Dziewczyny nie pchają się na politechniki

Inżynieria biomedyczna, analityka biznesowa i nanotechnologia – na tych kierunkach z obszaru nowych technologii odsetek kobiet wśród studentów był w roku akademickim 2024/25 największy. Panie stanowiły tam większość studiujących, przy czym na inżynierii biomedycznej miały wyraźną, bo 60 proc. przewagę – dowodzi raport „Kobiety na politechnikach 2026”, który przygotowała Fundacja Edukacyjna Perspektywy wraz z Ośrodkiem Przetwarzania Informacji – Państwowym Instytutem Badawczym (OPI-PIB). Jak wynika z raportu, pomimo kampanii „Dziewczyny na Politechniki” prowadzonej od prawie dwóch dekad przez Fundację Edukacyjną Perspektywy i Konferencję Rektorów Polskich Uczelni Technicznych, mężczyźni nadal mają zdecydowaną przewagę wśród studentów tych uczelni.

Męska przewaga w inżynierii

Co więcej, w ostatnich latach ich przewaga jeszcze bardziej wzrosła. W roku akademickim 2024/25 łączny udział kobiet na publicznych i niepublicznych uczelniach technicznych spadł do 32,6 proc. z ponad 34 proc. w latach 2020-22. Zdaniem autorów raportu, dane te potwierdzają potrzebę przełamywania stereotypów już na wcześniejszych etapach edukacji, a także dalszego rozwijania inicjatyw zachęcających kobiety do wyboru technicznych ścieżek kształcenia.

Wprawdzie na uczelniach technicznych są kierunki, na których studiują wyłącznie i prawie wyłącznie panie, lecz mają one często niewiele wspólnego z kluczowym obszarem STEM (ang. Science, Technology, Engineering, Mathematics).

W poprzednim roku akademickim (2024/25) czołówkę listy najbardziej sfeminizowanych kierunków na publicznych uczelniach technicznych tworzyły: zoofizjoterapia (ponad 96 proc. kobiet wśród studentów), projektowanie architektury wnętrz i otoczenia (94 proc.), zoofizjoterapia i pielęgnacja zwierząt (93 proc.), architektura wnętrz (91 proc.), kynologia (ponad 90 proc.) oraz pedagogika (86 proc.). Rekordzistą feminizacji była w poprzednim roku akademickim pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, gdzie na 90 kobiet przypadał jeden mężczyzna.

Biorąc pod uwagę wszystkie dziedziny studiów na uczelniach technicznych kobiety mają lekką przewagę liczebną na kierunkach z nauk społecznych oraz z nauk ścisłych i przyrodniczych, które są jednak znacznie rzadziej wybierane przez kandydatów na politechniki.

Jak zwracają uwagę autorzy raportu, nadal zauważalna jest natomiast znacząca przewaga liczebna mężczyzn na kierunkach studiów z nauk inżynieryjnych i technicznych, czyli w dziedzinie najczęściej wybieranej przez osoby decydujące się na naukę na uczelniach technicznych. W poprzednim roku akademickim aż trzy czwarte studentów stanowili tam mężczyźni.

Wśród zdominowanych przez nich kierunków była m.in. automatyka i elektronika – studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Bydgoskiej (jedna kobieta wśród 76 studiujących), a także przemysłowe zastosowania informatyki – studia stacjonarne pierwszego stopnia na Politechnice Warszawskiej (jedna kobieta wśród 63 studiujących).

Więcej kierunków z równowagą płci

Autorzy raportu podkreślają, że pozytywnym trendem jest z kolei rosnąca stopniowo na publicznych uczelniach technicznych liczba kierunków, gdzie można mówić o zrównoważeniu płci (gdy proporcje kobiet lub mężczyzn mieszczą się w przedziale od 40 do 60 proc.). W poprzednim roku akademickim to kryterium spełniały 122 kierunki, w tym 33 z obszaru nowych technologii, na czele z inżynierią biomedyczną.

Jak jednak podkreśla dr Anna Knapińska, adiunktka z Zespołu Data Science OPI, współautorka raportu „Kobiety na politechnikach 2026”, na kierunkach z obszaru nowych technologii prowadzonych na publicznych uczelniach technicznych udział kobiet spadł na przestrzeni ostatnich sześciu lat. W roku akademickim wynosił on 15,4 proc. wobec 16,1 proc. w roku 2019/2020. Pozytywną zmianę widać z kolei na kierunkach z obszaru informatyki, gdzie w ciągu sześciu lat udział kobiet zwiększył się z 14,7 proc. do 16,2 proc.

Był to efekt rosnącej popularności studiów informatycznych wśród pań; w latach akademickich 2019/2020–2024/2025 liczba studiujących tam kobiet wzrosła o ponad 40 proc. To niemal dwukrotnie szybciej niż w przypadku mężczyzn (22 proc.), którzy jednak i tak są tam zdecydowaną większością, podobnie zresztą jak na rynku pracy w nowych technologiach.

Według najnowszych danych Eurostatu, w 2025 r. udział kobiet wśród specjalistów w dziedzinie ICT w Polsce zmalał do 16,6 proc. z 17,5 proc. rok wcześniej. Był to efekt spadku ich zatrudnienia, które zmniejszyło się z prawie 135 tys. w 2024 r. do 129 tys. w ub. roku, podczas gdy liczba specjalistów ICT – mężczyzn lekko wzrosła.