Rosyjskojęzyczne gangi rozgościły się w Polsce. Policja łapie „worów w zakonie”

W 2025 r. w sprawach prowadzonych przez CBŚP, a więc dotyczących przestępczości zorganizowanej, podejrzanymi było 265 obcokrajowców. Ponad 80 proc. z nich było rosyjskojęzycznych. Rok wcześniej było to o 81 osób mniej  – wynika z raportu Centralnego Biura Śledczego Policji za miniony rok, który przeanalizowała „Rzeczpospolita”. W przypadku osób z krajów, gdzie jednym z języków jest rosyjski, nastąpił wzrost ze 149 podejrzanych do 216.

– To nie jest przypadkowy wzrost statystyczny, lecz wyraźna zmiana charakteru i struktury narodowościowej przestępczości zorganizowanej w Polsce. To sygnał, że rosyjskojęzyczne struktury przestępcze zakorzeniają się nad Wisłą. Co więcej, mówimy o środowisku, które stanowi już ponad 80 proc. wszystkich podejrzanych cudzoziemców w sprawach prowadzonych przez CBŚP – komentuje Tomasz Safjański, były oficer policji, profesor Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej, wicedyrektor Centrum Badań nad Bezpieczeństwem Transgranicznym.

Pomiędzy rokiem 2024 a 2025 liczba cudzoziemców podejrzanych o przestępczość zorganizowaną wzrosła o 44 proc., a w przypadku środowiska rosyjskojęzycznego – o blisko 45 proc..

Czytaj więcej

Plus Minus

Brutalne gangi wróciły do Polski. „Wymiar aktów terroru”

Do Polski wróciła brutalna przestępczość jak żywcem wyjęta z lat 90. Z tym że rodzimych gangsterów zastąpili obcokrajowcy ze Wschodu. Eksperci ostr...

Co 10 podejrzany o udział w zorganizowanej przestępczości jest cudzoziemcem. Już nie tylko gruzińskie gangi zwietrzyły okazję

O powrocie brutalnej przestępczości jak żywcem wyjętej z lat 90., której dopuszczają się obcokrajowcy ze Wschodu, głównie gruzińskie gangi, alarmowała „Rzeczpospolita” oraz „Plus Minus”. Dane CBŚP pokazują, że przybysze z innych krajów także zapuszczają w Polsce przestępcze macki.

W ubiegłym roku policjanci CBŚP rozbili 157 gangów, w tym 131 polskich, 20 międzynarodowych oraz 6 grup rosyjskojęzycznych. O ile polskich grup było o dziewięć mniej, to międzynarodowych o trzy więcej, a liczba rosyjskojęzycznych wzrosła z dwóch do sześciu.

Z raportu wynika, że średnio co dziesiąty podejrzany o udział w zorganizowanej przestępczości był cudzoziemcem – działał najczęściej w gangach międzynarodowych.

Jakich nadużyć się dopuszczali? To cała gama poważnych przestępstw: od handlu narkotykami, przez przemyt czy produkcję papierosów, napady, rozboje, oszustwa czy przestępstwa akcyzowe. Popełniane były nie samodzielnie, lecz w ramach grup przestępczych, w tym zbrojnych związków, w których panuje ściśle określona hierarchia, podział ról oraz zysków. I których istotą jest życie z przestępstw.

Spośród 265 cudzoziemców z zarzutami, aż 216 było narodowości rosyjskojęzycznej – z tego 111 ukraińskiej (podobnie jak rok wcześniej). Liczba Białorusinów o statusie podejrzanych wzrosła z 12 do 45, Ormian – z 9 do 23 osób. Za działanie w gangu w 2024 r. zatrzymano jednego Gruzina, w ubiegłym – już 11.

Liczby nie są duże, ale tempo wzrostu oraz pojawiające się nowe narodowości brzmią alarmująco. – Niepokojący jest dynamiczny wzrost liczby podejrzanych o przestępczość zorganizowaną dotyczący Białorusinów i Ormian. W pierwszym przypadku mamy do czynienia niemal z czterokrotnym wzrostem, w drugim – ponad dwukrotnym. To nie są przypadkowe zmiany – mówi prof. Safjański.

