Pol­ska z wy­do­by­ciem 60 mln ton wę­gla bru­nat­ne­go rocz­nie zaj­mu­je ósme miej­sce na świe­cie. Na tym pa­li­wie pra­cu­je ok. jed­nej czwar­tej na­szych elek­trow­ni, któ­re wy­twa­rza­ją z nie­go ok. 30 proc. ener­gii elek­trycz­nej. Ale za­go­spo­da­ro­wa­ne zło­ża po­wo­li się koń­czą. Jak wy­li­czy­li eks­per­ci z Aka­de­mii Gór­ni­czo-Hut­ni­czej, w cią­gu ok. 30 lat z po­wo­du wy­czer­pa­nia złóż prze­sta­ną dzia­łać elek­trow­nie Tu­rów i ze­spół Pąt­nów – Ada­mów – Ko­nin, a w za­chod­niej Pol­sce po­zo­sta­ła­by tyl­ko Elek­trow­nia Dol­na Od­ra. Jak za­ła­tać ener­ge­tycz­ną dziu­rę?

– W wo­je­wódz­twie lu­bu­skim ma­my ok. 4 mld ton wę­gla, z cze­go ok. 2,5 mld ton na­da­je się do wy­do­by­cia – mó­wi „Rz" prof. Zbi­gniew Kasz­te­le­wicz z AGH.

– Po dru­giej stro­nie gra­ni­cy na tym sa­mym zło­żu Niem­cy wy­do­by­wa­ją 60 mln ton wę­gla rocz­nie dla dwóch elek­trow­ni o mo­cy 7500 MW. Sko­ro oni mo­gą, to cze­mu my nie? – do­da­je.

60 mln ton węgla brunatnego wydobyły polskie kopalnie w 2011 r. To o 6 proc. więcej niż w 2010 r.

Z ra­por­tu AGH wy­ni­ka, że po pol­skiej stro­nie, na zło­żu Gu­bin, mo­gła­by po­wstać ko­pal­nia od­kryw­ko­wa wy­do­by­wa­ją­ca rocz­nie 26 mln ton wę­gla (po­rów­ny­wal­na do na­le­żą­ce­go do PGE Beł­cha­to­wa) za­si­la­ją­ca elek­trow­nię o mo­cy 4400 MW. Na zło­żu Cy­bin­ka-Są­dów możli­wa jest bu­do­wa ko­pal­ni pro­du­ku­ją­cej rocz­nie 19,5 mln ton pa­li­wa do za­si­le­nia 3300 MW mo­cy.

Są­siedz­two elek­trow­ni i ko­pal­ni jest w przy­pad­ku wę­gla bru­nat­ne­go nie­zbęd­ne, bo te­go pa­li­wa nie da się trans­por­to­wać na du­że od­le­gło­ści (dla­te­go np. go nie eks­por­tu­je­my ani nie im­por­tu­je­my, w prze­ci­wień­stwie do wę­gla ka­mien­ne­go).

Na ra­zie kon­ce­sję na roz­po­zna­nie złóż w oko­li­cach Gu­bi­na ma Pol­ska Gru­pa Ener­ge­tycz­na. – My­ślę, że zde­cy­du­je się na re­ali­za­cję pro­jek­tu, zwa­żyw­szy na to, że w Beł­cha­to­wie zo­sta­ło ok. 1 mld ton wę­gla – mó­wi Kasz­te­le­wicz. Sa­ma spół­ka na ra­zie w tej spra­wie mil­czy. Jed­nak jej po­przed­ni pre­zes To­masz Za­dro­ga (te­raz spół­ka cze­ka na no­we­go sze­fa) za­pew­niał, że dla PGE ważne są zło­ża wę­gla bru­nat­ne­go za­rów­no w oko­li­cach Gu­bi­na, jak i Le­gni­cy (tam do wy­do­by­cia jest ok. 4 mld ton wę­gla) i Zło­cze­wa w woj. łódz­kim.

„Rz" wy­li­czy­ła, ile przy dzi­siej­szych ce­nach kosz­to­wa­ła­by in­we­sty­cja w kom­bi­nat wy­do­byw­czo-ener­ge­tycz­ny w oko­li­cach Gu­bi­na. Bu­do­wa ko­pal­ni Gu­bin przy jej za­kła­da­nym wy­do­by­ciu to ok. 8 – 10 mld zł. 4400 MW mo­cy ener­ge­tycz­nej to ok.

7,5 mld eu­ro (ok. 34 mld zł). Ko­pal­nia Cy­bin­ka kosz­to­wa­ła­by ok. 5 – 6 mld zł, a blo­ki 3300 MW ok. 5,6 mld eu­ro (ok. 25 mld zł). Łącz­nie to na­wet ok. 75 mld zł. Po­dob­nie sza­co­wa­ne są in­we­sty­cje w oko­li­cach Le­gni­cy, ale tam zde­cy­do­wa­ne „nie" pla­nom mó­wią miesz­kań­cy.

– Ener­gia ją­dro­wa jest naj­tań­sza, ale bar­dzo dro­ga jest bu­do­wa sa­mej si­łow­ni – 1 MW mo­cy kosz­tu­je ok. 5 mln eu­ro – mó­wi Kasz­te­le­wicz. Po­li­ty­ka ener­ge­tycz­na Pol­ski za­kła­da, że bę­dzie­my mieć dwie ta­kie si­łow­nie o łącz­nej mo­cy 6000 MW, co kosz­to­wa­ło­by 30 mld eu­ro, czy­li ok. 135 mld zł. Zda­niem eks­per­tów z branży gór­ni­czej o ile tech­no­lo­gie ato­mo­we mu­si­my ku­pić, o ty­le w przy­pad­ku wę­gla ma­my ła­twiej.

– Ma­jąc po­ten­cjał branży, ka­drę i 65 lat do­świad­cze­nia, re­ali­za­cja no­wych in­we­sty­cji w wę­giel bru­nat­ny jest re­al­na, łącz­nie z re­kul­ty­wa­cją wy­ro­bisk – mó­wi „Rz" Sta­ni­sław Żuk, prze­wod­ni­czą­cy Po­ro­zu­mie­nia Pro­du­cen­tów Wę­gla Bru­nat­ne­go. Atu­tem są ce­ny. To­na wę­gla bru­nat­ne­go kosz­tu­je śred­nio 70 zł, ka­mien­ne­go 300 zł. Wy­two­rze­nie tej sa­mej ilo­ści ener­gii jest zaś o mniej więcej po­ło­wę tań­sze w przy­pad­ku wę­gla bru­nat­ne­go. Ale za to jest on naj­bar­dziej emi­syj­ny. Tu ra­tun­kiem jest du­ża spraw­ność si­łow­ni. We­dług Mię­dzy­na­ro­do­wej Agen­cji Ener­gii po­pra­wa efek­tyw­no­ści elek­trow­ni o 5 proc. to spa­dek emi­sji CO2 o 8 proc.

– Po­win­ni­śmy pod­jąć wy­zwa­nie. Z obec­nych 35 tys. MW mo­cy w Pol­sce w cią­gu 20 lat trze­ba wy­łą­czyć prze­sta­rza­łe 15 tys. MW. Zo­sta­je 20 tys. MW, a za­po­trze­bo­wa­nie na ener­gię wy­ma­ga 45 tys. MW. Na­wet gdy za­go­spo­da­ru­je­my i oko­li­ce Gu­bi­na, i Le­gni­cy, co da w su­mie ok. 15 tys. MW, to i tak zo­sta­je miej­sce i na atom, i na od­na­wial­ne źró­dła ener­gii – prze­ko­nu­je Kasz­te­le­wicz.

Kiedy sprzedaż zakładów Adamów i Konin

ZE PAK przejmie kopalnie?

Za­sko­cze­nia nie by­ło. Ofer­ty wią­żą­ce na za­kup ko­palń wę­gla bru­nat­ne­go Ada­mów i Ko­nin zło­ży­ły Ze­spół Elek­trow­ni Pąt­nów – Ada­mów – Ko­nin i war­szaw­ska Spo­łem Plus. W ubie­głym ty­go­dniu wi­ce­mi­ni­ster skar­bu Jan Bu­ry prze­ko­ny­wał, że re­sor­to­wi Skar­bu Pań­stwa (sprze­da­je po 85 proc. ak­cji każ­dej z ko­palń, resz­ta to ak­cje pra­cow­ni­cze) za­le­ży na fir­mie, „któ­ra przed­sta­wi kon­kret­ną, jed­no­znacz­ną ce­nę z pro­po­zy­cją roz­wo­jo­wą dla tych ko­pal­ni". – Ak­tu­al­nie ana­li­zu­je­my zło­żo­ne przez po­ten­cjal­nych in­we­sto­rów ofer­ty wią­żą­ce. Po ich prze­ana­li­zo­wa­niu re­sort po­dej­mie de­cy­zję o przy­zna­niu wy­łącz­no­ści ne­go­cja­cyj­nej bądź też pro­wa­dze­niu ne­go­cja­cji rów­no­le­głych – mó­wi „Rz" Mag­da­le­na Ko­bos, rzecz­nicz­ka Mi­ni­ster­stwa Skar­bu. – Za­kła­da­my roz­po­czę­cie ne­go­cja­cji jesz­cze w lu­tym. Har­mo­no­gram pro­ce­su pry­wa­ty­za­cji uza­leż­nio­ny bę­dzie od roz­mów z po­ten­cjal­nym in­we­sto­rem lub in­we­sto­ra­mi – do­da­je. We­dług in­for­ma­cji „Rz" jest pra­wie prze­są­dzo­ne, że to ZE PAK przej­mie ko­pal­nie, bo sym­bio­za elek­trow­ni i od­kry­wek jest nie­unik­nio­na (jed­ne są uza­leż­nio­ne od dru­gich). Spo­łem Plus nie ma do­świad­cze­nia w bran­ży, nie są rów­nież zna­ne moż­li­wo­ści fi­nan­so­we spół­ki. „Rz" sza­cu­je łącz­ną war­tość obu ko­palń na ok. 1 mld zł.

Opinia:

Ja­nusz Ste­in­hoff by­ły wi­ce­pre­mier i mi­ni­ster go­spo­dar­ki

Tech­ni­ka ma słu­żyć eko­no­mii. Skoń­czy­ły się cza­sy, gdy sta­wia­no na wła­sny su­ro­wiec bez wzglę­du na opła­cal­ność wy­do­by­cia. Za­go­spo­da­ro­wa­nie no­wych złóż wę­gla bru­nat­ne­go w Pol­sce ma ra­cję by­tu, je­śli in­we­sty­cja bę­dzie uza­sad­nio­na eko­no­micz­nie, śro­do­wi­sko­wo i spo­łecz­nie. Z wę­gla bru­nat­ne­go wy­twa­rza­my 30 proc. ener­gii elek­trycz­nej, ale w kon­tek­ście pa­kie­tu kli­ma­tycz­ne­go pa­mię­taj­my, że to pa­li­wo emi­tu­je naj­wię­cej CO2 (101,2 kg na 1 GJ – red.). Mó­wiąc o bez­pie­czeń­stwie ener­ge­tycz­nym, mu­si­my my­śleć nie o kra­ju ja­ko jed­no­st­ce, ale o ca­łej UE.