– Stajemy po stronie ofiar, a nie sprawców. Mój dom, moja twierdza – tak Zbigniew Ziobro, minister sprawiedliwości, wiosną 2017 r. zapowiadał i uzasadniał zmiany w kodeksie karnym. W piątek Sejm je uchwalił. Dotyczą obrony koniecznej.
Nowelizacja przewiduje uzupełnienie przepisów o obronie koniecznej zapisem o ochronie wartości szczególnej dla każdego człowieka, jaką jest bezpieczeństwo we własnym domu. Zgodnie z ustawą – nowy art. 25 § 2 k.k. – nie będzie podlegać karze ten, kto odpiera zamach związany z wdarciem się do mieszkania, lokalu, domu albo ogrodzonego terenu przylegającego do mieszkania, lokalu, domu, nawet jeśli przekroczy przy tym granice obrony koniecznej. Odpowiedzialność karna grozić ma jedynie, gdy przekroczenie granic obrony koniecznej będzie rażące.
Obecny art. 25 k.k., który reguluje kwestie obrony koniecznej i wzbudzał kontrowersje, będzie nadal obowiązywał, ale tylko gdy atak nie dotyczy domu, mieszkania itd. Chodzi o to, by w przypadkach napaści na nie nie stosować wobec osoby broniącej się „trudnych do weryfikacji" kryteriów, jak strach lub wzburzenie.
Z czasem prokuratorzy dostaną także wytyczne, jak postępować w takich sprawach. Mają interpretować zasady przekroczenia obrony koniecznej w sposób przychylny dla broniących się przed przestępcami. Każda ze spraw przekroczenia granic obrony koniecznej będzie przedmiotem postępowania karnego prowadzonego w prokuraturze. Do prokuratora będzie więc należało ustalenie, czy zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność karną osoby, która broni swego domu przed napaścią. Prokurator będzie miał prawo umorzyć sprawę na etapie postępowania przygotowawczego, co pozwoli uniknąć zbędnych procesów sądowych i traumatycznych przeżyć ofiar napaści.
Przyczyną nowelizacji był ciągle powracający temat stawiania zarzutów karnych osobom, które chronią siebie, swoje mienie i porządek społeczny przed bezprawnymi zamachami. Nowelizacja ma też wyeliminować negatywne odczucie społeczne związane z takim stosowaniem prawa, w którym faktycznie większą dolegliwość karną ponosi osoba broniąca społecznie uznanych wartości niż napastnik ewidentnie godzący w te wartości.
