Jak system kaucyjny funkcjonuje w pierwszych miesiącach po wdrożeniu, zbadał jeden z operatorów systemu kaucyjnego, spółka Krajowy System Kaucyjny Zwrotka S.A. W raporcie, który poznała "Rzeczpospolita", najbardziej zaskakuje mała, mimo upływu już siedmiu miesięcy od wdrożenia systemu kaucyjnego, popularność tego systemu, choć niemal wszyscy już o nim słyszeli.
Jak wynika bowiem z badania, przeprowadzonego przez Agencję Badawczą PBS na próbie 1062 respondentów, system kaucyjny osiągnął już niemal pełną rozpoznawalność – bo już 99,6 proc. ankietowanych deklaruje, że o nim słyszało, a 71,8 proc. ocenia swoją wiedzę jako dobrą lub bardzo dobrą.
Czytaj więcej:
Produkcja napojów i piwa na początku 2026 r. wyraźnie spadła, ale nie oznacza to załamania rynku. Branża mierzy się ze skutkami wcześniejszego „zat...
Pro
Tylko 6 na 10 badanych skorzystało z systemu kaucyjnego
Jednak choć już praktycznie każdy Polak zna system kaucyjny, to ta znajomość niekoniecznie jest oparta na praktyce – jedynie sześć na dziesięć ankietowanych osób skorzystało już z systemu, a kolejne 18,8 proc. planuje rozpocząć jego używanie, informuje Zwrotka. Operator, który w grupie sześciu spółek operatorów systemu kaucyjnego, buduje system kaucyjny, ocenia ten wynik jako zadowalający: – Skala rozpoznawalności i deklarowanego korzystania pokazuje, że system kaucyjny bardzo szybko stał się częścią codziennych zachowań konsumentów. Jednocześnie to moment, w którym doświadczenie użytkownika zaczyna mieć realne znaczenie dla dalszego rozwoju całego systemu – mówi Aleksander Traple, prezes Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka.
Co więcej, konsumenci są dość krytyczni wobec systemu (co zresztą, jak komentowaliśmy w „Rz”, staje się orężem dla partii politycznych). Aż 35 proc. respondentów wystawia systemowi negatywną ocenę, a jedynie 33,9 proc. ocenia go pozytywnie. – Na tym etapie widać już wyraźnie, że konsumenci nie tylko rozumieją założenia systemu, ale konfrontują je z praktyką. To naturalne, że obok pozytywnych doświadczeń pojawiają się także bardziej wymagające oceny – zwraca uwagę Zygmunt Ochał, wiceprezes KSK Zwrotka.
Czytaj więcej
Aż 94 skargi na samym tylko Mazowszu trafiły do WIOS na wadliwie działający system kaucyjny. Czytelnicy skarżą się, że nie mogą oddać puszek ani bu...
Czy klienci omijają kaucje? Tylko 39 proc. wybiera opakowanie zwrotne i do recyklingu
Dane raportu jasno wskazują, że klienci starają się droższe o kwotę kaucji opakowania omijać – połowa klientów (47,6 proc.) deklaruje, że regularnie sprawdza oznaczenie kaucji, i aż 60 proc. wybiera produkty bez kaucji, a jedynie – 39 proc. częściej wybiera produkty w opakowaniach zwrotnych lub nadających się do recyklingu. System wpłynął już natomiast na decyzje zakupowe, raport potwierdza, że klienci idą za kaucją, 84,7 proc. deklaruje, że oddawanie opakowań łączy z zakupami, dla 60,1 proc. respondentów obecność punktu zwrotu ma znaczenie przy wyborze sklepu. Przypomnijmy, że to był powód, dla którego część małych sklepów i tak weszła do systemu kaucyjnego, jak sieć Żabka, choć ustawa nakazuje to jedynie sklepom większym niż 200 mkw.
Co jeszcze ustalono w raporcie? System zaczyna wpływać na zachowania konsumenckie, takie są zresztą założenia gospodarki obiegu zamkniętego. 63,5 proc. badanych deklaruje, że rzadziej wyrzuca opakowania do zwykłych koszy na śmieci, a 77,5 proc. rozumie, że celem wprowadzenia systemu kaucyjnego dla butelek jest ograniczenie odpadów i zwiększenie recyklingu. Konsumenci oceniają dość dobrze łatwość odzyskania kaucji za zwróconą butelkę czy puszkę, tak uważa 64,8 proc. badanych, zdaniem operatora to oznacza, że podstawowy model działania jest dla konsumentów zrozumiały i akceptowany. Mniej niż połowa, bo 48,5proc. respondentów deklaruje zadowolenie z dostępności punktów zwrotu. Dlatego to wnioski raportu, kolejnym etapem rozwoju systemu – na poziomie całego rynku - powinno być dalsze wzmacnianie infrastruktury, szczególnie w kontekście zbiórki automatycznej i upraszczanie procesu zwrotu, tak aby system lepiej odpowiadał na rosnące oczekiwania konsumentów. Z raportu jasno wynika, że to właśnie zbiórka automatyczna najbardziej przekonuje konsumentów do zwrotu opakowań w systemie kaucyjnym.
Czy system kaucyjny jest już powszechny?
System kaucyjny ruszył w październiku 2025 r., wtedy w sklepach zaczęły się pojawiać, na początku pojedyncze, butelki PET i puszki z logo systemu kaucyjnego. Szklane butelki zwrotne już funkcjonują w ramach systemów zbiórek swoich producentów, w grudniu Ministerstwo Klimatu pozwoliło firmom, by utrzymały swoje systemy zbiórek jeszcze przez dwa lata, więc butelki zwrotne na razie w "państwowym" systemie kaucyjnym są rzadkością. W marcu 2026 r. w kategoriach napojów bezalkoholowych udział sprzedanych opakowań ze znakiem kaucji przekroczył 61 proc., w czym przodowały napoje gazowane, gdzie już trzy na cztery napoje były sprzedawane z kaucją. Jednocześnie, producenci napojów w rozmowie z "Rzeczpospolitą" przyznawali nieoficjalnie, że mocno wpłynął on na wybory konsumenckie, klienci starali się omijać napoje w opakowaniach systemu kaucyjnego, więc – szacują spadek sprzedaży napojów w butelkach PET na 15 proc., o 2 proc. spadła sprzedaż napojów w puszkach.
Czytaj więcej
Coraz wyraźniej rysuje się konieczność utworzenia organizacji parasolowej, która pomoże się porozumieć operatorom, handlowi i branży odpadowej. W P...