Prof. Brunon Hołyst, kryminolog zaznacza: – Niedawno zorganizowane grupy złożone z cudzoziemców stanowiły ok. 2 proc. ogólnej przestępczości, obecnie ten odsetek wzrasta, a co więcej tworzą się gangi lepiej przygotowane do akcji przestępczych. W niedalekiej perspektywie mogą stanowić bardzo poważne zagrożenie – mówi kryminolog. Jednak zaznacza, że nie chodzi o skalę obecnych w Polsce cudzoziemców, lecz o to, kogo przyjmujemy i czy są to osoby z kryminalną kartoteką.

Raport nie określa specyfiki gangsterów „z importu”, ale nieco światła rzucają tu policyjne kroniki.

Ormianie działają prawie wyłącznie w mieszanych grupach (polsko-ormiańskich, ormiańsko-gruzińskich lub ormiańsko-rosyjskich), ale rzadko wchodzą w przestępcze interesy z Ukraińcami. Skupiają się na przemycie papierosów i wymuszeniach rozbójniczych. Głośno było o zatrzymaniu przez „łowców cieni” z CBŚP w lutym ubiegłego roku niejakiego Mhera B. – działał w gangu wymuszającym haracze od przedsiębiorców. W mieszkaniu miał broń, amunicję, gotówkę oraz kilkanaście dowodów i paszportów innych krajów, wystawionych na różne dane.

Białoruska przestępczość zorganizowana odpowiada za „korytarz graniczny” – przemyt papierosów. Jak pisaliśmy, oprócz zysków chodzi także o udział w wojnie hybrydowej z użyciem balonów meteo. Ukraińscy przestępcy opanowali np. oszustwa metodą „na bankowca” - call center są w Kijowie czy Odessie, a wspólnicy w Polsce od ofiar wyciągają pieniądze. Gruzińskie gangi zasłynęły napadami i kradzieżami wysokich kwot gotówki i biżuterii, np. diamentów za 110 tys. euro i zegarków za 2,2 mln zł z galerii handlowej w Warszawie.

Ale większość cudzoziemskich gangów stara się nie robić niepotrzebnego hałasu.

– Z wyjątkiem Gruzinów nie obserwujemy wzrostu przestępczości „widocznej”, ulicznej, takiej jak rozboje czy kradzieże rozbójnicze – przyznaje prof. Safjański. Wyjaśnienie? – Coraz więcej wskazuje na to, że mamy do czynienia z rosyjskojęzyczną przestępczością zorganizowaną, która ma charakter ukryty, wysoce zorganizowany i trudny do wykrycia. Materializuje się prawdopodobnie w postaci przestępczości gospodarczej, przemytu wyrobów akcyzowych i broni palnej, a także nielegalnej migracji, handlu ludźmi oraz cyberprzestępczości – wylicza ekspert.

Czytaj więcej

Przestępczość

Gruziński „wor w zakonie” zatrzymany. Zdradził go tatuaż

Jednego z najbardziej poszukiwanych w Europie gruzińskich przestępców zatrzymali polscy policjanci. Miał fałszywy paszport na inne nazwisko, jednak...

Kilka dni temu CBŚP ogłosiło, że dotąd zatrzymało pięciu „worów w zakonie” – w nomenklaturze państw postradzieckich to przestępczy autorytet o randze „ojca chrzestnego”. Policjanci z Warszawy i Krakowa ujęli dwóch kolejnych. Większość to Gruzini, ale był też Białorusin.

To gorzki sukces, bo potwierdza, że gruzińskie mafie są u nas na tyle rozbudowane i zorganizowane, że potrzebny jest „wor”, by je nadzorował, decydował o podziale gotówki, rozstrzygał konflikty. – Przyznam, że zaskoczyło mnie, że aż tylu przestępczych autorytetów przebywało w Polsce. Niestety, ich obecność świadczy o tym, że poważnie wchodzą na nasz przestępczy rynek – ocenia Marek Dyjasz, były dyrektor Biura Kryminalnego KGP.

