Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są czynniki wpływające na kształtowanie się autorytarnych poglądów?
- W jaki sposób poziom wykształcenia odnosi się do tendencji autorytarnych?
- Jakie znaczenie w rozwoju autorytaryzmu mają aspekty genetyczne oraz środowisko dorastania?
Profil osobowości określony przez naukowców mianem prawicowego autorytaryzmu charakteryzuje się ścisłym posłuszeństwem wobec liderów i przywiązaniem do tradycyjnych norm. Najnowsze badania przeprowadzone na Uniwersytecie w Oslo wskazują, jakie są korzenie takich przekonań. Wyniki są zaskakujące. Opublikowano je w czasopiśmie naukowym Personality and Social Psychology Bulletin.
Skąd się biorą poglądy autorytarne? Naukowcy szukali odpowiedzi
Badacze psychologii politycznej od dawna wiedzieli, że istnieje silna, odwrotna zależność między poziomem wykształcenia a poziomem autorytaryzmu. Zaobserwowano, że absolwenci uczelni są mniej skłonni do wspierania autorytarnej polityki niż osoby, które zakończyły edukację na szkole średniej.
Część teorii naukowych sugeruje, że szkolnictwo wyższe wystawia studentów na różnorodne punkty widzenia, co może bezpośrednio zmniejszać potrzebę sztywnych zasad społecznych. Inni eksperci argumentują, że poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego i społecznego, które zazwyczaj zapewnia dyplom uczelni, sprawia, że autorytarna polityka wydaje się mniej potrzebna.
Aby odpowiedzieć na pytanie, jaki jest związek między edukacją a ideologią, zespół naukowców z Uniwersytetu w Oslo kierowany przez Nikolaia Haahjema Eftedala we współpracy z Norweskim Instytutem Zdrowia Publicznego i Uniwersytetem Nowojorskim przeprowadził badania z udziałem bliźniąt. Pozwoliły one ocenić wpływ genetyki i wychowania.
Do analizy posłużyły dane 1 284 osób z Norweskiego Rejestru Bliźniąt, który zawiera szczegółowe informacje zdrowotne i demograficzne. Badania objęły bliźnięta jednojajowe, dzielące 100 proc. DNA oraz dwujajowe, dzielące średnio 50 proc. DNA. Ponieważ bliźnięta zazwyczaj dorastają w tym samym otoczeniu, ich osobowość kształtują podobne czynniki środowiskowe. W badaniu porównano pary bliźniąt, które uzyskały różny poziom edukacji. Pozwoliło to ocenić, w jakim stopniu wyższe wykształcenie wpływa na poziom autorytaryzmu.
Czytaj więcej
Najnowsze badania naukowe dowodzą, że zawarta w kawie kofeina nie tylko pobudza nasz umysł, ale pomaga również przywrócić funkcje pamięciowe uszkad...
Co kształtuje nasze poglądy? Wyniki badań
Zespół przeanalizował dane dotyczące wykształcenia, deklarowanego statusu społecznego z dzieciństwa i dorosłości oraz odpowiedzi w kwestionariuszu mierzącym skłonności autorytarne. Po zastosowaniu modeli statystycznych badacze ustalili, że:
- 47 proc. związku między wykształceniem a niższym autorytaryzmem wynikało z wychowania. Oznacza to, że wspólne środowisko jednocześnie zwiększało szanse na pójście na studia i zmniejszało tendencje autorytarne. Około 15 proc. tego efektu przypisano bezpośrednio statusowi społecznemu rodziny w dzieciństwie – dorastanie w zamożnym domu naturalnie sprzyja edukacji i odciąga od autorytarnych ideologii
- 25 proc. związku przypisano genetyce. Odziedziczone cechy, takie jak naturalne zdolności poznawcze lub otwartość na doświadczenia, mogą wpływać zarówno na sukcesy akademickie, jak i orientację polityczną
- 28 proc. związku nie zostało wyjaśnione przez geny czy wychowanie. Ta część pokrywa się z teorią, że edukacja ma autentyczny, bezpośredni wpływ na światopogląd człowieka.
Badania sugerują tym samym, że trwała zależność wewnątrz par bliźniąt jednojajowych silnie wspiera tezę mówiącą, że edukacja łagodzi wpływy autorytarne.
Naukowcy sprawdzili również, czy wyższe zarobki i status w dorosłym życiu sprawiają, że stajemy się mniej autorytarni. Wyniki nie wykazały wsparcia dla tej tezy – wyższy status materialny w dorosłości nie tłumaczył związku między dyplomem a światopoglądem.
Czytaj więcej
Najnowsze badania naukowe dowodzą, że agresja w młodości może mieć istotne konsekwencje dla zdrowia w późniejszym życiu. Zwiększa ryzyko poważnych...
Zastrzeżenie dotyczące wyników badań
Jak podkreślają autorzy badania, przy ocenie wyników należy jednak wziąć pod uwagę, że uczestnikami byli obywatele Norwegii w wieku od 55 do 70 lat. Systemy edukacyjne i normy kulturowe w ich młodości mogą różnić się od tych, których doświadczają młodsze pokolenia lub ludzie w innych krajach. Nie badano również wpływu konkretnych kierunków studiów.
W przyszłości zespół planuje rozszerzyć badania na małżonków, by dowiedzieć się, jak ludzie dobierają się w pary pod względem poglądów politycznych.
