„Rada Fiskalna rekomenduje przyspieszenie konsolidacji fiskalnej, co ograniczyłoby deficyt oraz dynamikę wzrostu długu publicznego” – czytamy w środowym stanowisku Rady. „Odwlekanie tego procesu najprawdopodobniej będzie wymagać zwiększenia skali dostosowania w przyszłości, z negatywnymi konsekwencjami gospodarczymi i społecznymi” – ostrzegają eksperci.
Rada Fiskalna ocenia realizację planu redukcji deficytu
Rada Fiskalna, czyli niezależne ciało doradcze rządu, na którego czele stoi Sławomir Dudek, podczas środowego posiedzenia (17 czerwca) omówiła „Sprawozdanie z wdrażania średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028”. Plan ten jest strategią fiskalną mającą na celu redukcję deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do 2028 r. Polska jako kraj członkowski z nadmiernym deficytem od 2025 r. (powyżej 3 proc. PKB) jest zobligowana do przygotowania takiego programu i po zatwierdzeniu przez Brukselę składania sprawozdań z jego realizacji
Czytaj więcej
Kluczowym problemem przestaje być dziś sam poziom długu, a jego dynamika. Tempo jego przyrostu jest na tyle wysokie, że nawet przy solidnym wzrości...
W swoim stanowisku Rada zauważa, że choć Polska zachowuje formalną zgodność z unijnymi regułami fiskalnymi, nie oznacza to automatycznie realizacji zaplanowanej redukcji deficytu ani wprowadzenia długu publicznego na wiarygodną ścieżkę spadkową. Rekomendowane przez UE tempo wzrostu wydatków netto jest utrzymywane dzięki zastosowaniu unijnej klauzuli wyjścia (NEC), związanej ze zwiększonymi wydatkami na obronność. Klauzula ta pozwala uniknąć krótkoterminowych konsekwencji proceduralnych ze strony UE, ale jednocześnie osłabia presję na dostosowanie fiskalne i przesuwa ciężar konsolidacji na okres po 2028 r.
Eksperci apelują o szybszą konsolidację fiskalną
Właśnie z tego powodu wśród najważniejszych rekomendacji Rady Fiskalnej znalazło się przyspieszenie konsolidacji finansów publicznych, tak aby doprowadzić do realnego ograniczenia deficytu i tempa narastania długu publicznego. Rada ocenia, że im dłużej proces ten będzie odkładany, tym bardziej bolesne mogą okazać się przyszłe działania dostosowawcze.
„Założenia i cele procesu konsolidacji fiskalnej powinny w szczególności uwzględniać konieczność zapewnienia finansowania potrzeb obronnych po 2028 r. bez uszczerbku dla stabilności finansów publicznych” – podkreśla Rada. Zdaniem ekspertów powinno to znaleźć odzwierciedlenie nie tylko w projekcie ustawy budżetowej na 2027 r., nad którym trwają już prace w Ministerstwie Finansów, lecz także w kolejnych edycjach „Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych”.
Biorąc to pod uwagę, Rada Fiskalna wskazuje również, że pojawiające się w debacie publicznej propozycje ograniczenia dochodów budżetowych lub zwiększenia wydatków – zwłaszcza w kontekście nadchodzącej kampanii wyborczej – powinny być przedstawiane z zachowaniem odpowiedzialności fiskalnej.
Czytaj więcej
Założenia makroekonomiczne na 2026 r. mogą być zbyt optymistyczne, szczególnie te dotyczące inflacji, i brakuje w nich mnóstwa informacji – ocenia...
Jakie cele fiskalne uzgodniła Polska z UE
Polska uzgodniła z Komisją Europejską i Radą UE w 2024 r. następującą maksymalną nominalną dynamikę wydatków netto: 6,3 proc. w 2025 r., 4,4 proc. w 2026 r., 4 proc. w 2027 r. i 3,5 proc. w 2028 r. Skumulowane tempo wzrostu wydatków na koniec 2028 r. względem 2023 r. nie powinno przekroczyć 34,4 proc. Przy założonej wyższej dynamice nominalnego PKB (odpowiednio: 9,1 proc., 6,5 proc., 5,8 proc. i 5,2 proc.) relacja wydatków netto do PKB miała stopniowo maleć. W efekcie relacja deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB miała spaść do 2,9 proc. w 2028 r., a relacja długu publicznego do PKB do 61,2 proc.
Zrealizowana dotychczas ścieżka wydatków netto jest wyższa od zakładanej, ale nadal mieści się w dodatkowej przestrzeni wynikającej z zastosowania klauzuli wyjścia. Łączne odchylenie od skumulowanego tempa wzrostu wydatków netto do 2025 r. wyniosło około 1,2 proc. PKB, czyli około 48,5 mld zł – wyliczyła Rada.
