- Strona postępowania administracyjnego udzieliła pełnomocnictwa swemu kuzynowi, ale później zaczęła samodzielnie dokonywać czynności w swojej sprawie. Pełnomocnik nie wykazuje żadnej aktywności. Czy w tej sytuacji można przyjąć, że kuzyn strony nie jest już jej pełnomocnikiem?

Nie.

Zgodnie z art. 32 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwa można udzielić osobie fizycznej posiadającej zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 k.p.a.). Istnienie stosunku pełnomocnictwa musi zostać uzewnętrznione. Przy pierwszej, podejmowanej przez siebie czynności procesowej pełnomocnik powinien dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (por. art. 33 § 3 k.p.a.).

Czytaj także: Powaga rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podkreśla się, że dopiero z chwilą przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ ma możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Trzeba zatem odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2016 r., sygn. VI SA/Wa 774/16, LEX nr 2137998).

Organ trzeba zawiadomić także o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2008 r. (sygn. I OSK 1199/07, LEX nr 513142) zwrócono uwagę, że regulacja instytucji pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym jest lakoniczna, w związku z czym, w razie potrzeby, należy sięgać do analogii. Zgodnie z art. 42 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1302) oraz art. 94 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1360 ze zm.) wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym. Profesjonalny pełnomocnik (np. adwokat, radca prawny), który wypowiedział pełnomocnictwo, ma obowiązek działać za stronę jeszcze przez 2 tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Należy zatem przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym organ powinien traktować stronę jako działającą bez pełnomocnika dopiero od chwili powzięcia wiadomości o:

- wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę bądź

- wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą pełnomocnictwo.

Oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa powinno zostać złożone organowi na piśmie bądź zgłoszone ustnie do protokołu (wyrok NSA z 16 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 963/14, LEX nr 1989292). Podkreśla się, że takie oświadczenie musi być jednoznaczne i stanowcze. Organ nie może domniemywać wypowiedzenia pełnomocnictwa np. na tej podstawie, że strona ustanowiła jeszcze inną osobę swoim pełnomocnikiem bądź od któregoś momentu samodzielnie dokonuje czynności procesowych (wyrok WSA w Poznaniu z 13 grudnia 2017 r., sygn. IV SA/Po 988/17, LEX nr 2422565).

—Anna Puszkarska, radca prawny

podstawa prawna: art. 32-33 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)