Archeolodzy w Egipcie odkryli mumię z czasów rzymskich z kopią poematu epickiego Homera „Iliada” w brzuchu — to znalezisko, które badacze określają jako „wyjątkowe”.
Tekst, zapisany na papirusie w języku greckim, zawiera fragment Księgi 2. „Iliady”, opisującej legendarną wojnę trojańską. Odnaleziony fragment wymienia okręty użyte przeciwko Troi — poinformowali badacze z Uniwersytetu w Barcelonie. Prawdopodobnie został on umieszczony w brzuchu mumii podczas rytuału balsamowania.
Czytaj więcej
Archeolodzy odkryli w Tell el-Farama, dawnym Peluzjum, idealnie okrągłą świątynię, która mogła służyć do rytuałów wodnych. Kompleks budynków obejmo...
Mumia, pochodząca z okresu, gdy Egipt znajdował się pod kontrolą Rzymian, została znaleziona w grobowcu na cmentarzysku w dzisiejszym mieście Al-Bahnasa w Egipcie, znanym w starożytności jako Oksyrynchos. Rzymianie kontrolowali Egipt od 30 r. p.n.e., po śmierci Kleopatry, do 641 r. n.e., kiedy to władzę nad Egiptem przejął kalifat.
Wykopaliska w Oksyrynchos prowadzone są z przerwami od ponad wieku. Pod koniec XIX i na początku XX wieku archeolodzy odkryli tam około 500 000 fragmentów papirusów.
Papirus „Iliady” w mumii: rytuały pogrzebowe w Egipcie rzymskim
Nowo odkryty papirus „był umieszczany na brzuchu zmarłego, aby chronić go w życiu pozagrobowym” — tłumaczy Esther Pons Mellado z misji archeologicznej w Oksyrynchos, cytowana przez LiveScience.
Pons Mellado oraz Maite Mascort, współkierująca misją, tłumaczą, że w czasach rzymskich w Egipcie powszechną praktyką było umieszczanie papirusów wewnątrz mumii — na klatce piersiowej lub w jamie brzusznej. Nie jest jednak jasne, dlaczego starożytni Egipcjanie wierzyli, że papirusy zapewniają ochronę zmarłym.
Co istotne, jest to pierwszy znany przypadek znalezienia kopii „Iliady” Homera wewnątrz mumii.
„To odkrycie jest wyjątkowe: to pierwszy raz w historii archeologii, kiedy grecki tekst literacki został celowo włączony do procesu mumifikacji” — podkreślają badacze.
Chociaż w Oksyrynchos odnajdywano wcześniej inne greckie teksty literackie, „prawdziwą nowością” w przypadku tego papirusu jest jego „kontekst pogrzebowy” — twierdzi Ignasi-Xavier Adiego, profesor lingwistyki na Uniwersytecie Barcelońskim, który analizował znalezisko. Wyjaśnił, że papirusy znajdowane wewnątrz mumii zawierały zazwyczaj teksty magiczne.
Jak dotąd archeolodzy wiedzą niewiele o samej mumii z papirusem „Iliady”. „Wiemy, że była to zmumifikowana dorosła osoba płci męskiej, ale nadal jest przedmiotem badań” — mówią archeolodzy.
Złote języki w mumiach: kolejne odkrycia w Oksyrynchos
Mumia z „Iliadą” została odkryta podczas wykopalisk na cmentarzysku w Oksyrynchos w listopadzie i grudniu 2025 r.. Wcześniejsze badania zespołu ujawniły ponad tuzin mumii ze złotymi językami, które — według wierzeń starożytnych Egipcjan — miały pomagać zmarłym w komunikacji w życiu pozagrobowym.
Czytaj więcej
Niedawne odkrycie starożytnego miasta koptyjskiego na Pustyni Zachodniej w Egipcie może dostarczyć cennych informacji na temat wczesnej historii ch...
Podczas wykopalisk w listopadzie i grudniu 2025 r. zespół odkrył trzy kolejne złote języki oraz jeden wykonany z miedzi. Dla starożytnych Egipcjan złoto symbolizowało ciało bogów, a złoty język miał umożliwiać kontakt z nimi. Nie jest jasne, dlaczego jeden z języków wykonano z miedzi.
Nie wiadomo również, czy mumia zawierająca fragment „Iliady” posiadała złoty czy miedziany język — badania nad nią wciąż trwają.
