Opinia partnera: DELOITTE
Nie jest to rewolucja. Są jednak obszary w sprawozdaniu, takie jak sprawozdanie z zysku lub straty, gdzie faktycznie będą miały miejsce istotne zmiany, ale ich skala może być różna dla poszczególnych podmiotów – piszą ekspertki Deloitte.
Dużą nowością będą obowiązkowe ujawnienia o wybranych miernikach finansowych. Ponadto można oczekiwać „liftingu” części sprawozdań w zakresie stopnia szczegółowości i umiejscowienia niektórych informacji. – Największe wyzwanie, jakie się wiąże z MSSF 18, to przede wszystkim sam proces wdrożenia nowego standardu, który wymaga przeprowadzenia szczegółowych analiz przez każdą jednostkę raportującą według MSSF, niezależnie od branży. Jednocześnie, im później rozpoczną się prace wdrożeniowe, tym bardziej rośnie ryzyko, że pojawią się spore trudności praktyczne w opracowaniu danych porównawczych za 2026 r. – podkreśla Aleksandra Rytko, starsza menedżerka Audit & Assurance, Deloitte.
Aleksandra Rytko starsza menedżerka Audit & Assurance, Deloitte
Najważniejsze zmiany
Nowy standard MSSF 18 „Prezentacja i ujawnianie informacji w sprawozdaniach finansowych” został zatwierdzony do stosowania w Unii Europejskiej i wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. Stanowi odpowiedź Rady MSR na oczekiwania inwestorów w zakresie bardziej porównywalnych i użytecznych informacji na temat wyników finansowych. Choć zastąpi on MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych”, to wiele z jego istniejących wymogów zostanie zachowanych. Istotne zmiany dotyczą przede wszystkim:
* uporządkowania struktury sprawozdania z zysku lub straty poprzez: – nowe zasady klasyfikacji przychodów i kosztów do pięciu kategorii (operacyjnej, inwestycyjnej, finansowej, podatek dochodowy, działalność zaniechana), w tym zasad szczególnych dla jednostek inwestujących w aktywa i/lub zapewniających finansowanie klientom w ramach głównej działalności gospodarczej; – nowe obowiązkowe sumy cząstkowe (zysk operacyjny, zysk przed finansowaniem i opodatkowaniem);
* nowych obowiązkowych ujawnień na temat mierników wyniku określonych przez kierownictwo (np. skorygowana EBITDA);
* nowych zasad dotyczących lokalizacji informacji w sprawozdaniu finansowym, poprzez zdefiniowanie ról głównych sprawozdań i not, a także ulepszeń wytycznych dotyczących agregowania pozycji i ich nazywania.
W pierwszej kolejności MSSF 18 będzie wymagał dokonania osądu, czy jednostka inwestuje w aktywa i/lub udziela finansowania klientom w ramach swojej głównej działalności gospodarczej. Ważne, aby zdać sobie sprawę, że tego rodzaju działalności nie są ograniczone jedynie do instytucji finansowych oraz że osądu dokonuje się odrębnie na poziomie każdej jednostki sprawozdawczej (a zatem odrębnie dla sprawozdania jednostkowego i skonsolidowanego). – W naszej praktyce obserwujemy, że temat ten sprawia wiele trudności zwłaszcza spółkom holdingowym – zauważa Marta Kamińska, starsza menedżerka w Dziale Audit&Assurance Deloitte, która wspiera klientów w projektach implementacji MSSF 18.
Osąd dotyczący występowania jednej z powyżej opisanych działalności ma kaskadowy wpływ na późniejsze decyzje wdrożeniowe, w szczególności na odpowiednią klasyfikację przychodów i kosztów do właściwych kategorii.
MSSF 18 kończy swego rodzaju samowolę jednostek w zakresie prezentacji sprawozdania z zysku lub straty, a odpowiednie przypisanie przychodów i kosztów do właściwych kategorii będzie wymagało szczegółowych analiz wszystkich kont wynikowych. Ponadto, MSSF 18 ulepsza i poszerza wytyczne dotyczące prezentacji kosztów operacyjnych. W konsekwencji jednostki będą musiały ponownie ocenić, czy koszty operacyjne należy prezentować według rodzaju, czy funkcji, czy też w sposób mieszany, tak aby przyjęta prezentacja stanowiła jak najbardziej użyteczne ustrukturyzowane podsumowanie kosztów.
Powyższe wymogi i związane z nimi zmiany będą wymuszały odpowiednie aktualizacje w systemach księgowych oraz w znakowaniu sprawozdań finansowych na potrzeby raportowania cyfrowego ESEF. Dodatkowe wyzwania w tym zakresie dotyczą jednostek dominujących, które muszą zadbać o ujednolicone podejście w ramach grupy kapitałowej.
Zmiany w klasyfikacji przychodów i kosztów w sprawozdaniu z zysku lub straty mogą mieć też wpływ na kluczowe wskaźniki efektywności oparte na dzisiejszym MSR 1. Zewnętrzni i wewnętrzni interesariusze, tacy jak akcjonariusze, kredytodawcy czy kluczowy personel kierowniczy, mogą oczekiwać podjęcia dialogu już teraz i zaadresowania odpowiednio wcześniej oczekiwanych skutków zastosowania MSSF 18 (np. zmian w istniejącej polityce wynagrodzeń czy warunkach kredytowych). Także ESMA kładzie duży nacisk na spółki giełdowe w kwestii odpowiednio wczesnego komunikowania o spodziewanym wpływie MSSF 18 na sprawozdania finansowe emitentów.
Wymogi w zakresie ujawnień mierników wyników zdefiniowanych przez kierownictwo będą dotyczyły wszystkich podmiotów raportujących według MSSF, a nie tylko emitentów. Popularny przykład takiego miernika to EBITDA, przy czym nie każda EBITDA będzie podlegała pod ujawnienia MSSF 18. Aleksandra Rytko zwraca uwagę, że na podstawie dotychczasowych doświadczeń implementacyjnych widać, że mierników ostatecznie podlegających wymogom ujawnień w sprawozdaniu nie jest wiele, ale spółki mają sporo trudności z ich odpowiednią identyfikacją i opracowaniem projektu uzgodnienia do najbliższej miary MSSF.
Marta Kamińska starsza menedżerka Audit & Assurance, Deloitte
Co warto zrobić już teraz?
– Przede wszystkim zalecamy, aby nie ignorować złożoności i wyzwań, jakie MSSF 18 może przynieść podczas jego wdrażania – mówi Marta Kamińska. – Warto zatem wyznaczyć lidera lub grupę roboczą ds. wdrożenia MSSF 18 lub poszukać wsparcia u profesjonalnego doradcy. Zalecamy także, aby podjąć dialog z audytorem, gdyż wdrożenie nowego standardu niewątpliwie wpłynie na zakres jego prac.
Odpowiednio wczesna analiza i zidentyfikowanie koniecznych zmian pozwolą na odpowiednie przygotowanie danych, procesów i systemów księgowych nie tylko na 1 stycznia 2027 r., ale także za 2026 r., tak aby zapewnić rzetelne dane porównawcze.
– W mojej ocenie wdrożenie MSSF 18 stwarza też wyjątkową okazję, aby kompleksowo przeanalizować aktualne podejście do prezentacji i ujawnień w całym sprawozdaniu finansowym, a nie tylko w sprawozdaniu z zysku lub straty. W szczególności, dzięki ulepszonym wytycznym dotyczącym ról podstawowych sprawozdań oraz not, zasad grupowania oraz nazywania pozycji, spółki mają szansę popracować nad użytecznością, przejrzystością i zrozumiałością przekazywanych informacji. Są to cechy, które mocno wpływają na wiarygodność jednostek i budują zaufanie użytkowników sprawozdania – podsumowuje Aleksandra Rytko.
Opinia partnera: DELOITTE