Trzy czwarte mniejszych firm na plusie. Ale boją się inwestować

Takie wyniki przynosi badanie SME Finance Tracking 2026. Firmy o obrotach do 30 mln zł odpowiadały w nim na pytania m.in. o swoje przychody, plany inwestycyjne, zatrudnienie i płace, a także największe dotykające je bolączki. „Rzeczpospolita” i „Parkiet”, jako partnerzy medialni raportu z tego badania, pierwsze poznały ich odpowiedzi.

Kondycja finansowa, przychody firm i inwestycje

Większość badanych firm z sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MMŚP) zakończyła 2025 r. dodatnim wynikiem finansowym. Zysk zanotowało 73 proc. firm, a 22 proc. nie odnotowało ani zysku, ani straty. Tę miało 5 proc. badanych przedsiębiorstw. Jeśli chodzi o 2026 r., to prawie połowa firm MMŚP przewiduje, że ich przychody ze sprzedaży pozostaną na poziomie zbliżonym do zeszłorocznego, odpowiedź tę wskazało 47 proc. badanych. Wzrostu przychodów oczekuje łącznie 29 proc. przedsiębiorstw, przy czym 20 proc. zakłada wzrost nieprzekraczający 10 proc., a 9 proc. o więcej niż 10 proc. Spadku przychodów spodziewa się 11 proc. firm.

– Kondycję sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oraz ogólną sytuację w tym segmencie rynku oceniam jako dość dobrą. Według deklaracji trzy czwarte firm MMŚP zakończyło 2025 r. z dodatnim wynikiem finansowym. Prognoza stabilnych przychodów u prawie połowy firm w tym roku to jednak sygnał ostrożnego wyczekiwania, a nie znaczącego wzrostu. W warunkach niepewności, na przykład w zakresie braku stabilności prawa i ograniczeń biurokratycznych i fiskalnych, przedsiębiorcy nastawiają się raczej na utrzymanie pozycji niż na ekspansję, co negatywnie wpływa na skłonność do inwestowania zwłaszcza w mniejszych firmach – skomentował dla „Rzeczpospolitej” prof. dr hab. Jan Garlicki, dyrektor generalny Centrum Badań Marketingowych INDICATOR, które zrealizowało badanie.

Inwestycje związane z rozwojem firmy planuje w 2026 r. 45 proc. przedsiębiorstw MMŚP. Najczęściej deklarowana wartość nie przekracza 50 tys. zł, taki budżet wskazuje 27 proc. badanych. Inwestycje o wartości od ponad 50 tys. do 250 tys. zł planuje 14 proc. firm. Większe przedsięwzięcia występują znacznie rzadziej: 3 proc. przedsiębiorstw zamierza przeznaczyć na inwestycje od ponad 250 tys. do 1 mln zł, a tylko jedna firma na sto chce na nie wydać ponad 1 mln zł. Największa grupa firm, bo 38 proc., nie zamierza inwestować w bieżącym roku, a kolejne 17 proc. nie ma jeszcze sprecyzowanych planów.

Czytaj więcej

Biznes

Polska wejdzie na mapę chipów. Szansa na „strategiczną pozycję” w sektorze

Wartość polskiego rynku półprzewodników do 2035 r. wzrośnie z 5,1 do 23,7 mld dol. Możemy stać się ważnym graczem w ich projektowaniu, montażu, czy...

Zatrudnienie i płace

Ponad połowa firm MMŚP nie planuje zmian w zatrudnieniu w 2026 r. Utrzymanie obecnego poziomu kadr deklaruje 55 proc. badanych. Zwiększenie zatrudnienia przewiduje 13 proc. przedsiębiorstw, natomiast jego ograniczenie jedynie 4 proc. Do 18 proc. firm pytanie nie ma zastosowania ze względu na prowadzenie działalności jednoosobowej, a 10 proc. respondentów nie potrafi jeszcze określić swoich planów.

Plany zwiększenia zatrudnienia szczególnie często występują wśród przedsiębiorstw nastawionych na rozwój zagraniczny. Wzrost liczby pracowników przewiduje 30 proc. firm, które planują rozpoczęcie eksportu oraz 26 proc. podmiotów o zasięgu międzynarodowym. Redukcję zatrudnienia znacznie częściej przewidują natomiast przedsiębiorstwa, które zakończyły 2025 r. stratą, 22 proc. wobec 4 proc. w całej próbie. Wyniki te pokazują więc, że plany kadrowe są silnie związane z kondycją finansową oraz perspektywami rozwoju firmy.

Podwyżki płac w 2026 r. planuje łącznie 36 proc. firm MMŚP. Co czwarte przedsiębiorstwo zamierza przy tym zwiększyć wynagrodzenia o poziom inflacji, natomiast 11 proc. przewiduje wzrost płac przewyższający inflację. Brak podwyżek jest wyraźnie związany ze słabszą kondycją finansową przedsiębiorstwa. Pozostawienie płac bez zmian planuje 53 proc. firm, które zakończyły 2025 r. stratą, wobec 29 proc. w całej próbie.

Główne problemy

Autorzy badania zapytali też firmy o ich najistotniejsze problemy. Tu na czele znalazła się presja konkurencyjna. Za raczej lub zdecydowanie istotną uznało ją 65 proc. badanych. Niemal równie często wskazywane są jednak koszty pracy (64 proc.) oraz trudności w pozyskiwaniu klientów (61 proc.). Drugą grupę problemów tworzą: niestabilność prawa związana z częstymi zmianami przepisów (51 proc.), koszty dostosowania do nowych regulacji, takich jak KSeF czy ESG (50 proc.), oraz obciążenia administracyjne (49 proc.). Mniejsze, choć nadal zauważalne znaczenie mają koszty produkcji (42 proc.), dostępność kadry (39 proc.) oraz płynność finansowa (34 proc.). Najrzadziej jako istotny problem wskazywany jest dostęp do finansowania – 31 proc.

Znaczenie problemów wyraźnie wzrasta wśród firm, które znajdują się w słabszej kondycji finansowej. Koszty pracy za istotny problem uznaje bowiem aż 90 proc. przedsiębiorstw, które zakończyły 2025 r. stratą, pozyskiwanie klientów 82 proc. z nich, a płynność finansową 69 proc., wobec odpowiednio 64 proc., 61 proc. i 34 proc. ogółem.

Większe firmy częściej odczuwają natomiast problemy związane ze skalą i złożonością działalności. W przedsiębiorstwach, które zatrudniają co najmniej 25 osób, szczególnie często wskazywane są koszty pracy (76 proc.), niestabilność prawa i obciążenia administracyjne (po 68–69 proc.) oraz dostępność kadry (66 proc.).

Silny wpływ na działalność firm MMŚP mają czynniki zewnętrzne. Przede wszystkim kosztowe. Ceny energii elektrycznej za raczej lub zdecydowanie istotne uznaje 72 proc. przedsiębiorstw, a ceny paliw 70 proc. Na kolejnym miejscu znajduje się wysokość stóp procentowych, wskazywana przez 52 proc. badanych. Konflikty na świecie oraz zmiany technologiczne związane z rozwojem sztucznej inteligencji mają istotny wpływ na 44 proc. firm. Mniejsze, ale nadal zauważalne znaczenie mają dostęp do surowców i starzenie się kadry, wskazywane przez około 37–38 proc. przedsiębiorstw oraz konflikt na Ukrainie, istotny dla 36 proc. firm.

Czytaj więcej

Biznes

Europa narzeka na siebie, świat chce w nią inwestować

Mimo bolączek i stojących wyzwań, Europa pozostaje atrakcyjnym rynkiem dla inwestorów spoza kontynentu – wynika z badania Deutsche Banku. Niespodzi...

„Nie przeszkadzać firmom”

– Z badania płyną dobrze znane i od wielu lat formułowane wnioski: firmy potrzebują stabilnego i przewidywalnego prawa, niższych kosztów regulacyjnych oraz warunków sprzyjających zwiększaniu skali działalności. To właśnie na ograniczaniu takich barier, a nie na tworzeniu kolejnych programów wsparcia, powinna koncentrować się polityka gospodarcza rządu – uważa Marcin Zieliński, prezes zarządu i główny ekonomista Forum Obywatelskiego Rozwoju. – Polska stoi przed wyborem modelu dalszego rozwoju. Przy spodziewanym wolniejszym wzroście popytu i stabilnym rynku pracy ciężar wzrostu będzie musiał coraz bardziej przesuwać się w stronę inwestycji, technologii, produktywności i lepszego wykorzystania zasobów pracy. Warunkiem powodzenia tego procesu będzie stabilne i przewidywalne otoczenie regulacyjne. Zamiast podnosić koszty prowadzenia działalności, powinno ono pozwolić przedsiębiorstwom wykorzystać okres relatywnie dobrej koniunktury do zwiększania skali inwestycji i poprawy konkurencyjności – przekonuje z kolei Mariusz Zielonka, główny ekonomista Konfederacji Lewiatan.

Badanie SME Finance Track 2026 zostało zrealizowane przez Centrum Badań Marketingowych INDICATOR w drugim kwartale 2026 r. metodą mix-mode (CAPI i CAWI) na reprezentatywnej próbie 1077 mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Próba badawcza miała charakter losowo-warstwowy. Respondentami byli właściciele, współwłaściciele, dyrektorzy oraz główni księgowi firm, których przychody w 2025 r. nie przekroczyły 30 mln zł. Partnerami raportu z badania są Związek Polskiego Leasingu, Konfederacja Lewiatan i Forum Obywatelskiego Rozwoju. W kolejnych dniach napiszemy o tym, jak firmy MMŚP postrzegają bankowość, leasing i ubezpieczenia, a także jak z nich korzystają.