Żywienie zbiorowe dzieci i młodzieży – co się zmienia?

Materiał przygotowany przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej

Nowe przepisy (Dz.U. z 2026 r. poz. 197) kładą większy nacisk na stosowanie zasad zdrowego żywienia w szkołach i przedszkolach. Poniżej prezentujemy odpowiedzi eksperta Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej na najważniejsze kwestie związane z nowymi przepisami.

Ekspert Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej: Zmiany te stanowią rezultat kompleksowej analizy aktualnych dowodów naukowych, zaleceń ekspertów krajowych i międzynarodowych oraz danych dotyczących sposobu żywienia dzieci i młodzieży w Polsce. Współczesne rekomendacje żywieniowe coraz częściej wskazują na potrzebę zwiększania udziału produktów pochodzenia roślinnego przy jednoczesnym uwzględnieniu produktów pochodzenia zwierzęcego w odpowiednio zbilansowanej i racjonalnej diecie. Posiłki oferowane w szkołach i przedszkolach mają istotne znaczenie dla prawidłowego rozwoju i kształtowania nawyków dzieci, a tym samym codziennych wyborów żywieniowych. Serwowanie zdrowych, zbilansowanych posiłków pozwala nie tylko dostarczyć składniki odżywcze niezbędne do wzrostu i rozwoju, ale także uczy, jak powinna wyglądać prawidłowo skomponowana dieta. Celem zmian jest zwiększenie różnorodności posiłków, ograniczenie podaży produktów wysokoprzetworzonych i częstsze wykorzystanie wartościowych produktów roślinnych, a nie wykluczenie produktów pochodzenia zwierzęcego z jadłospisów szkolnych i przedszkolnych.

Zmiany obejmują przede wszystkim zwiększenie różnorodności produktów wykorzystywanych w żywieniu dzieci i młodzieży oraz serwowanych w ramach posiłków obiadowych, zgodnie z zaleceniami i normami żywienia. Dania mięsne mogą pojawiać się w menu obiadowym dwa razy w tygodniu, co najmniej raz w tygodniu posiłek z rybą, a minimum raz w tygodniu potrawa bazująca na nasionach roślin strączkowych, bez udziału produktów odzwierzęcych. O rodzaju piątego posiłku decyduje placówka, może być to danie np. z produktów mlecznych, jajek, z rybą – ale bez mięsa. Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy powinny być przygotowywane na wywarach warzywnych. Dodatkowo należy uwzględnić potrzeby osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych, poprzez zapewnienie alternatywnej potrawy roślinnej, w szczególności na bazie nasion roślin strączkowych. Zaleca się również, aby korzystać z produktów sezonowych, a w miarę możliwości lokalnych, ekologicznych. Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest obniżenie maksymalnej zawartości cukru w produktach dopuszczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w sklepikach szkolnych i automatach z żywnością i napojami. Kryteria dotyczące zawartości cukrów, tłuszczu i soli są określone dla takich grup produktów, jak pieczywo cukiernicze i półcukiernicze, produkty mleczne, napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych oraz produkty zbożowe.

Od 2017 r. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), projekt w ramach Narodowego Programu Zdrowia, finansowany przez ministra zdrowia, prowadzi wiele działań propagujących rzetelną wiedzę z zakresu żywienia i zdrowego stylu życia. Mają one wspólny cel – poprawę nawyków żywieniowych, a tym samym wpływ na profilaktykę chorób zależnych od stylu życia.

W celu wsparcia osób realizujących żywienie zbiorowe w przedszkolach i szkołach eksperci NCEŻ opracowali materiały pomocne we wdrażaniu zmian, m.in. praktyczny poradnik, artykuły, e-booki i plakaty. Wszystko można bezpłatnie pobrać na stronie https://ncez.pzh.gov.pl. Materiały te ułatwią komponowanie zbilansowanych jadłospisów zgodnych zarówno z nowelizacją rozporządzenia, jak i zasadami zdrowego żywienia dzieci i młodzieży.

Dla osób organizujących żywienie w przedszkolach i szkołach stworzono możliwość kontaktu mailowego (zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl) z ekspertami w sprawach dotyczących interpretacji zapisów nowelizacji tzw. rozporządzenia sklepikowego w zakresie zasad prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych.

Materiał przygotowany przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej