Jak informuje Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Polacy skarżą się na przepisy, które umożliwiają urzędom skarbowym egzekwowanie podatku od darowizn i spadków, mimo że środki pochodzą od najbliższej rodziny. Dzieje się tak w sytuacji, gdy przelew nie trafi bezpośrednio na konto osoby bliskiej. Trzeba na to uważać szczególnie przy zakupie nieruchomości.
Pułapka przy zakupie mieszkania. Dlaczego urząd skarbowy żąda podatku?
Zgodnie z polskim prawem, najbliższa rodzina, należąca do tzw. zerowej grupy podatkowej może skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Jednym z kluczowych warunków, aby uniknąć opłat, jest jednak udokumentowanie otrzymania pieniędzy – przepisy wymagają, aby środki wpłynęły bezpośrednio na rachunek bankowy obdarowanego.
Problem pojawia się w życiowych sytuacjach, gdy rodzice chcą pomóc dziecku w zakupie nieruchomości i zamiast przesłać pieniądze na jego konto, przelewają je bezpośrednio deweloperowi na poczet kupowanego mieszkania. Urzędy skarbowe uznają wówczas, że warunek formalny nie został spełniony. W efekcie odmawiają zastosowania zwolnienia i żądają od podatników zapłaty podatku wraz z odsetkami – mimo że intencja i faktyczny cel darowizny nie budzą wątpliwości.
Czytaj więcej
Darowizna od babci dla wnuczki jest zwolniona z podatku. Jeśli przekracza 36 120 zł, powinna wpłynąć na konto (może należeć do rodzica) i trzeba ją...
Sądy po stronie obywateli, skarbówka nie ustępuje
Jak zaznacza Rzecznik Praw Obywatelskich, sądy administracyjne przyjęły korzystną dla podatników interpretację, która dopuszcza skorzystanie ze zwolnienia podatkowego dla osoby najbliższej przy przekazaniu środków bezpośrednio na rachunek bankowy osoby trzeciej – wierzyciela obdarowanego.
„Według sądów, wymóg udokumentowania darowizny należy traktować jedynie jako natury technicznej. Gdy zatem wpłata wpłynie na rachunek np. dewelopera, jako zapłata za inwestycję mieszkaniową, warunek udokumentowania należy uznać za spełniony” – zwraca uwagę RPO.
Mimo to organy podatkowe powołują się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2023 r. dotyczącą udokumentowania tzw. darowizn gotówkowych. Dotyczyła ona jednak innej sytuacji, a mianowicie wpłat dokonywanych na własną rzecz przez samego obdarowanego otrzymanych od darczyńcy w gotówce. Według Rzecznika Praw Obywatelskich, urzędy niesłusznie zaczęły stosować te wytyczne jako uniwersalne.
Czytaj więcej
Darowizna od najbliższej rodziny jest zwolniona z podatku. Ale jeśli pieniądze nie wpłyną na rachunek obdarowanego, tylko jego wierzyciela, np. spr...
Interwencja RPO i reakcja resortu finansów
Rzecznik Praw Obywatelskich sprzeciwia się takiemu podejściu organów podatkowych.
„Nie do zaakceptowania jest zatem profiskalne stanowisko organów podatkowych, które prowadzi do zwężającej interpretacji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d, pozbawiając podatników możliwości skutecznego skorzystania ze zwolnienia dla osób najbliższych. Dla podatników nie jest zrozumiałe, dlaczego w podobnych stanach faktycznych część obywateli może skorzystać ze zwolnienia, a pozostali nie. Rodzi to wątpliwości co do jednolitości stosowania przepisów oraz przejrzystości systemu podatkowego” – twierdzi RPO.
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek interweniował w tej sprawie do ministra finansów i gospodarki, Andrzeja Domańskiego, apelując o wypracowanie przepisów uwzględniających interes obywatela.
Ministerstwo jeszcze w marcu 2026 r. przyznało, że dostrzega problem i zapowiedziało analizę możliwości wprowadzenia ewentualnych ułatwień. Od tamtej pory minęło jednak kilka miesięcy, dlatego pod koniec lipca Biuro RPO zwróciło się do ministerstwa z prośbą o przedstawienie wyników analizy i wniosków.
Czytaj więcej
Pieniądze od rodziców są zwolnione z podatku. Ale skarbówka zakwestionuje ulgę, jeśli nie wpłyną na rachunek syna/córki, tylko na konto sprzedawcy...
