„Jak wystarczająco długo posiedzisz nad brzegiem rzeki, zobaczysz trupy swoich wrogów płynące z prądem” – powiadają starzy, mądrzy Chińczycy. Przez kilka lat krytykowałem regulacje rynku aptekarskiego. I dla niektórych byłem – nie przymierzając, jak za komuny – „płatnym pachołkiem imperializmu”. Słowa padały inne, bardziej nowoczesne, ale sprowadzały się do tego samego. Wszyscy obrońcy własności i wolności byli „lobbystami zagranicznego kapitału”.

Czytaj więcej

Polacy płacili więcej za leki. UOKiK nakłada gigantyczną karę za zmowę

No to trochę posiedziałem nad brzegiem tej rzeki i zobaczyłem, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ukarał właśnie hurtownie farmaceutyczne za praktyki naruszające konkurencję. Nie ukarał jednak aptekarzy wspierających te hurtownie w walce z innymi aptekarzami – czyli ze swoją konkurencją. Ale patrząc na historię ustawy zwanej „Apteka dla Aptekarza” (AdA) może to nie jest zadanie dla UOKiK, tylko raczej dla CBA? Bo apteka to powinna być dla pacjenta, a nie dla aptekarza. Tak samo jak rzeźnik czy warzywniak (jak ktoś woli steki z kalafiora niż z jałówki) powinien być dla klienta. Co więcej, sam aptekarz też powinien być dla pacjenta. A nie na odwrót.

Co się stało w lobby sejmowym

Zgodnie z teorią regulacji muszą być one konieczne, proporcjonalne, adekwatne, skuteczne i efektywne. Ustawa zakazująca posiadania więcej niż czterech aptek, określająca odległość jednej od drugiej, liczbę mieszkańców, na których może przypadać jedna apteka, wykluczająca możliwość sprzedaży istniejących wcześniej sieci aptek, a nawet ich dziedziczenia  – nie spełniała żadnego z tych warunków. Była rażąco sprzeczna z konstytucyjnymi zasadami ochrony własności i wolności gospodarczej. A jednak została uchwalona.

Czytaj więcej

Robert Gwiazdowski: Kaucje do kosza. Nie idźmy śladem Marksa i Lenina

No to przypomnę, że lobbing (z łac. lobium, lobia, z ang. lobbying) to wywieranie wpływu przez rzeczników interesów (lobbystów) na proces tworzenia prawa. Słowo lobby oznacza salę recepcyjną (w hotelu lub parlamencie), stąd lobbing to dosłownie „działalność wykonywana w lobby”. Jest on podejmowany przez proponentów regulacji, które mają być wprowadzone. Dlatego tak ważna jest transparentność w procesie tworzenia prawa, zwłaszcza w przypadku regulacji, które w sposób oczywisty poprawiają sytuację niektórych interesariuszy i pogarszają sytuację pozostałych.

Może więc czas wrócić z pytaniem co się stało w lobby sejmowym podczas prac Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju, w trakcie pierwszego czytania projektu ustawy o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych innych ustaw, do którego wrzucono w sposób sprzeczny z zasadami techniki prawodawczej określonymi w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r., zmiany w prawie farmaceutycznym? Zrobiono to w interesie niektórych interesariuszy, wbrew interesom innych. Co więcej, jak wynika z oświadczeń medialnych, zrobiono to z premedytacją, by nie pozwolić wypowiedzieć się przeciwnikom nowych regulacji.

Czyja korzyść, tego sprawka

Miało to służyć „uszczelnianiu rynku aptek”. W praktyce jednak – likwidacji części aptek i ich przejmowaniu poniżej wartości rynkowej. Mówiono o „wspieraniu krajowych producentów leków”, ale przecież w aptekach leków się nie „produkuje”. Mówiono, że „pandemia oraz wojna dobitnie pokazały bowiem, że poleganie na dostawach z Azji może być niebezpieczne dla pacjentów”, ale przecież do aptek dostawy nie są kierowane z Azji, tylko z polskich hurtowni.

Czytaj więcej

Robert Gwiazdowski: Uważajcie na miśki. Także bez suszarek

Rynkowa wartość sieci aptek posiadanych przez przedsiębiorców drastycznie spadła, bo stały się one niesprzedawalne w całości, ale za to rynkowa wartość hurtowni rosła. Trend ten pokazała giełdowa wycena jednej ze spółek objętej decyzją UOKiK. W ciągu tygodnia od zgłoszenia poprawki do ustawy „eksportowej” kurs jej akcji wzrósł o ponad pięć proc.

No i już wiadomo cui bono.

Autor jest adwokatem i doradcą podatkowym, profesorem Uczelni Łazarskiego