Niedawne wyniki badań laboratoryjnych z Karahan Tepe, ważnego stanowiska archeologicznego w południowej Turcji, ujawniają coraz więcej informacji na temat codzienności początkowej fazy osiadłego życia ludzkości.
Prof. dr Necmi Karul, który kieruje projektem Taş Tepeler (Kamienne Wzgórza) i nadzoruje wykopaliska w Karahan Tepe, twierdzi, że ostatnie prace laboratoryjne dostarczyły istotnych nowych danych na temat tego, co jedli pierwsi mieszkańcy tego miejsca.
Czytaj więcej
Archeolodzy natrafili w dystrykcie Develi w prowincji Kayseri, w sercu Centralnej Anatolii, na prehistoryczne ryty naskalne, których wiek szacuje s...
Badania te pomagają również porównać życie w Karahan Tepe z życiem w pobliskim, bardziej znanym stanowisku Göbekli Tepe.
„W obu osadach znaleźliśmy wyraźne ślady spożycia gazeli” — powiedział Karul, cytowany przez Turkiye Today. „Ale w Göbekli Tepe udało nam się zidentyfikować i określić proporcje zwierząt, które mogły żyć w szerokim zakresie różnych stref ekologicznych — od równin po wyższe partie gór” — dodał.
Dieta w Karahan Tepe: gazele i rośliny strączkowe
Dieta w Karahan Tepe była bardziej jednorodna. Gazela stanowiła główne źródło mięsa, a analiza szczątków roślinnych wykazała, że kluczowy element diety został pominięty we wcześniejszych badaniach.
„Nasze oczekiwania dotyczące szczątków roślin skłaniały się ku spożyciu zbóż” — powiedział Karul. „Odkryliśmy jednak, że rośliny strączkowe odgrywały ważną rolę w diecie ludzi żyjących tu w tamtym czasie”.
Oba stanowiska mają około 12 000 lat i należą do najstarszych znanych monumentalnych osad w historii ludzkości. Karahan Tepe znajduje się 46 kilometrów od centrum miasta Şanlıurfa, na terenie Parku Narodowego Gór Tek Tek.
Na stanowisku znajduje się ponad 250 obelisków w kształcie litery T z okresu neolitu, bardzo podobnych do tych z Göbekli Tepe, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Na obszarze o powierzchni 12 hektarów znaleziono również figurki ludzkie oraz rzeźby zwierząt.
Wykopaliska w Karahan Tepe trwają od siedmiu lat w ramach projektu Taş Tepeler, uznawanego za jedno z najbardziej kompleksowych przedsięwzięć archeologicznych w historii Turcji.
Zespół archeologów przebadał dotychczas obszar 6000 metrów kwadratowych, jednak — jak podkreśla Karul — głębsze warstwy wciąż pozostają niezbadane.
„Pod miejscami, gdzie obecnie prowadzimy wykopaliska, znajdują się jeszcze niższe warstwy” — powiedział. „Trudno powiedzieć, kiedy prace się zakończą. To, co znajdziemy pod ziemią, decyduje o ich zakończeniu. Każdego roku odkrywamy w tych miejscach fascynujące znaleziska i nowe informacje. Pracujemy tak intensywnie, jak to możliwe. Mam nadzieję, że wykopaliska w Karahan Tepe nigdy się nie skończą”.
Znaczenie Karahan Tepe i projektu Taş Tepeler dla badań nad neolitem
Dla Karula znaczenie Karahan Tepe i Göbekli Tepe nie polega na tym, które stanowisko jest starsze.
„Chcę podkreślić, że termin »starożytność« nie ma tu szczególnego znaczenia” — powiedział.
Czytaj więcej
Turcja zaprezentowała serię nowych, imponujących odkryć archeologicznych z Karahan Tepe, Sayburc, Sefer Tepe i Göbekli Tepe podczas uroczystości po...
„Fakt, że osada może być starsza o 100 lat, nie zmienia roli, jaką Göbekli Tepe i Karahan Tepe odgrywają w historii ludzkości. Są to najbardziej monumentalne znane osady, datowane na początki osiadłego trybu życia, i dzięki swoim symbolom przybliżają nam ludzi sprzed 12 000 lat”.
Podkreślił również wyjątkowość osiągnięć ówczesnych społeczności.
„Postęp, jaki wówczas nastąpił, znacznie wyprzedzał osiągnięcia współczesnych im społeczności w innych częściach świata. Widzimy osiągnięcia ludzi zamieszkujących ten region 12 000 lat temu w dziedzinie sztuki, technologii i inżynierii. W całej Anatolii istnieje wiele osad, które pokazują, że ten sukces nie był chwilowy, lecz trwał także w późniejszych okresach”.
Projekt ekologiczny Taş Tepeler
Oprócz wykopalisk naukowcy rozpoczęli Projekt Ekologiczny Taş Tepeler. Zespoły badawcze analizują i dokumentują współczesne środowisko naturalne regionu w ramach szerszego programu mającego na celu zrozumienie ekologicznego kontekstu starożytnych osad.
„Staramy się zrozumieć i udokumentować środowisko życia” — powiedział Karul. „Badania geologiczne są również częścią tego procesu. Projekt Taş Tepeler nie powinien być postrzegany wyłącznie jako projekt wykopaliskowy; to coś znacznie więcej. Obejmuje badania środowiska — od przeszłości po teraźniejszość — stanowiska archeologiczne i ich eksplorację, regionalny inwentarz, dokumentowanie tradycyjnego życia oraz zarządzanie dziedzictwem kulturowym, którym dzielimy się ze społeczeństwem”.
Czytaj więcej
Nowe pozostałości archeologiczne, przypominające kultowe kamienne filary w kształcie litery T z Göbekli Tepe, odkryto w prowincji Adıyaman w połudn...
Ten aspekt publiczny ma dziś zasięg międzynarodowy. Berlińska wystawa zatytułowana „Odkrycie społeczeństwa” przyciągnęła uwagę ekspertów z zagranicy, a Festiwal Szlaku Kultury Şanlıurfa włączył Karahan Tepe do swojego programu kulinarnego.
Karul postrzega to jako naturalny rezultat badań archeologicznych.
„Archeologia pokazuje, że różnorodność ludzkiego życia w przeszłości może znajdować odzwierciedlenie w teraźniejszości” — powiedział. „ Taş Tepeler, a w szczególności Karahan Tepe, stały się miejscem, w którym każdy może odnaleźć więź z przeszłością” — podsumował.
