24. Festiwal Kultury Żydowskiej

To jedno z najważniejszych i największych wydarzeń tego typu na świecie. W jego tegorocznym programie znalazło się ponad dwieście wydarzeń: koncertów, spektakli, projekcji filmowych, spotkań, wycieczek, warsztatów, wernisaży.

24. Festiwal przez dziesięć dni prezentuje kulturę żydowską, przekraczającą granice stereotypowego pojmowania dziedzictwa; nawiązującą twórczy dialog z tradycją, jak i nowoczesną. Można obserwować, jak kultura żydowska inspirowała różne subkultury i na odwrót, np. jak punk był absorbowany przez Żydów.

Punktem kulminacyjnym festiwalu będzie sobotni koncert na krakowskim Kazimierzu „Szalom na Szerokiej" (o godz. 18). Czeka nas ponad sześć godzin muzyki żydowskiej z całego świata non-stop! Koncert można będzie oglądać także na żywo w internecie, a w skróconej wersji w TVP 2 (emisja części 1 w sobotę o godz. 0.20 i części 2 w niedzielę o 23.45).

W niedzielę odbędzie się finałowy koncert Leopolda Kozłowskiego w Synagodze Tempel (o godz. 18). - pianisty, kompozytora i dyrygenta nazywanego ostatnim klezmerem Galicji. Leopold Kozłowski był kierownikiem muzycznym Teatru Żydowskiego w Warszawie i zespołu Roma. Jest autorem muzyki teatralnej i filmowej. Opracował wszystkie polskie wersje musicalu „Skrzypek na dachu". Jak co roku wystąpi w Krakowie z przyjaciółmi, prezentując tradycyjne i nowe aranżacje piosenek żydowskich.

Tego samego dnia w Cheder Cafe o godz. 20 zagrają młodzi izraelscy muzycy z zespołu The Angelcy, zaliczanego do najgorętszych zjawisk tętniącej życiem sceny muzycznej w Tel Awiwie. W ich brzmieniach słychać inspiracje twórczością Boba Dylana i Leonarda Cohena, klasyką kina i folkiem z różnych stron świata, reggae i tradycyjnym bluesem, ale też muzyką klasyczną.

Festiwal zakończy projekcja filmu „Dybuk" z 1937 roku w reż. Michała Waszyńskiego (Synagoga Tempel, godz. 22). Pierwszy pełnometrażowy film polski zrealizowany w całości w języku jidysz oparty na popularnym dramacie An-skiego sprzed stu lat.

Weekendowy program obejmuje jeszcze wiele innych wydarzeń. Polecamy m.in. międzypokoleniowe spotkania kulinarne „Kuchenne historie. Każdy przepis to opowieść" (5 lipca w Karma Coffee Roasters, o godz, 14). Czy przegląd archiwalnych filmów „Drogi do Utopii", ukazujących codzienne życie mieszkańców kibuców. Ich żywe relacje skonfrontowano z pozbawioną sentymentalizmu i nostalgii krytyką ruchu kibucowego i jego utopijnych idei. (Centrum Kultury Żydowskiej, godz.10-20).

Warto też obejrzeć mural stworzony podczas 24. FKŻ przez Izraelski kolektyw Broken Fingaz z Hajfy na kamienicy przy placu Bawół 3. Jego estetyka nawiązuje do twórczości Maurycego Liliena, wybitnego artysty art nouveau.

Podczas 24 Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie przewijają się cztery przewodnie hasła: Aszkenaz, mizrach, Dybuk i kibuc. Dwa pierwsze to tradycyjne określenia członków społeczności żydowskiej. Aszkenaz wywodzi się z Księgi Rodzaju i odnosi do kultury Żydów z Europy Środkowej i Wschodniej. Mizrach znaczy po hebrajsku "wschód", a mizrachijczykami nazywa się Żydów pochodzących z krajów Bliskiego Wschodu. Dybuk to - jak mówią legendy - duch, który nie może zaznać spokoju w zaświatach i wciela się w ciało żywej osoby (motyw ten często wykorzystują filmy i literatura grozy). Natomiast kibuce to osady, oparte na zasadach wspólnotowych, zakładane od 1910 roku, które miały wspierać budowę państwa.

Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie powstał w 1988 roku Na początku był kameralną sesją naukową połączoną z pokazem filmów. Dziś jest bogatą w wydarzenia imprezą, w której uczestniczy 30 tysięcy widzów. Współfinansuje ją Gmina Miejska Kraków, a organizatorem jest Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej.

Monika Kuc