Ostatnie interpretacje fiskusa pokazują, że są problemy z dokumentowaniem rodzinnych darowizn. Podatnicy nie przestrzegają formalności, a urzędnicy szukają pretekstu, by zakwestionować podatkową ulgę.
Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny
Chodzi o zwolnienie dla najbliższej rodziny, tzw. zerowej grupy, o którym stanowi art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z tym przepisem bez daniny są m.in. darowizny dla małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie) czy rodzeństwa. Jeśli wartość darowizny nie przekroczy 36 120 zł, nie trzeba jej zgłaszać skarbówce. Przy liczeniu tego limitu sumujemy wartość majątku nabytego od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie oraz w ciągu pięciu poprzednich lat. Przykładowo darowiznę z czerwca 2026 r. trzeba doliczyć do otrzymanych od tego samego darczyńcy w latach 2021-2025 oraz wcześniej w 2026 r.
Czytaj więcej
Skarbówka nie zgadza się na zwolnienie z podatku darowizny na mieszkanie, jeśli pieniądze od rodziców idą od razu na konto sprzedawcy. Ustępuje dop...
Darczyńca powinien wpłacić pieniądze na rachunek obdarowanego
Jeśli przekroczymy limit, obdarowany musi zgłosić darowiznę w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2 (chyba że nabycie następuje w formie aktu notarialnego). Ma na to sześć miesięcy. Przy darowiźnie pieniężnej jest dodatkowy warunek. Jeśli przekroczy 36 120 zł, musi być ona udokumentowana. Przepisy mówią o przekazie pocztowym lub dowodzie przekazania na rachunek nabywcy.
W czym problem? Otóż często rodzina przelewa pieniądze nie na konto obdarowanego, tylko jego wierzyciela. Przykładowo rodzic, który chce dziecku zasponsorować mieszkanie, dokonuje wpłaty od razu na rachunek sprzedawcy. Przyczyny są różne. Niekiedy rodzic obawia się, że dziecko przeznaczy darowiznę na inne cele. Czasami szybkiego transferu pieniędzy domaga się sprzedawca. Fiskus jednak tego nie akceptuje, upierając się, że pieniądze muszą najpierw wpłynąć na rachunek obdarowanego.
Czytaj więcej
Jeśli mąż i żona mają wspólny majątek, przelewy z konta na konto nie są darowizną. I fiskusowi nic do tego. Może się nimi zainteresować, gdy w małż...
Darowizna na mieszkanie
Oto przykład. Matka dała córce pieniądze na mieszkanie. Przelała je jednak od razu na konto sprzedawcy. Dlaczego tak zrobiła? Otóż sprzedawca wymagał zapłaty w dniu zawarcia aktu notarialnego. A nie było możliwości przekazania pieniędzy najpierw na rachunek córki, ponieważ operacje bankowe zajęłyby więcej czasu niż jeden dzień.
Córka zgłosiła darowiznę w urzędzie skarbowym, a następnie wystąpiła z wnioskiem o interpretację. Informuje w nim, że w momencie przeprowadzania transakcji nie wiedziała o formalnym warunku zwolnienia. Uważa jednak, że ma prawo do ulgi. Twierdzi, że sposób przekazania pieniędzy nie powinien pozbawiać zwolnienia, ponieważ darowizna została faktycznie dokonana i jest udokumentowana przelewem bankowym (w tytule którego podane jest jej imię i nazwisko oraz numer aktu notarialnego).
Niekorzystne interpretacje w sprawie rodzinnych darowizn
Fiskus miał jednak inne zdanie. Podkreślił, że darowizna powinna być potwierdzona dowodem dokumentującym przelew środków pieniężnych przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie na konto innego podmiotu. Jeśli darowizna została przekazana bezpośrednio przez darczyńcę na rachunek wierzyciela osoby obdarowanej (w tym przypadku sprzedawcy mieszkania), zwolnienie określone w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie ma zastosowania. „Nie można bowiem odstąpić od jednoznacznego brzmienia przepisu i stosować go z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych” – argumentowała skarbówka.
Czytaj więcej
Prezenty na komunię rozliczamy tak jak darowizny. Od najbliższej rodziny są zwolnione z podatku, musimy jednak pamiętać o warunkach ulgi – droższe...
Fiskus dodał, że konkluzja mogłaby być inna, gdyby pieniądze zostały przekazane na wyodrębnione dla obdarowanej subkonto. W opisanej sprawie jednak do tego nie doszło. Dlatego otrzymana przez córkę darowizna jest opodatkowana na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do pierwszej grupy podatkowej. Powinna złożyć zeznanie na formularzu SD-3 i wykazać w nim otrzymaną kwotę (interpretacja nr 0111-KDIB2-1.4015.12.2026.1.MN).
Fiskus nie zgodził się też na zwolnienie z podatku w innych sprawach:
– wnuczka spłaciła zaległość podatkową babci przekazując pieniądze na konto urzędu skarbowego (interpretacja nr 0111-KDIB2-3.4015.128.2026.1.JKU),
– matka wpłaciła deweloperowi pieniądze na mieszkanie dla syna (nr 0111-KDIB2-1.4015.5.2026.2.MN),
– rodzice spłacili długi syna przelewając pieniądze komornikowi (nr 0111-KDIB1-1.4015.14.2026.2.MF).
Wyroki sądów o darowiznach
O problemach z dokumentowaniem darowizn pisaliśmy już wiele razy, np. w „Rzeczpospolitej” z 1 października 2024 r. Wskazywaliśmy też, że na swoją obronę podatnicy mają wyroki sądowe (np. „Rzeczpospolita” z 4 listopada 2024 r.; sygn. akt: III FSK 19/23). W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że jeśli środki zostaną przekazane na wskazany przez obdarowanego rachunek innego podmiotu w wykonaniu ciążącego na nim zobowiązania, to warunek ulgi jest spełniony.
Czytaj więcej
To, że darczyńca przeleje pieniądze z darowizny nie na konto obdarowanego, ale jego wierzyciela np. w związku ze sprzedażą mieszkania nie przekreśl...
Najlepiej jednak pamiętać o wymaganiach fiskusa już w momencie dokonywania darowizny. I pieniądze najpierw przelać na rachunek obdarowanego. Dzięki temu unikniemy długich i uciążliwych sporów.
