Rejestrował też to, co działo się poza kamerą. Do multimedialnego wydawnictwie wybrał 300 z odtwórcami głównych ról i statystami. Na DVD znajduje się także dokument Hanny Polak, odsłaniający kulisy powstania pierwszej polskiego filmu fabularnego w 3 D.
- Moje fotografie - mówi Czapliński – są nie tylko dokumentem. Funkcjonują samodzielnie, pozwalając lepiej zgłębić film. To, co może umknąć w akcji, czy tylko mignąć, na zdjęciach przykuwa uwagę dłużej i wydobywa szczegóły.
Oglądając je, istotnie, zauważamy nie tylko pracę aktorów, reżysera i operatora, ale całej ekipy. M.in. wkład scenografów, którzy ubrali dwa pułki piechoty - ponad 6 tys. ludzi i tłum statystów. Fotografie uświadamiają też malarskie inspiracje w filmie - obrazami Juliusza i Wojciecha Kossaków oraz Józefa Chełmońskiego.
Wiele filmowych kadrów nawiązuje wprost do zachowanych zdjęć z 1920 roku. Łatwo to zweryfikować, bo Czesław Czapliński dołączył do prezentacji sfotografowane archiwalia z Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku.
Dokument „Bitwa warszawska" Hanny Polak pozwala a kolei poznać bliżej metody pracy reżysera. Na planie filmowym Jerzy Hoffman kontrolował przebieg akcji na monitorach i udzielał wskazówek. Nieraz w ferworze pracy przejmował rolę aktora, by zademonstrować, jak najlepiej ją zagrać. W scenie na polu bitwy, w której ksiądz Skorupka z krzyżem prowadzi żołnierzy i pada rażony kulą, Hoffman sam pewnej chwili rzucił się na piasek, by „podkręcić" dramaturgię. Reżyser ma także dyplom aktorski.
Sławomir Idziak, operator, przekonuje, że technika 3D pozwala wyzwolić w kinie zapomniane emocje, jak w czasach braci Lumiere, gdy ludzie rzucali się do ucieczki, widząc na ekranie rozpędzoną lokomotywę,...
Wydawnictwo „Bitwa warszawska 1920"dopełniają trójwymiarowe zdjęcia z planu autorstwa Sebastiana Horky oraz zbiór propagandowych plakatów z lat 20., które wołają: „Wróg u granic ojczyzny", „Hej kto Polak na bagnety", „Bij Bolszewika!".
Monika Kuc
"Bitwa warszawska 1920", Warszawa 2011. Fotografie Czesława Czaplińskiego i Sebastiana Horky prezentowane są także na wystawach w Muzeum Kolejnictwa, Mazowieckim Centrum Kultury i Sztuki w Warszawie oraz Muzeum Mazowieckim w Płocku.
