Każdego kwartału ZUS przeprowadza ponad 100 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W wielu przypadkach kończą się one wstrzymaniem wypłaty zasiłku. 13 kwietnia 2026 r. zmieniły się przepisy określające, w jakich przypadkach pracownicy mogą stracić prawo do zasiłku oraz zasady kontroli.
Więcej kontroli i obniżonych świadczeń w 2026 r. Nowe dane ZUS
Jak wynika z danych ZUS, w I kwartale 2026 r. skontrolowano więcej osób niż w końcówce 2025 r. Między styczniem a marcem 2026 r. przeprowadzono 111,6 tys. kontroli osób posiadających zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy.
Wydano 5,3 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych, a kwota wstrzymanych zasiłków wyniosła prawie 9,8 mln zł. Obniżono także wypłaty świadczeń o niemal 73,8 mln zł. Dotyczyło to 36,3 tys. osób. Obniżka ta wynikała z ograniczenia podstawy zasiłku do 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia po zakończeniu zatrudnienia.
Łącznie kwota obniżonych i cofniętych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w I kwartale 2026 r. wyniosła 83 561,2 tys. zł.
W ostatnim kwartale 2025 r. ZUS przeprowadził natomiast 110,9 tys. kontroli i wydał 6,3 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych na kwotę 11,4 mln zł. Obniżono wypłaty o 64 mln zł w przypadku 30,3 tys. osób. Łącznie kwota obniżonych i cofniętych świadczeń wyniosła 75,3 mln zł.
Czytaj więcej
Zwolnienie lekarskie co do zasady chroni pracownika przed wypowiedzeniem umowy, jednak ta ochrona nie jest bezwzględna. Kodeks pracy wskazuje sytua...
Co może robić pracownik podczas zwolnienia, a czego nie?
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, kontrola polega na ustaleniu, czy w okresie zwolnienia lekarskiego pracownik:
- nie wykonuje pracy zarobkowej – z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności np. jednorazowe podpisanie dokumentów, do którego nikt inny nie został upoważniony (nie może być to polecenie pracodawcy) lub załatwienie sprawy urzędowej, której nie da się przełożyć;
- nie podejmuje aktywności niezgodnej z celem zwolnienia – są to wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem czynności incydentalnych i zwykłych czynności dnia codziennego (można np. udać się po codzienne zakupy żywności lub odprowadzić dziecko do przedszkola, głównie wtedy, gdy nie można liczyć na pomoc ze strony innych osób, a wykonywanie czynności życia codziennego w okresie niezdolności do pracy jest nieuniknione.
Czytaj więcej
Pracodawcy zatrudniający nie więcej niż 20 osób posiadają od niedawna nowe narzędzie pozwalające im samodzielnie kontrolować zwolnienia lekarskie p...
Kontrolę może przeprowadzić również pracodawca
Zgodnie ze zmianami w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, które weszły w życie 13 kwietnia 2026 r., prawo do kontrolowania pracowników na L4 uzyskali także przedsiębiorcy zatrudniający poniżej 20 osób. Wcześniej miały do tego prawo tylko firmy zatrudniające powyżej 20 ubezpieczonych.
