Nie ma pośpiechu z przekształcaniem mieszkań lokatorskich we własnościowe

Projekt zmiany ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa spółdzielczego uchyla przepis umożliwiający przekształcenie lokatorskiego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności. W mediach społecznościowych szybko pojawiły się ostrzeżenia, że lokatorzy takich mieszkań, jeśli myślą o ich wykupie, powinni się spieszyć, bo po wejściu w życie projektowanej nowelizacji nie będzie to już możliwe.

– To nieprawda. Nowe przepisy niczego w przypadku tych osób nie zmieniają. Nie działają wstecz. Projektowana nowelizacja ma stworzyć lepsze warunki do rozwoju budownictwa spółdzielczego, m.in. przez przywrócenie instytucji spółdzielczości lokatorskiej. Chcemy zachęcić spółdzielnie do budowy takich mieszkań, oferując im tani, długoterminowy kredyt i bezzwrotne wsparcie. W zamian oczekujemy, że mieszkania, które dzięki takiej pomocy powstaną, będą na stałe tworzyć bazę mieszkań dostępnych – tłumaczy Tomasz Lewandowski, wiceminister rozwoju i technologii.

Czytaj więcej:

PIT - Rozliczenia roczne Czy zwrot wkładu lokatorskiego jest opodatkowany PIT

Członek spółdzielni mieszkaniowej nie uwzględnia kwoty zwrotu zwaloryzowanego wkładu lokatorskiego w zeznaniu rocznym (PIT-37 albo PIT-36) jako prz...

Pro

Mieszkania lokatorskie. Co zmieni nowelizacja ustawy o spółdzielniach?

Dr Piotr Pałka, radca prawny i prof. SANS, także nie ma wątpliwości, że projektowane przepisy zakazujące przekształcania mieszkań lokatorskich będą dotyczyć jedynie nowych inwestycji. Zgłoszona przez MRiT autopoprawka robi nawet wyjątek dla części z nich. Resort postanowił wydłużyć do sześciu miesięcy od wejścia ustawy w życie czas na zastosowanie zasad dotyczących przekształcania się spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w prawo własności na dotychczasowych zasadach, tj. art. 12 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

„Zmiana podyktowana jest ochroną interesów spółdzielni mieszkaniowych, które w chwili wejścia w życie nowelizacji miały już rozpoczęty proces ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na budowę. Rozwiązanie to ochroni spółdzielnie, które zamówiły projekt przed zmianą przepisów, lecz nie zdążyły uzyskać ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę” – wyjaśnia MRiT cel poprawki.

Zatem osoby, które zajmują mieszkania lokatorskie, jeśli będą chciały po przyjęciu nowelizacji i jej wejściu w życie zmienić status swoich lokali, będą to mogły zrobić na dotychczasowych zasadach.

Czytaj więcej:

Biznes Spółdzielnie przetestowały nowe przepisy o udzielaniu pełnomocnictw

Widać, że tam, gdzie instytucja pełnomocnictwa była wykorzystywana jako narzędzie w wojnie o przejęcie władzy w spółdzielni mieszkaniowej, nowe pra...

Pro

Kiedy można przekształcić mieszkanie lokatorskie we własne?

– Zarząd spółdzielni ma obowiązek stanąć do aktu notarialnego, o ile są spełnione przesłanki ustawowe, a mianowicie zostało uregulowane zadłużenie z tytułu opłat, o ile takie było, a także o ile została spłacona przypadająca na ten lokal część kredytu zaciągniętego na budowę – wyjaśnia dr Pałka.

Gdyby zarząd uchylał się od przystąpienia do aktu notarialnego przenoszącego własność lokalu, spółdzielca ma prawo wystąpić do sądu.

Ze statystyk GUS wynika, że do przekształceń mieszkań lokatorskich na własnościowe dochodzi dość często. Według Oceny Skutków Regulacji do projektu ustawy w 2022 r. w zasobach spółdzielni mieszkaniowych istniało 65738 lokali, do których ustanowiono spółdzielcze lokatorskie prawa. W 2024 r. liczba ta wynosiła 54786. Oznacza to, że od 2022 r. do 2024 r. prawie 11 tys. spółdzielczych lokatorskich praw do lokali zostało przekształconych w prawo odrębnej własności lokalu. Dla MRiT jest to dodatkowy argument za zmianą prawa. Poza przepisami dotyczącymi przekształcenia na wniosek członka spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu we własność, projekt wyeliminował też podstawę prawną do organizacji przetargu na ustanowienie odrębnej własności lokalu po wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Spółdzielnia mieszkaniowa będzie mogła w takiej sytuacji ustanowić to prawo ponownie na rzecz innej osoby.

Czytaj więcej:

Biznes Planowane zmiany w przepisach o spółdzielniach mieszkaniowych

Zdecydowaliśmy się na wprowadzenie kilku zmian do projektu nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa spółdzielczego – mówi Tomasz...

Pro

Plusy mieszkania lokatorskiego

Wprowadzenie zakazu przekształcania mieszkań lokatorskich we własnościowe po zmianie ustawy ma wielu krytyków, którzy uważają, że brak tej perspektywy zniechęci ludzi do zamieszkania w takim lokum. Zwolennicy tego rozwiązania zwracają uwagę, że prawo do spółdzielczego lokatorskiego mieszkania to najbezpieczniejszy tytuł do lokalu. Bezpieczniejszy nawet od własności, bo nie podlega egzekucji komorniczej. Raz zdobyte mieszkanie lokatorskie jest praktycznie nie do odebrania, chyba że najemca uporczywie zalega z opłatami i zakłóca porządek domowy. Jeśli tego nie robi, to może być spokojny, że pozostanie w tym mieszkaniu, jak długo zechce. A przy tym, w odróżnieniu od lokali wynajmowanych na rynku, może go urządzać, jak zechce. Może też zamienić swoje lokatorskie mieszkanie na inne lokatorskie, większe lub mniejsze, w zależności od potrzeb i dostępności takich mieszkań.

Projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa spółdzielczego zawiera znacznie więcej zmian niż te dotyczące przekształcania mieszkań. Głównym celem zmian jest zwiększenie wpływu członków spółdzielni na jej funkcjonowanie, poprzez np. zapewnienie im szerszego dostępu do informacji o jej działalności. Z projektu wynika obowiązek prowadzenia wykazu umów zawieranych przez spółdzielnię. Członkowie będą też mieli prawo do uczestniczenia w walnym zgromadzeniu przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Projektodawca nie zdecydował się na ograniczenie liczby kadencji zarządów, co postulowały niektóre organizacje mieszkańców budynków zarządzanych przez spółdzielnie, ale wprowadza kadencyjność zarządów, na poziomie maksymalnie pięciu lat.

Etap legislacyjny: projekt przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów