Frankowicze - nieważności umowy kredytu: rozliczać saldem czy zwracać

Sądy czekają na werdykt Sądu Najwyższego rozstrzygający o tym, kto, komu i ile powinien oddać po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu.

Aktualizacja: 03.07.2020 15:24 Publikacja: 03.07.2020 07:44

Frankowicze - nieważności umowy kredytu: rozliczać saldem czy zwracać

Foto: AdobeStock

Wraz z odmrażaniem sądów po epidemii wracają sprawy frankowiczów, a kluczowy jest teraz problem, jak mają się rozliczać z bankami.

Pytanie takie jest już w Sądzie Najwyższym. Wiele sądów czeka na jego werdykt.

Saldem czy nie

Warszawski Sąd Apelacyjny prosi Sąd Najwyższy w pytaniu prawnym o rozstrzygnięcie, czy po stwierdzeniu nieważności (lub bezskuteczności) umowy kredytu frankowego, w której wykonaniu konsument dokonywał spłaty (zwykle części) rat, obie strony mają samodzielne roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia, czy jest tylko jedno roszczenie, o różnicę wzbogacenia, przysługujące stronie, której świadczenie miało większą wartość.

Czytaj także: Frankowicze: wyrok sądu w sprawie państwa Dziubaków

Wbrew pozorom te dwie drogi rozliczenia mogą się skończyć różnym wynikiem, dlatego że mieć rację, roszczenie, to jedno, a uzyskać je przed sądem, to druga rzecz. Uprawniony może bowiem o nie później wystąpić lub nieporadnie walczyć itp. Kwestia ta ma ogromne znaczenie dla procesów frankowych, których liczba zresztą rośnie, i chyba jest teraz dla nich najważniejsza. Ale też dla banków, które na razie rzadko występują z roszczeniami, głównie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Z pewnością się jednak takie roszczenia pojawią.

Sądy są jednak podzielone i zasada salda stosowana jest mniej więcej w połowie przypadków stwierdzenia nieważności umowy.

Sądy i roszczenia

Prawnicy frankowiczów są w lwiej części jej przeciwni.

– Mamy do czynienia z osobnymi świadczeniami po obu stronach, a nie jednym wynikającym z kompensowania przesunięć. Nie ma znaczenia, czy potraktujemy umowy kredytowe jako umowy wzajemne, czy jako tylko do nich podobne – wskazuje mec. Mariusz Korpalski.

Podobne zdanie ma Jędrzej Jachira, partner w kancelarii SOBOTA:

– Konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot nienależnie zapłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, bez względu na to, czy doszło już do nadpłacenia kapitału czy nie. Pierwszeństwo ma roszczenie konsumenta, kiedy podstawa ich zapłaty okazała się nieważna ze skutkiem wstecznym i dopiero po wydaniu wyroku korzystnego dla konsumenta możliwe jest dalsze ustalanie ewentualnych roszczeń banku, jeśli zasądzona na rzecz konsumenta kwota jest mniejsza od otrzymanego kapitału.

– Świadczenie spełnione (nadpłacone) przez kredytobiorcę na podstawie postanowienia abuzywnego jest nienależne, wobec tego podlega zwrotowi, choćby kredytobiorca był równolegle dłużnikiem banku. Bez potrzeby badania, czy jest wzbogacony – ocenia adwokat Marcin Szymański z kancelarii Drzewiecki, Tomaszek i Wspólnicy. – Również Trybunał Sprawiedliwości UE w swym orzecznictwie wskazuje, że obowiązek zwrotu korzyści nabytych na podstawie nieuczciwych warunków umownych ma powstrzymywać przed stosowaniem nieuczciwych postanowień – dodaje adwokat.

Sąd pyta też SN, czy w sprawie konsumenta żądającego od banku zwrotu spłaconych rat sąd, uznając, że nie nastąpiło zubożenie konsumenta, może uwzględnić powództwo częściowo poprzez ustalenie nieważności umowy.

– Nie wydaje się możliwe w sprawie o zapłatę stwierdzanie w wyroku o zasadzie rozliczeń. Procesowo byłby to przewrót kopernikański, gdyż sądy niezwykle restrykcyjnie podchodzą do powództw o ustalenie w ogóle – wskazuje mec. Korpalski.

Z kolei w ocenie mec. Jachiry sąd ma taką możliwość, gdyż nieważność umowy (jej postanowień) bierze pod uwagę z urzędu.

Sygnatura akt: III CZP 41/20

Wraz z odmrażaniem sądów po epidemii wracają sprawy frankowiczów, a kluczowy jest teraz problem, jak mają się rozliczać z bankami.

Pytanie takie jest już w Sądzie Najwyższym. Wiele sądów czeka na jego werdykt.

Pozostało 93% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Sądy i trybunały
Łukasz Piebiak wraca do sądu. Afera hejterska nadal nierozliczona
Zawody prawnicze
Korneluk uchyla polecenie Święczkowskiego ws. owoców zatrutego drzewa
Konsumenci
UOKiK ukarał dwie znane polskie firmy odzieżowe. "Wełna jedynie na etykiecie"
Zdrowie
Mec. Daniłowicz: Zły stan zdrowia myśliwych nie jest przyczyną wypadków na polowaniach
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Sądy i trybunały
Rośnie lawina skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego