Jak nauka może wspomóc rozwój sektora kosmicznego w Polsce, jak zachęcić ludzi do tego, by zajmowali się kosmosem, rozmawiali uczestnicy panelu „Kosmos, nauka, kadry” w drugim dniu Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Jerzy Buzek: Rozwój technologii kluczowym efektem programu kosmicznego
Uczestniczący w nim europoseł, były przewodniczący PE i były premier Jerzy Buzek zauważył, że warto skierować uwagę na sektor kosmiczny jako źródło przełomowych technologii i impulsu rozwojowego dla gospodarki. Zaznaczył, że „kosmos zawsze kojarzy się z wielkim skokiem naprzód” i nie ma powodów, by zmieniać takie myślenie.
Odwołując się do doświadczeń Stanów Zjednoczonych, wskazał, że lądowanie na Księżycu „nie przyniosło nadzwyczajnych bogactw”, lecz zdobyto ogromne kompetencje technologiczne, które przełożyły się na przewagi konkurencyjne gospodarki w kolejnych dekadach. Jak zaznaczył, to właśnie rozwój technologii, a nie bezpośrednie zasoby, okazał się kluczowym efektem programu kosmicznego.
Czytaj więcej
Wydatki socjalne w Polsce wynoszą 20-25 proc. PKB przy czym duża część z nich nie ma ani społecznego, ani ekonomicznego sensu - mówił w wywiadzie u...
Siedziba Europejskiej Agencji Kosmicznej „raczej na pewno” w Polsce
Buzek przypomniał, że Europa stosunkowo niedawno zaczęła systemowo rozwijać technologie kosmiczne, a przełomem był traktat lizboński z 2009 r., który uznał je za strategiczny obszar. W jego ocenie Unia Europejska „bardzo poważnie potraktowała to wyzwanie”, włączając sektor kosmiczny do programów badawczo-rozwojowych i finansowania nauki.
Zwrócił uwagę, że w nowym budżecie UE powstaje Europejski Fundusz Konkurencyjności o wartości około 250 miliardów euro, z czego ponad połowa zostanie przeznaczona na bezpieczeństwo, obronność i przemysł kosmiczny. Podkreślił, że te obszary stanowią dziś „absolutną czołówkę finansowania Unii Europejskiej”.
Czytaj więcej
– Dla nas fundamentem jest możliwość realizowania dalej dużych inwestycji w transport publiczny, bo żadne miasto samo metra nie będzie w stanie wyb...
Jerzy Buzek odniósł się do planów związanych z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), zaznaczając, że ulokowanie jej struktur w Polsce jest „raczej przesądzone”. Jego zdaniem będzie to decyzja o znaczeniu strategicznym, która powinna przełożyć się na długofalowy rozwój gospodarczy i technologiczny kraju. Podkreślił, że choć konieczne będzie wybranie konkretnej lokalizacji, to „jest to program dla całej Polski”, wymagający współpracy i sieciowania w skali całego państwa.
Prezeska Polskiej Agencji Kosmicznej Marta Wachowicz: Polskie przedsiębiorstwa coraz bardziej konkurencyjne
Marta Wachowicz mówiła o tym, że Polska została zaproszona przez ESA „do rodziny kosmicznej”, co nastąpiło wraz z przystąpieniem Polski do Agencji w 2012 r. i otworzyło dostęp do finansowania oraz współpracy. Początkowo Polska „uczyła się kultury tworzenia technologii kosmicznych”, ale obecnie jest traktowana na zasadach partnerskich – ma dostęp do przetargów i konkursów, w których trzeba konkurować jakością, poziomem technologii oraz innowacyjnością.
Podkreśliła, że udział w projektach kosmicznych wiąże się z wysokimi wymaganiami technicznymi, szczególnie w obszarze instrumentów naukowych, gdzie liczy się pomysłowość i umiejętność wykorzystania wiedzy m.in. z zakresu mechaniki precyzyjnej czy fotoniki. Zwróciła uwagę na trudne warunki, takie jak promieniowanie czy duże różnice temperatur, które dodatkowo podnoszą poprzeczkę dla firm.
Czytaj więcej
Aby zapobiegać wojnom potrzebujemy sprawiedliwości. Nieukarane zło rozwija się i wzrasta - mówiła w czasie panelu „Wojna w Ukrainie” organizowanym...
Wachowicz oceniła, że polskie przedsiębiorstwa w swoich specjalizacjach są coraz bardziej konkurencyjne i coraz częściej uczestniczą w europejskich łańcuchach dostaw. Tendencję tę określiła jako wyraźnie rosnącą, zaznaczając, że choć pojawiają się większe środki i oczekiwania na „spektakularne sukcesy”, to sektor potrzebuje czasu i cierpliwości, by budować jakość i trwałą pozycję.
Na koniec prezeska PAK podkreśliła znaczenie kadr i młodego pokolenia, rozwijającego się m.in. w ramach inicjatyw takich jak ESA Business Incubation Centre. Zaznaczyła, że są to osoby „niezwykle dobrze wyedukowane”, często z doświadczeniem międzynarodowym, które świadomie wybierają rozwój w sektorze kosmicznym i są do tego bardzo dobrze przygotowane.
