Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie formalne powody stały za decyzją NBP o wstrzymaniu zleceń płatniczych Trybunału Konstytucyjnego.
  • Dlaczego decyzja banku centralnego jest postrzegana jako techniczna procedura i jednocześnie polityczny atak.
  • Jakie scenariusze rozwiązania sporu są analizowane i które z nich niosą ze sobą prawne ryzyka.

Chodzi o wstrzymanie przez bank centralny możliwości realizacji zleceń płatniczych w odniesieniu do rachunków bankowych Trybunału Konstytucyjnego. Bank centralny poinformował o tym w poniedziałek. Departament Prawny NBP wyjaśniał, że jego wątpliwości wynikają z przedstawienia bankowi wzajemnie sprzecznych dokumentów wskazujących różne osoby uprawnione do reprezentowania Trybunału Konstytucyjnego i dysponowania jego środkami.

Podczas dwuminutowej „konferencji”, na której zjawiło się ośmioro z dziewięciorga przedstawicieli zarządu NBP (zabrakło Pawła Muchy), Szałamacha wyjaśnił, że decyzja NBP jest niezależna od tego, przez kogo takie zlecenia płatnicze byłyby wystawione.

– Podkreślamy, że ta decyzja jest całkowicie apolityczna, ma charakter techniczny, implementacyjny i wynika wprost z treści rozbieżnych dokumentów złożonych w NBP. To na TK ciąży obowiązek dostarczenia jednoznacznych dokumentów co do dysponowania rachunkiem – przekonywał. Jak wyjaśniał, uprawnienia osób legitymowanych do składania dyspozycji na rachunkach bankowych prowadzonych przez NBP dla instytucji państwowych „powinny wynikać ze złożonych w NBP dokumentów, ukazujących osoby upoważnione do składania oświadczeń woli”.

– Nie może być w tym zakresie żadnych dwuznaczności. Obecnie NBP nie ma podstaw do prawidłowego ustalenia, czy dyspozycje dotyczące wykonywania transakcji płatniczych na zlecenie Trybunału Konstytucyjnego byłyby składane przez osoby uprawnione – mówił Szałamacha. – NBP działa na podstawie przepisów prawa i jest zobowiązany do szczególnej staranności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa przechowywanych środków pieniężnych – dodawał.

Czytaj więcej

NBP wstrzymał płatności TK. Sędzia Anna Korwin-Piotrowska zapowiada wypłaty

Zwykła ostrożność czy polityczny policzek?

Dla części obserwatorów sytuacja jest jasna: w obliczu niepewności, kto jest uprawniony do zarządzania rachunkiem Trybunału Konstytucyjnego, NBP musi zachować ostrożność i może wstrzymać realizację zleceń. – Jak każdy bank, NBP realizuje zlecenia posiadaczy rachunków wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma żadnej wątpliwości, kto jest upoważniony do dysponowania tymi środkami. Zaistniała sytuacja potwierdza potrzebę szybkiego i jednoznacznego rozwiązania konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego – komentuje prof. Małgorzata Zaleska, dyrektor Instytutu Bankowości SGH, były członek zarządu NBP.

Inni obserwatorzy, w tym politycy koalicji rządzącej, widzą tu jednak opowiedzenie się przez Narodowy Bank Polski po jednej stronie konfliktu: Bogdana Święczkowskiego. – Jeśli szukać zamachu stanu, to to jest zamach stanu polegający na tym, że jedna osoba odcina od finansów instytucję taką jak Trybunał Konstytucyjny. Przypominam, że konta Sejmu, Senatu i wszystkich wielkich państwowych instytucji są w Narodowym Banku Polskim – mówił we wtorek marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. – NBP nie powinien wchodzić w konflikt polityczny – oceniał minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek mówił zaś o „anarchizacji Trybunału Konstytucyjnego”.

Czytaj więcej

NBP może zablokować przelewy nie tylko Trybunału Konstytucyjnego. Glapiński ma tu istotną „władzę”

Jak odmrozić środki Trybunału Konstytucyjnego?

W przestrzeni publicznej pojawiają się pomysły „obejścia” blokady konta TK w NBP. Teoretycznie ustawa o finansach publicznych mówi, że obsługę bankową jednostek finansowanych z budżetu prowadzi Narodowy Bank Polski lub Bank Gospodarstwa Krajowego, ale jednocześnie precyzuje, że ten drugi może podjąć obsługę rachunków nie wcześniej niż z dniem przyjęcia przez Polskę euro. Nowelizacja ustawy z pewnością nie spotkałaby się z aprobatą prezydenta.

Portal money.pl, powołując się na źródła rządowe, pisze o innym analizowanym scenariuszu: uruchomieniu w BGK rachunku pomocniczego. Podkreśla jednak, że to rozwiązanie problematyczne, bo rachunek pomocniczy może nie zapewniać takiego samego zakresu finansowania wydatków TK jak rachunek bieżący.