Reklama

Policja nie może zbierać odcisków palców od każdego zatrzymanego. Wyrok TSUE

Zbieranie danych biometrycznych, takich jak odciski palców czy wizerunek zatrzymanego, nie może odbywać się automatycznie. Policja musi to wyraźnie uzasadnić bezwzględną niezbędnością.

Publikacja: 19.03.2026 15:42

Policja nie może zbierać odcisków palców od każdego zatrzymanego. Wyrok TSUE

Foto: Adobe Stock

Dorota Gajos-Kaniewska

Reklama

Tak wynika z czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Francuza zatrzymanego w maju 2020 r. w Paryżu za zorganizowanie niezgłoszonego zgromadzenia i stawiania oporu wobec funkcjonariuszy publicznych.

Nie chciał odcisnąć palców, więc go skazali

Podczas zatrzymania Pan HW odmówił on poddania się pobraniu odcisków palców oraz zrobieniu zdjęć. Został za to skazany, mimo że został on uwolniony od zarzutu popełnienia przestępstwa, które miało być podstawą zatrzymania i przeprowadzenia czynności pobrania danych identyfikacyjnych.

Francuz zakwestionował swoją winę, twierdząc, że francuskie przepisy nie są zgodne z przepisami UE dotyczącymi ochrony danych osobowych w sprawach karnych.

Sąd w Paryżu, który rozpatrywał jego apelację, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami prejudycjalnymi. Chciał mianowicie ustalenia, czy prawo Unii pozwala organom krajowym na automatyczne pobieranie odcisków palców i wykonywanie fotografii każdej osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, bez konieczności uzasadniania tego środka w każdym indywidualnym przypadku. Zapytał również, czy dana osoba może być ścigana karnie za odmowę poddania się takim czynnościom, nawet jeśli ostatecznie nie jest ona ścigana za przestępstwo, o które była podejrzana.

Czytaj więcej

Dane osobowe

TSUE: wizerunek i odciski palców skazanych muszą znikać z baz policji

Ogólne i niezróżnicowane przechowywanie danych biometrycznych i genetycznych osób skazanych do chwili ich śmierci jest sprzeczne z prawem Unii - or...

Reklama

TSUE: wrażliwe dane nie mogą być zbierane z automatu

Trybunał przypomniał, że zgodnie z prawem unijnym dane biometryczne należą do kategorii wrażliwych danych osobowych, co powoduje, że ich przetwarzanie jest dozwolone tylko wtedy, gdy jest bezwzględnie niezbędne i gdy istnieją odpowiednie zabezpieczenia dla praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

- Samo istnienie co najmniej jednego uzasadnionego powodu, aby podejrzewać popełnienie przestępstwa, nie wystarcza do uzasadnienia zbierania danych biometrycznych. Każdej decyzji o pobraniu danych identyfikacyjnych musi towarzyszyć jasne uzasadnienie, choćby zwięzłe, umożliwiające osobie, której dane dotyczą, zrozumienie powodów tego działania i skorzystanie z przysługującego jej prawa do środka prawnego. Ów obowiązek uzasadnienia nie stanowi nieracjonalnego obciążenia dla organu policji, ponieważ to zbieranie danych nie może mieć charakteru automatyczne – wskazał TSUE.

Czytaj więcej

Dane osobowe

Zbierał odciski palców pracowników, zapłaci za ignorowanie PUODO

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nałożył karę pieniężną na przedsiębiorcę prowadzącego hotel i restaurację, na którego poskarżyła się jedna z...

Wyjaśnił też, że przepisy krajowe, które wprowadzałyby automatyczne pobieranie tych danych, bez możliwości dokonania przez właściwy organ policji indywidualnej oceny, czy jest ono niezbędne, byłyby sprzeczne z prawem Unii, ponieważ prowadziłyby do niezróżnicowanego i uogólnionego zbierania danych biometrycznych. - Prawo krajowe musi więc określać konkretne cele zbierania danych – podkreślił Trybunał.

Oceniając legalność sankcji za odmowę poddania się pobraniu danych biometrycznych Trybunał orzekł, że zależy ona od zgodności zbierania danych z warunkiem bezwzględnej niezbędności: jeżeli zbieranie danych spełnia ten warunek, sankcja nie jest niezgodna z prawem Unii, pod warunkiem jednak, że jest ona zgodna z zasadą proporcjonalności przewidzianą w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

sygn. akt C-371/24

Reklama

A jak jest w Polsce?

Podejrzany musi się poddać, zatrzymany - nie zawsze

Zatrzymanie jest środkiem przymusu w postępowaniu karnym polegającym na krótkotrwałym pozbawieniu wolności w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub przeprowadzenia postępowania przygotowawczego. Organy ścigania muszą powziąć uzasadnione przypuszczenie, że dana osoba popełniła przestępstwo, aby dokonać zatrzymania. Przy czym odmienne są przesłanki do zatrzymania policyjnego, a inne do zatrzymania prokuratorskiego.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o Policji, osoba zatrzymana może być okazywana, fotografowana lub daktyloskopowana tylko wtedy, gdy jej tożsamości nie można ustalić w inny sposób.

Z kolei za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego (art. 71 § 1 Kodeksu postępowania karnego, dalej Kpk).

Zgodnie z art. 244 § 1 Kpk policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyśpieszonym.

Art. 74 § 3 Kpk wskazuje, że w stosunku do osoby podejrzanej można dokonać oględzin zewnętrznych ciała oraz innych badań niepołączonych z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od pobrać odciski od podejrzanego, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom. Ponadto przy zachowaniu wymagań określonych w art. 74 § 2 pkt 2 lub 3 Kpk, można od podejrzanego pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu. § 3a stwierdza zaś, że podejrzanego wzywa się do poddania się tym czynnościom.

W razie odmowy poddania się im, można podejrzanego zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności. Podejrzany nie natomiast obowiązku poddawania się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym.

Nawiązanie stosunku służbowego sędziego TK następuje właśnie po złożeniu ślubowania. Na zdjęciu: sie

Sądy i trybunały

Nowym sędziom TK grozi finansowa próżnia. Kto im będzie płacił?

W oczekiwaniu na złożenie ślubowania nowi sędziowie Trybunału Konstytucyjnego, jak ustaliła "Rzeczpospolita", re...

Materiał Promocyjny

Jedna rata i większa kontrola nad budżetem domowym?

Kredyt gotówkowy, karta kredytowa, limit w koncie czy zakupy ratalne pozwalają szybciej realizować plany i pokrywać większe wydatki w budżecie domowym. Z czasem jednak liczba zobowiązań może się zwiększać. Ofertą, która może okazać się kluczowa w takim przypadku, jest Pożyczka Konsolidacyjna od banku Citi Handlowy, która umożliwia konsolidację zobowiązań nawet do 150 tys. zł oraz rozłożenie spłaty na okres do 10 lat.

Materiał Promocyjny

PR&Media Days 2026

IX edycja PR&Media Days 2026 jest odpowiedzią na rosnącą presję, z jaką mierzą się dziś specjaliści PR i komunikacji – dezinformację, kryzysy reputacyjne, wpływ technologii i erozję zaufania. To przestrzeń wymiany doświadczeń i perspektyw ekspertów, która pozwala lepiej zrozumieć wyzwania komunikacji w świecie informacyjnego szumu.