na dole z lewej strony, z ręką zasłaniającą twarz - Jan Krzysztof Kamiński, autor fotorelacji z uroczystości milenijnych na Jasnej Górze w 1966 roku
Jej autor, wówczas student Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, miał 21 lat, gdy 3 maja 1966 r. pojechał na obchody milenijne do Częstochowy ze swoim nowym aparatem fotograficznym. Wybrał środkowy, kulminacyjny dzień trzydniowych uroczystości i z tego właśnie dnia pochodzą wszystkie zrobione przez niego zdjęcia.
Trzeba dodać, że kierowała nim znacznie bardziej ciekawość, aniżeli chęć uczestnictwa w religijnych obrzędach. Zrobione wówczas zdjęcia są dziś cennym dokumentem, tym bardziej, że ówczesne oficjalne media przemilczały wydarzenie, koncentrując się na pierwszomajowym święcie ludzi pracy i pochodach manifestujących socjalistyczne wartości, dominujące wtedy w oficjalnym dyskursie.
Hierarchowie na wyciągnięcie ręki
Wśród odnalezionych przez Antoninę Grzegorzewską i Jerzego Wojciechowskiego negatywów, dwa okazały się zapisem wydarzeń milenijnych z Jasnej Góry z 1966 r. To część spuścizny po ich przyjacielu, Janie Krzysztofie Kamińskim (1945–2012). Negatywy zostały wywołane po raz pierwszy. Na wystawę zostały wybrane 34 najlepsze zdjęcia, które prezentowane są w kolorze sepii na odbitkach w formacie A3 (papieru podaniowego).
Zwraca uwagę bliska odległość, z jakiej wykonywał zdjęcia Kamiński, mimo że był jedynie jednym z tłumu, a nie – akredytowanym fotografem. Powstały m.in. reporterskie portrety prymasa Stefana Wyszyńskiego, arcybiskupa Karola Wojtyły i innych hierarchów polskiego Kościoła, a także ujęcia z wnętrza jasnogórskiej kaplicy. Zdjęcia pokazują też kolejne etapy uroczystości.
na pierwszym planie m.in. abp Karol Wojtyła
Potężna eskorta SB
Jak pokazują dokumenty, do obserwowania święta na Jasnej Górze wydelegowanych zostało 200 funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, którzy zarejestrować mieli przebieg zdarzeń. Co ciekawe, dysponowali 36 aparatami fotograficznymi i taka też była liczba biskupów biorących udział w religijnych obrzędach na Jasnej Górze, co wiadomo z liczby ich podpisów złożonych pod orędziem prymasa Wyszyńskiego.
Obecni byli m.in.: metropolita krakowski Karol Wojtyła, biskup poznański Antoni Baraniak, biskup wrocławski Bolesław Kominek, prymas Wyszyński. Nie przybył ówczesny papież Paweł VI, bo na jego przyjazd nie zgodziły się komunistyczne władze. Żadnych oficjalnych reprezentantów państwa także nie było.
uroczystości milenijne na Jasnej Górze
Procesja pół miliona wiernych
Uroczystości odbywające się na wałach klasztoru Paulinów zgromadziły za to około pół miliona wiernych, widocznych na zdjęciach Kamińskiego. Celebrze, która zaczęła się od uroczystej procesji, przewodniczył prymas Wyszyński. Namalowany na lipowych deskach obraz Matki Boskiej zaprezentowany został w XVI-wiecznej diamentowej sukience, będącej jednym z najcenniejszych zabytków w Polsce.
Umieszczony na metalowej platformie, wyniesiony z kaplicy przez wiernych, wędrował w orszaku klasztornymi wałami, zatrzymując się przy stacjach Drogi Krzyżowej. Przemarszowi przewodzili biskupi z abp. Wojtyłą na czele. Za obrazem Czarnej Madonny kroczył prymas. Kulminacyjnym momentem była dokonana przez niego koronacja obrazu. Prymas zawierzył wówczas ojczyznę Matce Bożej, ogłaszając Ją Królową Polski, w podzięce za tysiącletnią opiekę nad narodem i naszym krajem.
Czarna Madonna w diamentowej sukience
Powroty Stefana Wyszyńskiego na Jasną Górę
Częstochowska Jasna Góra była ważnym miejscem dla prymasa Wyszyńskiego od początku: tam, w 1924 r. odprawił swą pierwszą mszę, a w 1956 r. ogłosił Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego, powierzając Polskę opiece Najświętszej Marii Panny i nawiązując tym samym do ślubów złożonych przez Jana Kazimierza w 1656 r., w podzięce za ocalenie ojczyzny przed szwedzkim najazdem.
prymas Stefan Wyszyński w czasie uroczystości milenijnych na Jasnej Górze
14 kwietnia 2026 r. minęła 1060. rocznica Chrztu Polski. Od 2019 r. to święto narodowe – takim proklamował je wówczas polski Sejm.
Wystawa potrwa do 16 maja.
Tysiąclecie chrztu Polski