„Wory w zakonie” prowadzą ciche życie, legalne biznesy. – Zatrzymany w lutym Białorusin o tym statusie zajmował się oficjalnie sprzedażą samochodów – mówi nam policjant z CBŚP.

Liderzy często poza zasięgiem polskich śledczych, ponieważ wielu z nich dowodzi z zagranicy

Według raportu CBŚP w ubiegłym roku zatrzymano 138 liderów grup polskich, 21 liderów grup międzynarodowych (rok wcześniej – 28) i dwóch liderów rosyjskojęzycznych grup przestępczych (rok wcześniej – trzech).

– Z jednej strony rośnie liczba zatrzymywanych członków grup przestępczych, z drugiej – liczba zatrzymanych liderów pozostaje marginalna. To oznacza, że państwo skutecznie sięga po wykonawców, ale nie dociera do osób, które faktycznie zarządzają tymi strukturami – mówi Tomasz Safjański, dodając, że to fundamentalna słabość systemu, bo rozbijanie niższych szczebli bez uderzenia w kierownictwo nie likwiduje przestępczości zorganizowanej.

Skąd mizerny wynik? – Liderzy grup przestępczych albo bardzo dobrze się kamuflują, albo pewna ich część działa poza krajem – uważa prof. Brunon Hołyst.

Prof. Safjański dodaje: – Wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia z nowym modelem działania: strukturami sieciowymi, często zarządzanymi spoza Polski, odpornymi na klasyczne metody operacyjne. Pytanie brzmi: czy nasze państwo jest przygotowane na zwalczanie przestępczości, która nie ma jednego centrum, jednego lidera na miejscu i jednego kraju działania – zaznacza ekspert.

CBŚP zapewnia, że nie spuszcza z oczu zorganizowanej przestępczości. – Nasi funkcjonariusze na bieżąco monitorują środowiska przestępcze, w tym osoby powiązane z zagranicznymi grupami działającymi na terytorium Polski. Jednym z prowadzonych wątków jest rozpoznanie środowiska liderów międzynarodowej przestępczości zorganizowanej – mówi nam Krzysztof Wrześniowski, rzecznik CBŚP.

– Działania typowo operacyjne są dzisiaj kluczowe i niezbędne. Bez dobrego rozpracowania, nie da się zwalczać zwłaszcza zorganizowanych cudzoziemskich grup przestępczych. I w tym zakresie należałoby wzmocnić policję – uważa Marek Dyjasz.

Nasi rozmówcy wskazują, że potrzeba pilnie strategii adekwatnej do obecnych zagrożeń – inaczej ryzykujemy, że Polska stanie się trwałym obszarem działania dla zorganizowanych, transnarodowych sieci przestępczych.

Tomasz Safjański kreśli negatywny scenariusz, jeśli skutecznych działań zabraknie. – W perspektywie trzech lat zakładam dalszy wzrost liczby członków rosyjskojęzycznych grup przestępczych oraz zwiększenie skali ich zaangażowania w przestępczość gospodarczą, przemyt, nielegalną migrację, handel ludźmi i cyberprzestępczość. W najbliższych pięciu latach rosyjskojęzyczna przestępczość zorganizowana na dobre zakorzeni się w Polsce, stanie się wysoce profesjonalna i hermetyczna. Długoterminowo należy liczyć się z ryzykiem powstania u nas trwałych, trudno penetrowalnych rosyjskojęzycznych struktur przestępczych o charakterze międzynarodowym – prognozuje ekspert.

Czytaj więcej

Przestępczość

Centrum kierowania w Ukrainie, ofiary w Polsce – inwazja cybergangów ze Wschodu

Jak grzyby po deszczu powstają grupy przestępcze zorganizowane na wzór korporacji, wyspecjalizowane w oszustwach metodą na bankowca i na inwestycje...