Więcej profilaktyki zdrowotnej w firmach, to mniej L4

Ponad dwie trzecie pracujących Polaków chciałoby, aby pracodawca zapewniał czas w godzinach pracy na profilaktykę zdrowotną, w tym np. „godziny dla zdrowia” – wynika z tegorocznego badania grupy medycznej Enel-medu, które miało sprawdzić podejście Polaków do profilaktyki. W tym szczególnie profilaktyki onkologicznej, której potrzeba rośnie wraz ze starzeniem się polskiego społeczeństwa, w tym także pracowników.

Dobrze to widać w danych GUS, według których w końcu października 2025 r. średnia wieku osób pracujących w Polsce wynosiła 43,1 lat, wobec 42,8 lat rok wcześniej. Jeszcze większą zmianę pokazuje mediana wieku pracujących, która na przestrzeni tego okresu wzrosła o rok, do 43 lat (już połowa pracowników ma powyżej 43 lat).

Świadomi silversi

Jak jednak pokazał niedawny sondaż firmy LongLife, tylko 53 proc. polskich pracowników regularnie, czyli co najmniej raz w roku wykonuje badania profilaktyczne, a 11 proc. w ogóle tego nie robi. Grupą, która bada się najbardziej regularnie okazali się tzw. silversi, czyli osoby w wieku 55+, podczas gdy najczęściej profilaktykę zaniedbują osoby między 25 a 44 rokiem życia, które często łączą intensywną pracę z obowiązkami domowymi.

Z badania Enel-medu wynika, że to właśnie obowiązki zawodowe ograniczają skłonność do wykonywania badań profilaktycznych. Ponad jedna czwarta (27 proc.) pracowników często lub bardzo często rezygnuje z badań zdrowotnych z powodu pracy, a wśród kobiet ten odsetek sięga 30 proc. Co prawda większość ankietowanych (54 proc.) deklaruje, że w ich firmie jest przyzwolenie na wyjście na badania w godzinach pracy, ale prawie połowa musi uzyskać na to zgodę pracodawcy, a 40 proc. nigdy nie robi badań w godzinach pracy. Aż 77 proc. ankietowanych pracowników (wśród kobiet aż 80 proc.) zadeklarowało, że chętnie wykonaliby badania profilaktyczne, gdyby w pracy mieli czas przeznaczony specjalnie na ten cel.

– Wielu pracowników rezygnuje z badań, bo trudno znaleźć na nie czas w tygodniu. Jednocześnie deklaruje gotowość do profilaktyki, jeśli pracodawca realnie ją ułatwi, na przykład poprzez czas przeznaczony na badania – twierdzi Jacek Rozwadowski, prezes Enel-medu. Jego zdaniem wyniki ankiety są jasną wskazówką dla biznesu: profilaktyka może być elementem troski o ludzi, ale też elementem odpowiedzialnego zarządzania ryzykiem i ciągłością pracy. Tym ryzykiem są np. zwolnienia chorobowe, których skala rośnie.

277,6 mln dni na L4

Z danych ZUS wynika, że w ostatnich trzech latach zwiększała się liczba dni absencji z powodu choroby własnej. W ub. roku (gdy pracującym osobom wystawiono 22,4 mln L4) ta liczba sięgnęła 277,6 mln, czyli o 1,4 mln dni więcej niż rok wcześniej i o 4,1 mln dni więcej niż w 2023 r.

Jak podkreśla Piotr Leszczyński, dyrektor medyczny w LongLife, rosnąca skala absencji chorobowej nie jest efektem chwilowego kryzysu zdrowotnego społeczeństwa, ale sygnałem narastających, systemowych zaniedbań w obszarze profilaktyki – zarówno po stronie pracowników, jak i pracodawców. – W gabinetach coraz częściej widzimy osoby, które przez lata funkcjonowały na rezerwie – z podwyższonym ciśnieniem, zaburzeniami metabolicznymi, przewlekłym stresem czy pierwszymi objawami chorób sercowo-naczyniowych – twierdzi Piotr Leszczyński, przypominając, że w momencie wystąpienia absencji choroba przestaje być problemem zdrowotnym pracownika, a zaczyna być zagrożeniem dla ciągłości biznesu, projektów i zespołów.

Jak wynika z badania Enel-medu, najsilniejszym impulsem do badań profilaktycznych jest motywacja wewnętrzna, w tym dbałość o własne zdrowie, która motywuje 47 proc. Polaków. Co trzecią osobę przekonują do tego zalecenie lekarza oraz pojawienie się objawów chorobowych. Jednak spore znaczenie ma też dostępność programów badań profilaktycznych – istotna dla 17 proc. pracowników.