Prawo jednostek samorządu terytorialnego do wydawania prasy lokalnej wynika wprost z przepisów ustawy Prawo prasowe. Samorządy muszą jednak działać w ramach swoich kompetencji oraz powierzonych im do realizacji zadań. Ponieważ wydawanie prasy lokalnej nie mieści się w granicach określonych m.in. przepisami ustaw ustrojowych, dlatego nie może być celem samym w sobie. Może być natomiast doskonałym środkiem służącym realizacji ustawowych zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, m.in. w obszarze kultury, wspierania i upowszechniania idei samorządowej czy promocji gminy.

W takiej gazecie muszą być zatem publikowane materiały prasowe istotne dla funkcjonowania społeczności lokalnej, prezentujące ważne informacje, problemy i wydarzenia dotyczące wspomnianych zagadnień lub innych mieszczących się w zakresie zadań gminy, powiatu czy województwa samorządowego.

[srodtytul]Treść uchwały rady...[/srodtytul]

Decyzja o utworzeniu i wydawaniu gazety gminnej powinna być wyrażona w formie uchwały rady gminy (art. 18 ustawy o samorządzie gminnym). Co istotne, uchwała taka musi się wyraźnie odwoływać do konkretnych zadań publicznych (wspomniane przykładowo zadania związane z kulturą, wspieraniem i upowszechnianiem idei samorządowej czy promocji gminy). Brak tego elementu może skutkować np. negatywną oceną działalności finansowej gminy przez regionalną izbę obrachunkową.

W uchwale powinny się znaleźć dodatkowe postanowienia o charakterze techniczno-organizacyjnym, takie jak:

- tytuł gazety i jej wydawca (gmina),

- siedziba redakcji (może być w urzędzie gminy),

- sposób dystrybucji i nakład (wystarczy ogólne sformułowanie o tym, że nakład będzie pozostawał w proporcji do przyznanych na ten cel środków),

- częstotliwość ukazywania się,

- wskazanie sposobu powołania redaktora naczelnego (redaktora może zatrudniać wójt), ewentualnie również rady programowej (jeśli jej istnienie zostanie uznane za celowe),

- wskazanie osoby wykonującej powziętą uchwałę, w tym dokonującą zgłoszenia tytułu do rejestru prasowego (powinien to być wójt).

[srodtytul]...i jej podstawa prawna[/srodtytul]

Tak zakreślona treść uchwały implikuje konieczność wskazania – jako podstaw prawnych – przepisów o samorządzie gminnym, w których znajduje się wyliczenie zadań własnych gminy (np. art. 5b ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 9, 17, 18 ustawy o samorządzie gminnym), a także przepisu przewidującego domniemanie kompetencji rady gminy – jako podstawy prawnej uregulowania spraw określonych w uchwale właśnie przez radę (art. 18 ustawy o samorządzie gminnym).

Ponadto podstawy prawne uchwały powinny uzupełniać następujące przepisy prawa prasowego: art. 8 ust. 1 określający krąg podmiotów mogących być wydawcą (osoby prawne, fizyczne i inne jednostki organizacyjne) oraz – jeśli zdecydowano się powołać radę programową gazety – art. 25 ust. 7 stanowiący, że przy redakcji może też działać rada redakcyjna (programowa, naukowa) jako organ opiniodawczo-doradczy redaktora naczelnego.

[srodtytul]Prasę trzeba zarejestrować[/srodtytul]

Po wykonaniu uchwały (zwłaszcza po ustanowieniu redaktora naczelnego) należy przygotować wniosek o rejestrację tytułu prasowego. Wniosek, zgodnie z art. 20 ust. 2 prawa prasowego, powinien zawierać:

- tytuł dziennika lub czasopisma oraz siedzibę i dokładny adres redakcji,

- dane osobowe redaktora naczelnego,

- określenie wydawcy, jego siedzibę i dokładny adres,

- częstotliwość ukazywania się czasopisma.

Wniosek należy złożyć w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby gminy-wydawcy. Dodać warto, że wydawanie gazety można rozpocząć, jeżeli organ rejestracyjny nie rozstrzygnął wniosku o rejestrację w ciągu 30 dni od jego zgłoszenia. Na etapie wydawania gazety należy baczyć, aby każdy jej kolejny numer służył zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej zgodnie z zakresem zadań określonym w uchwale rady gminy. Z możliwości wydawania własnej gazety z sukcesem korzysta wiele samorządów.

[ramka][b]RIO o dotacji dla gazety gminnej[/b]

„Rada Gminy przeznaczyła kwotę na dotację do wydawanej »Gazety Gminnej«. Treść uchwały nie odwołuje się do wykonywania przez wydawcę »Gazety Gminnej« jakichkolwiek zadań publicznych o znaczeniu lokalnym, związanych z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb wspólnoty. Wydatek ten nie może być więc uznany za służący realizacji zadania własnego gminy, w rozumieniu art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym".[/ramka]

[i]Roman Nowosielskiadwokat, partner w Kancelarii Nowosielski, Gotkowicz i partnerzy w Gdańsku

Krzysztof Szocikprawnik w Kancelarii Nowosielski, Gotkowicz i partnerzy w Gdańsku[/i]