Słynna Konwencja Chicagowska, wybrana za podstawę prawną wyjaśniania katastrofy, to swoista konstytucja ICAO. Załącznik 13. do konwencji określa, w jaki sposób powinny być wyjaśnianie katastrofy samolotów cywilnych.

Gdy rosyjski MAK na początku 2011 r. opublikował swój smoleński raport, przerzucając odpowiedzialność za katastrofę na polskich pilotów i organizatorów lotu, rząd Donalda Tuska sugerował, że będzie się starał o arbitraż z Rosjanami przed ICAO. Wówczas do tego nie doszło. Czy rząd wróci do pomysłu, gdy Polska – tak jak Rosja – zasiada w Radzie ICAO?

Szans na arbitraż nie widzi Maciej Lasek, szef rządowego zespołu zajmującego się wyjaśnianiem katastrofy smoleńskiej. – Lot do Smoleńska był wojskowy, więc organizacja cywilna taka jak ICAO nie ma podstaw prawnych, by się tym zajmować – mówi „Rz".

Szef rządowej komisji twierdzi też, że za pośrednictwem ICAO polskie władze nie są w stanie wyegzekwować od Rosjan zwrotu wraku tupolewa. – W załączniku 13. zapisane jest, że w czasie wyjaśniania katastrof prawo krajowe ma pierwszeństwo przed przepisami ICAO. Ponieważ Rosjanie twierdzą, że wrak jest im potrzebny do czasu zakończenia własnego śledztwa, jedyną szansą są negocjacje dyplomatyczne, nie zaś naciski za pośrednictwem ICAO – uważa.

Czemu zatem do wyjaśniania katastrofy przyjęto przepisy ICAO, skoro dziś są one bezużyteczne? Lasek twierdzi, że w przypadku katastrofy smoleńskiej Konwencja Chicagowska była traktowana tylko jako zbiór dobrych praktyk, nie zaś obowiązujące przepisy.