Na początku października „Rz” opublikowała moją opinię krytycznie oceniającą pogląd prof. Leszka Balcerowicza, który wystąpił z twierdzeniem, że „podatki i tak mamy wysokie”.

Stwierdziłem wówczas – powołując się na niedawny raport Eurostatu (Taxation Trends in the European Union. 2010 edition) – że w porównaniu z innymi krajami Unii podatki mamy raczej niskie. Zwróciłem też uwagę na postepującą od 1998 r. barbaryzację polskiego systemu finansów publicznych. Przejawia się ona malejącą progresywnością podatków dochodowych, rosnącym ciężarem podatków pośrednich i tendencją do ograniczania wydatków na ważne zadania społeczne.

Jednym z efektów tej polityki jest imponujący rozwój nowobogackich fortun i luksusowej konsumpcji na pokaz. Drugim efektem jest utrzymywanie się rozległej sfery biedy, dziesiątków, jeśli nie setek tysięcy głodnych dzieci, rzesz chorych, których nie stać na leczenie.

[srodtytul]*[/srodtytul]

Na reakcje wyznawców prof. Balcerowicza nie trzeba było długo czekać. Na łamach „Rz” głos zabrali p. Wiktor Wojciechowski i p. Michał Zieliński.

Ten pierwszy powołał się na dawne doświadczenia krajów wysoko rozwiniętych, które – jego zdaniem – zbierały z podatków i obowiązkowych składek jeszcze mniej niż Polska w latach ostatnich. Dane przytoczone przez p. Wojciechowskiego zdają się jednak odzwierciedlać jego subiektywne przekonania – ale nie porównywalne statystyki.

Przykładowo, twiedzi on, że w 1965 r. „Holandia zbierała z podatków i obowiązkowych składek 32,8 proc. PKB”. Jednak liczba ta nie pochodzi z Eurostatu.

Eurostat raportuje udział podatków i składek w PKB krajów członkowskich, generalnie począwszy dopiero od 1995 r. Tylko dla kilku krajów – Francji, Włoch, Finlandii, Austrii i Wielkiej Brytanii – Eurostat podaje wartości tego wskaźnika dla lat wcześniejszych, nie sięgając wszakże dalej w przeszłość niż maksymalnie do 1976 r.

Przyczyna tego jest prozaiczna: nieporównywalność – w większości wypadków – dawnych statystyk narodowych. Najwcześniejszy porównywalny wskaźnik dla Holandii wynosi, wg. Eurostatu, 40,3 proc. ( w 1995 r.) – niewiele więcej niż ostatnio (39,3 proc.).

Zarzut nieporównywalności dyskwalifikuje także pozostałe liczby podawane przez p. Wojciechowskiego. Możemy za to powołać się na najwcześniejsze dane Eurostatu dla innych krajów UE. Tak więc udział podatków i składek wynosił 42,3 proc. w Finlandii (w 1976 r.); 38,5 proc. we Francji (w 1978 r.) i 51,1 proc. we Włoszech (w 1990 r.).

Warto dodać, że w 1995 r. omawiany wskaźnik wahał się od 40 do prawie 50 proc. w większości krajów starej UE – wyjąwszy jednak te słabiej (tak jak Polska) rozwinięte. Kraje te to: Grecja (udział podatków i składek wynosił w 1995 r. 30,2 proc.), Portugalia (31,1 proc.), Irlandia (33,7 proc.) i Hiszpania (32.9 proc.). Nie jest wcale przypadkiem, że te właśnie kraje balansują obecnie na krawędzi bankructwa.