Znaleziska te oferują unikatowy wgląd w życie rytualne, symbolikę i struktury społeczne sprzed 12 000 lat, dodatkowo umacniając pozycję Taş Tepeler (Kamiennych Kopców) jako jednego z najważniejszych neolitycznych krajobrazów kulturowych świata.
Przemawiając w Şanlıurfie, minister Ersoy podkreślił, że pierwsze pięć lat projektu „otworzyło horyzont daleko poza to, co pierwotnie sobie wyobrażaliśmy”, dodając, że region dowodzi, iż wczesne społeczności posiadały „znacznie bardziej zaawansowany poziom świadomości w zakresie wierzeń, rytuałów i organizacji społecznej, niż wcześniej sądzono”.
Göbekli Tepe: sensacyjne odkrycie – ludzka figura wmurowana w ścianę
Jednym z najbardziej uderzających wizualnie znalezisk zaprezentowanych podczas wydarzenia był ludzki posąg celowo umieszczony w ścianie w kręgu D w Göbekli Tepe, interpretowany jako prawdopodobne wotum. Minister Ersoy zauważył, że rzeźba, odkryta na krótko przed wizytą japońskiej księżniczki Akiko, stanowi „imponujący przykład estetycznej i ekspresyjnej tradycji rzeźbiarskiej okresu neolitu”.
Czytaj więcej
Archeolodzy natrafili w dystrykcie Develi w prowincji Kayseri, w sercu Centralnej Anatolii, na prehistoryczne ryty naskalne, których wiek szacuje s...
Naukowcy będą jeszcze potrzebować czasu, aby przeanalizować, dlaczego posąg został wmurowany w ścianę, jednak jego kunszt podkreśla wysoki poziom artystyczny wczesnych społeczności regionu.
Sayburç: rzeźba z zaszytymi ustami ujawnia nowe rytuały neolityczne
Kolejne ważne odkrycie pochodzi z Sayburç, gdzie wykopaliska ujawniły ludzką rzeźbę z zaszytymi ustami, interpretowaną jako przedstawienie zmarłego.
Badacze podkreślają, że posąg stwarza „okazję do ponownego przemyślenia prehistorycznych koncepcji śmierci, wykraczających poza pochówki i tradycje związane z czaszką”, ponieważ zapieczętowane usta mogą sugerować symboliczny akt związany z rytuałem lub wiarą.
Ta rzeźba szybko stała się jednym z najczęściej omawianych neolitycznych znalezisk roku.
Sefer Tepe: dwie unikatowe twarze i niezwykły koralik z serpentynitu
Sezon wykopaliskowy 2025 w Sefer Tepe przyniósł kilka ważnych odkryć, w tym dwie rzeźbione ludzkie twarze na blokach kamiennych – jedną w wysokim reliefie i drugą w niskim, wykonane w stylistyce odmiennej od Göbekli Tepe, Karahan Tepe i Sayburç oraz dwustronny koralik wykonany z czarnego serpentynitu, przebity na wylot i wyrzeźbiony po obu stronach, z wyrazistymi ludzkimi twarzami nawiązującymi do innych neolitycznych motywów regionu.
Odkrycia te nadają nowy wymiar symbolicznemu repertuarowi Taş Tepeler i pomagają wyjaśnić, w jaki sposób ówczesne społeczności wyrażały tożsamość, rytuały i pamięć.
Taş Tepeler: 1500 lat nieprzerwanego osadnictwa w sercu Anatolii
Skumulowane odkrycia na stanowiskach Taş Tepeler wskazują na istnienie gęstych, wielopoziomowych osad w okresie neolitu, z których każda obejmowała zarówno budynki mieszkalne, jak i wspólnotowe. Wykopaliska ujawniają domostwa zawierające grobowce, piece i miejsca przygotowywania posiłków, co potwierdza, że życie codzienne i praktyki symboliczne były ze sobą głęboko powiązane.
Rzeźba twarzy z Göbekli Tepe
Wraz z nowymi rzeźbami, symbolami i przedmiotami rytualnymi dodanymi do katalogu znalezisk, naukowcy spodziewają się, że odkrycia te wpłyną na przyszłe interpretacje wierzeń, tożsamości i struktur społecznych najwcześniejszych osad.
Minister Ersoy, dziękując zespołom wykopaliskowym, uniwersytetom i partnerom międzynarodowym, wyraził też przekonanie, że Taş Tepeler „zostanie uznane za neolityczną stolicę świata”.
