Osadzeni skarżyli się Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że nie mogą w pełni korzystać z prawa do otrzymywania paczek żywnościowych w systemie tzw. e-paczki, ponieważ nie można zamówić w nim owoców i warzyw.
Paczka tylko z kantyny
RPO badał problem jeszcze zanim wprowadzono system e-paczki, który powstał ze względów bezpieczeństwa, aby wyeliminować możliwość nielegalnego przekazywania skazanym przedmiotów niedozwolonych ukrytych w żywności. E-paczki są realizowane wyłącznie z artykułów dostarczonych przez więzienną kantynę, a mogą je zamawiać osoby najbliższe dla osadzonego albo sam osadzony. Wraz ze złożeniem zamówienia trzeba również wpłacić samodzielnie kwotę obliczoną wg cennika. Dopiero po wpłynięciu środków na konto paczka jest realizowana.
Dzięki e-paczkom asortyment towarów przekazywanych osadzonym miał zostać rozszerzony, również o owoce i warzywa. Okazało się jednak, że firma prowadząca kantyny w zakładach karnych zdecydowała inaczej tłumacząc, że nie ma możliwości realizacji zamówienia na paczkę zawierającą owoce lub warzywa z uwzględnieniem dokładnej wagi zamówionego i opłaconego towaru (np. 1 kg). Niedopuszczalne jest natomiast dzielenie (krojenie) owoców i warzyw dostarczanych w paczkach celem osiągnięcia zamówionej wagi, gdyż większość z tych produktów utraciłaby swoje walory jeszcze przed dostarczeniem paczki do osadzonego.
Pomysły na rozwiązanie problemu
W wystąpieniu z września 2018 r. Rzecznik proponował Służbie Więziennej możliwe rozwiązania problemu. Można zmienić zasady realizacji paczek żywnościowych: w przypadku, gdy zamówienie składają osoby bliskie, może być ono zrealizowane za kwotę niższą niż wpłacona na rachunek kantyny, a nadwyżka będzie przekazana na konto depozytowe osadzonego. W przypadku, gdy zamówienie składa sam osadzony, kwota należności za paczkę mogłaby być potrącana przez administrację jednostki penitencjarnej z jego konta depozytowego dopiero po otrzymaniu informacji od podmiotu realizującego zamówienie, jaki jest dokładny koszt sporządzenia paczki.
Poza tym nie wszystkie warzywa i owoce są trudne do odważenia w pożądanej ilości. W przypadku niektórych owoców czy warzyw cena może być skalkulowana za sztukę, a nie za kilogram, np. jabłko, kiwi, ananas, kalarepa. Wreszcie - na rynku dostępne są owoce i warzywa w opakowaniach o ściśle określonej wadze, np. paczkowane pomidory czy cebula.
