Od trzech tygodni decyzja wiceprezesa warszawskiego Sądu Apelacyjnego, utrzymana przez Piotra Schaba, prezesa tego sądu, o przeniesieniu dwóch sędziów II Wydziału Karnego Ewy Leszczyńskiej-Furtak i Ewy Gregajtys do orzekania w III Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wzbudziła sprzeciw dużej części środowiska prawniczego, które widzi w tym szykanowanie.
Nowi, starzy i orzekanie
W ich obronie list podpisało już ponad tysiąc sędziów, w tym dziesiątki z warszawskiego SA oraz SN. Wśród tej burzy, co tu dużo mówić, wpisanej w konflikt o pisowskie reformy w sądach, umyka jednak organizacyjny element tego przesunięcia, niezależnie od motywów, którymi prezesi SA się kierowali. Nie ma go nawet w apelu pierwszej prezes SN Małgorzaty Manowskiej do prezesa Schaba o ponowne przemyślenie i uchylenie tej decyzji kadrowej, dokuczliwej dla przenoszonych sędziów, spowalniającej prowadzenie spraw i budzącej słuszny protest środowiska – jak napisała pierwsza prezes SN.
Czytaj więcej
Nie może być mowy o orzekaniu zgodnie z tym, czego ktoś inny oczekuje, czy o myśleniu: "Jak tak orzeknę, to będę miał spokój" - powiedział na anten...
Prezes Schab decyzji nie zmienił, powtarzając, że obie sędzie uzurpują sobie tytuł do otwartej odmowy orzekania w składach kolegialnych z nowymi sędziami, utrudniając przez to pracę Wydziału Karnego.
– W III Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznawanie spraw następuje, co do zasady, jednoosobowo, a to wynika z przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – wyjaśnia dla „Rz” Agnieszka Gołaszewska, wiceprezes SA.
Rzeczywiście, zgodnie z art. 15 zzs¹ ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach rozpoznawanych według kodeksu postępowania cywilnego (a ta procedura jest stosowana w sądzie pracy) w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego. A prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.
Covid i spór o sądy
Rozszerzenie jednoosobowego orzekania miało ograniczać zakażenia Covid-19, ale też odciążyć sądy w tym trudnym okresie dla nich i dla podsądnych, choć być może już wtedy myślano, że składy jednoosobowe dają mniej możliwości kontestowania nowych sędziów.
Jednocześnie, zgodnie z regulaminem urzędowania sądów powszechnych, przydział spraw do rozpoznania następuje losowo.
Na potrzeby przydziału spraw rozpoznawanych w składach kolegialnych (czyli także w postępowaniu karnym w drugiej instancji) System Losowego Przydziału Spraw (SLPS) tworzy losowo, na okres 12 miesięcy, składy kolegialne. W sytuacji, gdy jak w II Wydziale Karnym SA w Warszawie orzekają sędziowie powołani z udziałem KRS przed marcem 2018 r. (czyli ze starego nadania), jak i po marcu 2018 r. (czyli z nowego), prezes sądu ani przewodniczący wydziału nie są uprawnieni do ingerencji w działanie SLPS (lub wyznaczanie składu z pominięciem SLPS) w tym celu, aby wygenerować skład orzekający złożony wyłącznie ze starych czy nowych sędziów, jak to się dzieje często w SN.
– Sprawność postępowań w II Wydziale Karnym była więc zagrożona wobec odmowy podejmowania przez sędziów czynności orzeczniczych w określonym składzie. W III Wydziale Pracy zagadnienie to nie pojawia się wobec orzekania w składach jednoosobowych. A na prezesie sądu spoczywa obowiązek wykorzystania kadr orzeczniczych w sposób racjonalny, z uwzględnieniem zaistniałych okoliczności. A zgodnie z art. 22a § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych kryterium przydziału sędziów do orzekania w konkretnym wydziale jest m.in. zagwarantowanie sprawnego postępowania sądowego – konkluduje wiceprezes Gołaszewska.
Przesuwanie sędziów
Prezes sądu apelacyjnego (odpowiednio okręgowego, rejonowego) po zasięgnięciu opinii kolegium określa przydział sędziów do wydziałów sądu.
- Przeniesienie sędziego do innego wydziału wymaga jego zgody.
- Sędzia, któremu zmieniono podział czynności w sposób skutkujący zmianą zakresu jego obowiązków, w szczególności przeniesieniem do innego wydziału, może odwołać się od takiej decyzji do Krajowej Rady Sądownictwa.
Od uchwały KRS odwołanie nie przysługuje.
Do czasu podjęcia uchwały KRS sędzia wykonuje obowiązki dotychczasowe.
Na podstawie art. 22a § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych
