Politycy Partii Demokratycznej wskazali dwa możliwe scenariusze: wszczęcie procedury impeachmentu w Izbie Reprezentantów i skazanie przez Senat lub zastosowanie 25. poprawki do Konstytucji USA pozwalającej uznać prezydenta za niezdolnego do sprawowania urzędu.
Czy w USA dojdzie do odwołania Donalda Trumpa?
Senator Ed Markey wezwał do natychmiastowego powrotu Kongresu do obrad i rozpoczęcia procedury odwoławczej. Z kolei Chris Murphy stwierdził, że „żaden prezydent w pełni władz umysłowych nie groziłby zniszczeniem całej cywilizacji”. Podobne stanowisko zajął kongresmen Ro Khanna, wskazując, że takie groźby mogą naruszać konstytucję i konwencje genewskie.
Czytaj więcej
Irańskie władze podały 7 kwietnia, że w nalotach na Iran zniszczone zostały trzy mosty. Ataków nie potwierdziły ani Stany Zjednoczone, ani Izrael....
Mimo że na mniej niż 90 minut przed upływem ultimatum Trump ogłosił wstrzymanie działań militarnych i rozpoczęcie rozejmu, wielu demokratów nie zmieniło stanowiska. – Tymczasowe zawieszenie broni nie zmienia faktu, że doszło do działań kwalifikujących się do impeachmentu – podkreślił kongresmen Seth Moulton.
Trump był już dwukrotnie impeachmentowany w trakcie swojej pierwszej kadencji, jednak za każdym razem został uniewinniony przez Senat kontrolowany przez republikanów.
Świat reaguje na groźby Trumpa. Prezydenta USA krytykuje też ruch MAGA
Na ostrą retorykę Waszyngtonu zareagowała także społeczność międzynarodowa. Konto ONZ w mediach społecznościowych przypomniało o obowiązywaniu konwencji genewskich.
Sekretarz generalny António Guterres podkreślił, że żadne cele militarne nie usprawiedliwiają „totalnego niszczenia infrastruktury ani cierpienia ludności cywilnej”.
Krytyka nie ogranicza się do demokratów. Coraz częściej słychać ją także w środowiskach związanych z ruchem MAGA. Komentator Alex Jones publicznie zastanawiał się nad użyciem 25. poprawki przeciwko Trumpowi. Z kolei były gwiazdor Fox News Tucker Carlson ostro skrytykował styl komunikacji prezydenta, zarzucając mu m.in. prowokowanie konfliktu religijnego i przekraczanie granic moralnych.
Czytaj więcej
Prezydent USA Donald Trump ostrzegł zasiadających w Izbie Reprezentantów polityków republikańskich, że jeśli ich partia nie wygra nadchodzących wyb...
Była kongresmenka Marjorie Taylor Greene, dotąd kojarzona z Trumpem, zarzuciła mu odejście od hasła „America First”. Wskazała, że w jego wystąpieniach dominuje retoryka wojenna, podczas gdy brakuje odniesień do problemów wewnętrznych USA, takich jak inflacja czy dług publiczny sięgający niemal 40 bilionów dolarów. Konserwatywna komentatorka Ann Coulter posunęła się dalej, oskarżając prezydenta o udział w „zbrodniach wojennych”.
Mieszkańcy USA podzieleni w sprawie działań administracji Trumpa
Sondaże pokazują mieszany obraz poparcia dla działań Białego Domu. Według CNN 32 proc. republikanów związanych z MAGA sprzeciwia się wysyłaniu wojsk do Iranu, jednocześnie badanie NBC News wskazuje, że około 75 proc. republikanów popiera operację militarną. Rozbieżności te pokazują rosnące napięcia wśród wyborców Trumpa przed wyborami uzupełniającymi w 2026 roku.
Utrata części poparcia ruchu MAGA może mieć poważne konsekwencje dla republikanów, którzy dysponują niewielką przewagą w obu izbach Kongresu. Sam Trump już wcześniej sugerował, że w przypadku przegranej partii w wyborach jesiennych może ponownie stanąć w obliczu impeachmentu.
Czytaj więcej
Na niespełna półtorej godziny przed upływem amerykańskiego ultimatum dotyczącego otwarcia Cieśniny Ormuz, prezydent USA Donald Trump ogłosił dwutyg...
25. poprawka do Konstytucji USA: Jak działa procedura usunięcia prezydenta?
25. poprawka do Konstytucji USA, ratyfikowana w 1967 roku po zabójstwie Johna F. Kennedy’ego, miała zapewnić ciągłość władzy w sytuacjach kryzysowych. O ile jej pierwsze trzy sekcje nie budzą kontrowersji, o tyle sekcja czwarta jest uznawana za „opcję atomową”.
Pozwala ona wiceprezydentowi oraz większości członków rządu na złożenie pisemnego oświadczenia, że prezydent „nie jest w stanie sprawować uprawnień i obowiązków swojego urzędu”. W takim przypadku wiceprezydent natychmiast staje się pełniącym obowiązki prezydenta.
25. poprawka do Konstytucji USA
§1. W razie usunięcia prezydenta z urzędu albo jego śmierci lub ustąpienia prezydentem zostaje wiceprezydent.
§2. Ilekroć urząd wiceprezydenta pozostaje nie obsadzony, prezydent mianuje wiceprezydenta, który obejmuje stanowisko po uchwale zatwierdzającej, podjętej większością głosów obu izb Kongresu.
§3. Ilekroć prezydent złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, władzę tę i zadania sprawować będzie wiceprezydent jako pełniący obowiązki prezydenta, dopóki prezydent nie złoży powyższym adresatom pisemnego oświadczenia, że przeszkoda ustała.
§4. Ilekroć prezydent i większość kierowników resortów lub innego ciała określonego przez Kongres w drodze ustawy złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, wiceprezydent niezwłocznie przejmuje władzę i zadania tego urzędu jako pełniący obowiązki prezydenta.
Jeżeli następnie prezydent złoży prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemne oświadczenie, że jego niemożność już nie zachodzi, wówczas przejmuje znów władzę i zadania swojego urzędu, chyba że wiceprezydent i większość kierowników resortów lub innego ciała, określonego przez Kongres w drodze ustawy, złoży do dni czterech prezydentowi ad interim Senatu i przewodniczącemu Izby Reprezentantów swoje pisemne oświadczenia, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu. w takim wypadku rozstrzyga Kongres; jeżeli nie jest to okres sesji, zbiera się w tym celu w ciągu czterdziestu ośmiu godzin. Jeżeli Kongres w ciągu dwudziestu jeden dni od otrzymania powyższego pisemnego oświadczenia, a gdy nie jest to okres sesji - w ciągu dwudziestu jeden dni od zebrania się, stwierdzi uchwałą podjętą większością dwu trzecich głosów każdej izby, że prezydent nie może sprawować władzy i zadań swojego urzędu, wówczas wiceprezydent będzie je sprawował nadal; w przeciwnym razie prezydent znowu przejmuje władzę i zadania swojego urzędu.
Mimo ostrej retoryki opozycji, eksperci prawni i politolodzy studzą emocje. Szanse na uruchomienie procedury są bliskie zeru. Donald Trump cieszy się niemal całkowitą lojalnością swojego wiceprezydenta JD Vance’a oraz kluczowych sekretarzy.
Prezydent Trump pracuje niestrudzenie w imieniu narodu amerykańskiego, realizując program „America First”, za którym opowiedziało się blisko 80 milionów wyborców – uciął spekulacje Davis Ingle, rzecznik Białego Domu.
Profesor Michael J. Gerhardt z Uniwersytetu Karoliny Północnej podkreślił w rozmowie z PolitiFact, że 25. poprawka ma bardzo wąskie zastosowanie: dotyczy fizycznej lub psychicznej niezdolności do pracy, a nie jest narzędziem do karania prezydenta za złe zachowanie czy kontrowersyjne decyzje polityczne.