Tomasz Rożek na EKG: bez gruntownej zmiany podejścia do edukacji Polska nie wykorzysta swojego potencjału w sektorze kosmicznym
Tomasz Rożek, dziennikarz naukowy, założyciel fundacji Nauka. To Lubię, zaznaczył, że choć chciałby, aby polskie firmy kosmiczne dynamicznie się rozwijały, ma w tej kwestii poważne wątpliwości. Podkreślił, że problemem nie jest brak tematów czy finansowania, lecz niedobór kadr – jego zdaniem „coraz częściej brakuje ludzi”, a inżynierów kosmicznych „nie kształci się na studiach, kształci się w przedszkolu”.
W jego ocenie system edukacji nie nadąża za rosnącym znaczeniem sektora kosmicznego. Zwrócił uwagę, że dziś treści związanych z kosmosem i astronomią jest w szkołach mniej niż kilkadziesiąt lat temu, podczas gdy na świecie rośnie znaczenie koncepcji New Space. Jak podkreślił, młodym ludziom nie tłumaczy się, że „kosmos jest w zasięgu ręki”, ani nie buduje się ich zainteresowania tym obszarem, przez co takie zagadnienia jak mechanika nieba stają się dla nich niedostępne.
Rożek zaznaczył, że problem nie dotyczy wyłącznie kształcenia specjalistów, lecz także budowania świadomości społecznej. Podkreślił, że sektor kosmiczny nie jest już domeną wyłącznie inżynierów, lecz także biologów, lekarzy czy prawników, a nawet – jak zauważył – „może być przestrzenią dla humanistów”. Tymczasem brak zrozumienia społecznego przekłada się na ograniczone zainteresowanie biznesu, który nie dostrzega potencjału technologii kosmicznych. Jako przykład niedostatków systemowych wskazał brak odpowiedniej komunikacji wokół misji Sławosza Uznańskiego, podkreślając, że szkoły do tej pory nie otrzymały w tej sprawie materiałów z Ministerstwa Edukacji Narodowej. W efekcie wiedza o takich wydarzeniach trafia do uczniów jedynie dzięki indywidualnej inicjatywie nauczycieli lub organizacji zewnętrznych.
Dziennikarz wyraził też obawę, że bez gruntownej zmiany podejścia do edukacji Polska nie wykorzysta swojego potencjału w sektorze kosmicznym. Podkreślił, że choć „mamy świetnych inżynierów”, jest ich zbyt mało, a uczelnie otrzymują studentów słabo przygotowanych. Jego zdaniem konieczne jest szerokie, systemowe działanie – od najwcześniejszych etapów edukacji – ponieważ, jak zauważył, „jeżeli chcemy mieć olimpijczyków, to musimy bardzo szeroko siać”, budując fundamenty już na poziomie szkoły podstawowej i średniej.
Uczestnicy panelu
Jerzy Buzek, poseł do Parlamentu Europejskiego, przewodniczący Parlamentu Europejskiego w latach 2009-2012, Prezes Rady Ministrów w latach 1997-2001, przewodniczący Rady EEC
Marek Gzik, sekretarz stanu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Jakub Nalepa, Katedra Algorytmiki i Oprogramowania, Wydział Automatyki, Elektroniki i Informatyki, Politechnika Śląska, główny specjalista ds. AI, KP Labs
Piotr Orleański, dyrektor Centrum Badań Kosmicznych, POLSKA AKADEMIA NAUK
Tomasz Rożek dziennikarz naukowy, założyciel Fundacji Nauka. To Lubię
Marta Wachowicz prezeska zarządu Polskiej Agencja Kosmicznej
Witold Witkowicz, prezes zarządu ICEYE Polska Sp. z o.o.
Zbysław Ziemacki dyrektor Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej, Ministerstwo Rozwoju i Technologii
Moderacja Tadeusz Uhl, dziekan Wydziału Technologii Kosmicznych, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Czym jest Europejski Kongres Gospodarczy (EEC)?
Europejski Kongres Gospodarczy (EEC – European Economic Congress) jest w tym roku organizowany po raz osiemnasty. To forum, na którym rodzą się idee i inicjatywy wpływające na kierunki rozwoju gospodarki w Polsce i Europie.
Każda edycja EKG to trzy dni debat, spotkań i rozmów o najważniejszych wyzwaniach współczesności – o tym, jak budować konkurencyjną, bezpieczną i zrównoważoną gospodarkę.
Europejski Kongres Gospodarczy to 1300 prelegentów, 13500 uczestników stacjonarnych, ponad 200 debat, tysiące rozmów oraz spotkania, które łączą wizję z praktyką. Dyskusje koncentrują się wokół kluczowych wyzwań współczesnej gospodarki, w tym budowania konkurencyjności, zapewnienia bezpieczeństwa, transformacji energetycznej i cyfrowej oraz realizacji celów zrównoważonego rozwoju.
Organizatorem wydarzenia jest Grupa PTWP, wydawca portali internetowych i organizator wiodących kongresów branżowych w Polsce.
XVIII Europejski Kongres Gospodarczy (EEC) odbywa się w dniach 22-24 kwietnia 2026 r. w Międzynarodowym Centrum Kongresowym i Spodku w Katowicach.
