Zaprzysiężenie nowego Knesetu otworzyło w Izraelu ważny okres politycznych zmian. Gadi Eisenkot, były szef sztabu izraelskiej armii, któremu powierzono misję utworzenia rządu, zapowiedział we wtorek odwrócenie wielu posunięć ustępującego gabinetu Beniamina Netanjahu. Jego obóz ma już większość parlamentarną, choć nie wiadomo jeszcze, czy uda mu się zbudować koalicję rządową. Na przeprowadzenie tego procesu Eisenkot ma maksymalnie sześć tygodni.
Rozliczenie ataku Hamasu i zmiany w sądownictwie
Ugrupowania skupione wokół Eisenkota przedstawiły na początku nowej kadencji szereg projektów ustaw wymierzonych w politykę dotychczasowego rządu. Wśród propozycji znalazło się powołanie oficjalnej komisji państwowej, która zbada okoliczności ataku Hamasu z 7 października 2023 roku. Opozycja chce również wprowadzenia limitu kadencji premiera oraz cofnięcia zmian ograniczających kompetencje sądownictwa, przyjętych przez rząd Netanjahu.
Nie wiadomo jeszcze, jak szybko parlament zajmie się poszczególnymi projektami. Opozycja rozpoczęła jednak także procedurę odwołania przewodniczącego Knesetu Amira Ohany, związanego z Likudem Beniamina Netanjahu. Na jego następcę wskazała Matana Kahanę z partii Yashar, należącej do obozu Eisenkota. Głosowanie w tej sprawie może odbyć się jeszcze w tym tygodniu. Przewodniczący parlamentu ma istotny wpływ na jego prace, ponieważ decyduje m.in. o tym, które projekty ustaw trafiają pod obrady.
Czytaj więcej
Ortodoksyjni Żydzi, Netanjahu, a może izraelscy Arabowie? Gadi Eisenkot ma 28 dni na znalezienie koalicjantów i stworzenie rządu. Jego partia nie z...
Spór o udział partii arabskich
Eisenkot deklaruje, że chce stworzyć rząd reprezentujący wszystkich obywateli Izraela, niezależnie od ich poglądów i wyborczych preferencji. Nie wykluczył współpracy z partiami arabskimi, stawiając jednak warunki: muszą one uznać żydowski charakter państwa i określić Hamas jako organizację terrorystyczną.
Netanjahu podważał tymczasem wyniki wyborów, twierdząc, że partie arabskie „ukradły” głosy, nie przedstawiając na to jednocześnie żadnych dowodów. Podczas przemówienia po zaprzysiężeniu parlamentarzystów przekonywał, że politykom reprezentującym arabską mniejszość, stanowiącą około 20 proc. ludności Izraela, nie można ufać. Ostrzegał też żydowskich polityków opozycji przed uzależnianiem przyszłego rządu od ich poparcia.
- Pytam was: czy jesteście gotowi uzależnić się od tych, których celem jest zniszczenie państwa żydowskiego? – mówił Netanjahu.
Eisenkot określił wystąpienie Netanjahu jako „dzielące” i „przesiąknięte nienawiścią”. Oświadczył, że jeszcze bardziej utwierdziło go ono w przekonaniu, iż obecny premier nie powinien pozostawać na stanowisku ani minuty dłużej. Odwołał również zaplanowane na środę spotkanie z przedstawicielami Likudu.
Czytaj więcej
Porażka Republikanów w wyborach do Kongresu USA jest również politycznym ciosem dla premiera Izraela Benjamina Netanjahu i może zapoczątkować głębo...
Netanjahu jako premier rządu tymczasowego
Zaprzysiężenie nowego składu Knesetu zapoczątkowało nietypowy okres przejściowy w izraelskiej polityce: Netanjahu wraz ze swoim gabinetem pozostaje u władzy, podczas gdy nowi parlamentarzyści mogą już zgłaszać projekty ustaw. W okresie przejściowym premier ma ograniczone uprawnienia wynikające z orzeczeń sądowych, ale nadal może dokonywać nominacji, próbować blokować nowe ustawy i zachowuje pełną kontrolę nad sprawami bezpieczeństwa narodowego, w tym nad wojskiem.
Eisenkot będzie teraz prowadził rozmowy z liderami ugrupowań, próbując zbudować większość koalicyjną. Jeśli mu się to nie uda, prezydent Izraela Icchak Hercog może ponownie powierzyć misję utworzenia rządu Beniaminowi Netanjahu.
Dotychczasowy premier apeluje o powołanie rządu jedności narodowej złożonego z partii żydowskich, argumentując, że Izrael musi wspólnie stawić czoła zagrożeniu ze strony Iranu. We wtorek ponownie wezwał do odłożenia na bok sporów politycznych i opowiedział się za obaleniem irańskich władz.
Utrata władzy przez Netanjahu mogłaby mieć dla niego poważne konsekwencje polityczne. Premier mierzy się z trwającym procesem korupcyjnym, a jego działania i decyzje dotyczące bezpieczeństwa przed atakiem Hamasu z 7 października mogą stać się przedmiotem dalszego rozliczenia.
