych aresztowań w postępowaniach przygotowawczych spadła, ale nieznacznie. W 2025 r. sądy zastosowały ten środek zapobiegawczy na etapie śledztwa wobec 17 tys. 933 osób, podczas gdy w 2024 r. były to 18 tys. 203 osoby. Oznacza to, że liczba tymczasowo aresztowanych zmniejszyła się w ciągu ostatniego roku o 270 osób, czyli o 1,5 proc.

Co istotne, z tych blisko 18 tys. osób, wobec których sądy zastosowały tymczasowe aresztowanie, do aresztu śledczego trafiło 13 tys. 327 osób. Skąd ta różnica? Część z tych decyzji aresztowych dotyczy bowiem listów gończych i aresztów warunkowych, w konsekwencji których osoby te nie były ostatecznie osadzane w aresztach śledczych.

Pozytywnym sygnałem może być nieznaczny, ale stały spadek tymczasowych aresztowań w Polsce w ostatnim czasie. W rekordowym 2023 r. było to ponad 20 tys. przypadków. Po zmianie rządu i władz prokuratury liczba ta spadła do 18,2 tys. w 2024 r. i do 17,9 tys. w ubiegłym roku.

Czytaj więcej

Prawo karne

Pilitowski: dysfunkcjonalność tymczasowego aresztowania jest na rękę rządowi

Dysfunkcjonalność stosowania tymczasowego aresztowania jest na rękę rządowi i stąd ślimacze tempo prac nad reformą. Trzeba doprowadzić do zmiany po...

Jak wynika ze statystyk, od dwóch lat prokuratorzy coraz rzadziej wnioskują o zastosowanie tymczasowego aresztowania. W 2023 r. śledczy wystąpili o to do sądu 22,9 tys. razy, w 2024 r. było to 20,1 tys., a w 2025 r. – 19 tys. 796. W ciągu ostatniego roku liczba wniosków o tymczasowy areszt spadła zatem o 340, czyli o 1,7 proc.

Nie zmieniła się za to niezwykle wysoka skuteczność żądań prokuratorów o zastosowanie tymczasowego aresztowania. W 2025 r. i w 2024 r. 90 proc. wniosków prokuratorów o ten środek zapobiegawczy było uwzględnianych przez sądy. Oznacza to, że w 9 na 10 przypadków sędziowie zgadzali się na tymczasowy areszt.

Niestety nadal mamy do czynienia z długotrwałymi tymczasowymi aresztowaniami trwającymi nawet kilka lat. Z danych prokuratury wynika, że na koniec 2025 r. 162 osoby siedziały w areszcie śledczym od ponad roku do dwóch lat, a 23 kolejne przebywały tam powyżej dwóch lat, i to przed skierowaniem sprawy do sądu. Kolejne 523 osoby – jak wynika z danych resortu sprawiedliwości – tkwiły w areszcie dłużej niż dwa lata już po rozpoczęciu procesu sądowego. W rezultacie liczba najdłużej stosowanych aresztów wzrosła w ostatnim roku. 

Nadal nadużywamy tymczasowego aresztowania. Zmorą systemu długotrwałe areszty

– Te dane to dobra wiadomość o tyle, że liczba tymczasowych aresztowań i wniosków prokuratorskich w tej sprawie nie rośnie – komentuje Bartosz Pilitowski, prezes Fundacji Court Watch Polska.

– Jestem jednak zawiedziony i rozczarowany tym, że zmiany dotyczące stosowania tego środka zapobiegawczego są bardzo powolne. Wróciliśmy bowiem do poziomów osadzania ludzi w aresztach z 2017 r. i 2018 r., które może nie są rekordowe, ale nadal są bardzo wysokie. Zapowiedzi rządzących od dwóch lat wskazywały, że używanie tego środka zapobiegawczego będzie skutecznie i szybko redukowane, tak się jednak nie stało – mówi Pilitowski.

Podkreśla przy tym, że szczególnie niepokojące są utrzymujące się długotrwałe areszty. – To jest najbardziej dotkliwa sytuacja. Nadal jest bowiem ponad pół tysiąca osób, które oczekują na prawomocny wyrok w aresztach śledczych po kilka lat. Niestety pod tym względem jest coraz gorzej, liczba długotrwale osadzonych w aresztach śledczych nie maleje, a rośnie. Może to oznaczać, że spada tempo postępowań karnych – wskazuje ekspert.