Kiedy farmaceuta nie może odmówić wydania środków antykoncepcyjnych

Do wojewódzkich inspektoratów farmaceutycznych regularnie wpływają skargi na faramceutów odmawiających wydania środków antykoncepcyjnych ze względu na konflikt sumienia.

– Są nawet rozstrzygnięcia w tej sprawie. Inspektor województwa lubuskiego wydał decyzję nakazującą sprzedaż – mówi Paweł Trzciński, rzecznik głównego inspektora farmaceutycznego.

I tłumaczy, że klauzula sumienia dotyczy tylko lekarzy.

– Farmaceuta ma prawo odmówić wydania leku, tylko gdy może być użyty w innych celach niż leczniczy, np. dla stymulacji, albo jeżeli może zaszkodzić pacjentowi z powodu pomyłki lekarskiej. W ocenie naszych inspektorów, którzy wydawali decyzje dotyczącere odmowy sprzedaży środka antykoncepcyjnego, nie zachodziły takie przesłanki – tłumaczy Trzciński.

I dodaje, że prawo brytyjskie od niedawna zabrania stosowania klauzuli sumienia w aptekach.

Mimo decyzji inspektorów farmaceutycznych wielu aptekarzy nadal odmawia sprzedaży środków antykoncepcyjnych, nie tylko tych na receptę, ale także sprzedawanych jako leki OTC, np. prezerwatyw.

– Aptekarka w Grodzisku Mazowieckim odmówiła mi sprzedaży tabletek antykoncepcyjnych. Kiedy spytałam, jak tak można, powiedziała, że „można" i że w jej aptece zawsze tak było – opowiada 26-letnia Natalia.

Wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Marek Tomków przyznaje, że skargi docierają także do Rady.

– Na szczęście receptę można zrealizować gdzie indziej – dodaje Tomków.

Farmaceuci nie mogą też powołać się na art. 3 kodeksu etyki aptekarskiej. Stanowi on że „aptekarz, będąc osobiście odpowiedzialnym za wykonywaną pracę, jest wolny w podejmowaniu swoich zachowań, zgodnie ze swym sumieniem i współczesną wiedzą medyczną", ani że z przestrzegania zasad etyki zawodu nie zwalniają go „mechanizmy rynkowe, naciski społeczne lub wymagania administracyjne".

– Kodeks etyki aptekarskiej to dokument wewnątrzkorporacyjny, dotyczy aptekarzy, a nie pacjentów. Nasze postępowanie wobec pacjentów regulują przepisy prawa – mówi Marek Tomków.

Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski (SFKP) uważa, że sytuację rozwiązałby przepis o klauzuli sumienia.

– Kilka lat temu wnioskowaliśmy, by klauzulę wprowadzić do prawa farmaceutycznego. Nie podnosiliśmy tematu w toku obecnych nowelizacji, ale po tym, jak temat stał się głośny w mediach, zastanawiamy się, czy zawnioskować o uwzględnienie jej w dużej nowelizacji, która jest obecnie przygotowywana – zapowiada Małgorzata Prusak, prezes

Małgorzata Prusak szacuje, że wątpliwości etyczne do sprzedaży środków antykoncepcyjnych ma ok. 15 proc. farmaceutów w Polsce.

– Nie wszyscy się do nich przyznają i nie wszyscy są zrzeszeni w stowarzyszeniu, bo takie poglądy nie są popularne. Na ogół chodzi jednak o sprzedaż tzw. tabletki po, którą zażywa się po stosunku – tłumaczy Prusak.

OPINIA

Ewa Rutkowska, adwokat, partner w KRK Kieszkowska Rutkowska Kolasiński