W chwili nabycia niezabudowanej działki nie wiadomo, co będzie na niej postawione. Kupującemu nie można więc przyznać ulgi na zaspokajanie własnych potrzeb mieszkaniowych. Taki jest sens odpowiedzi ministra finansów na interpelację poselską.

Zwolnienie z PCC na pierwsze mieszkanie bądź dom

Przypomnijmy, że umowa sprzedaży mieszkania bądź domu na rynku wtórnym jest obciążona 2 proc. podatkiem. Musi go zapłacić kupujący. Od 31 sierpnia 2023 r. transakcja jest zwolniona z podatku, jeśli kupujący nabywa swoje pierwsze cztery kąty. Obowiązujący od tego dnia przepis (art. 9 pkt 17 ustawy o PCC) wymienia prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Nabywca nie płaci podatku, jeśli w dniu transakcji oraz wcześniej nie przysługiwało mu żadne z tych praw (ani udział w nich).

Od tej zasady jest wyjątek. Otóż kupujący może mieć w dniu transakcji (albo wcześniej) połowę (lub mniej) nieruchomości otrzymanej w spadku. Nie pozbawia go to prawa do zwolnienia.

Czytaj więcej

Pierwsze mieszkanie nie musi być jedyne, by skorzystać ze zwolnienia

Zakup działki pod budowę domu

Czy ulga przysługuje też temu, kto kupuje działkę po to, aby wybudować na niej dom? Przepisy o zwolnieniu nie wymieniają takiej inwestycji. Poseł Rafał Komarewicz, który złożył wniosek o interpelację, twierdzi, że to niesprawiedliwe. „Obywatel realizujący swoje prawo do mieszkania w drodze budowy własnego domu traktowany jest mniej korzystnie niż osoba kupująca gotowy lokal, mimo że potrzeba mieszkaniowa obu tych osób jest tożsama” – pisze w interpelacji nr 18 022.

Co na to minister finansów? Zwolnienia dla kupujących działki nie ma i nie będzie – wynika z jego odpowiedzi. Celem ulgi jest bowiem wsparcie tych, którzy zaspokajają własne potrzeby mieszkaniowe. I przyjęto założenie, że kupujący nieruchomość może w niej od razu zamieszkać. „W przypadku nabycia lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego przedmiot czynności cywilnoprawnej już w chwili zawarcia umowy sprzedaży posiada charakter mieszkalny, co pozwala jednoznacznie stwierdzić, że zwolnienie realizuje cel przewidziany przez ustawodawcę” – podkreśla minister finansów.

Czytaj więcej

Żona skorzysta ze zwolnienia z PCC, jeśli kupuje dom bez męża. Nowa interpretacja fiskusa

Dlaczego nie ma zwolnienia z podatku na zakup działki?

Inaczej jest w razie zakupu działki. „Sama deklaracja nabywcy wskazująca zamiar wybudowania na nieruchomości gruntowej domu jednorodzinnego jest niewystarczająca (…) W chwili nabycia niezabudowanej działki nie jest możliwe ustalenie, jaki obiekt zostanie na niej wzniesiony ani czy w ogóle dojdzie do wybudowania domu jednorodzinnego. Sam zamiar nabywcy wybudowania domu ma charakter deklaratywny i może ulec zmianie” – czytamy w odpowiedzi na interpelację.

Czytaj więcej

Skarbówka: dom bez ogrzewania, wody, szamba i okien, to nadal dom. Ulgi nie ma

Minister finansów dodał, że konstrukcja zwolnienia opiera się na ocenie nieruchomości w chwili dokonania czynności cywilnoprawnej, a nie na przyszłym sposobie jej wykorzystania. Objęcie ulgą nabycia niezabudowanego gruntu wymagałoby uzależnienia jej od spełnienia przyszłych, niepewnych zdarzeń, których wystąpienia nie można zweryfikować w chwili powstania obowiązku podatkowego. Oznaczałoby to konieczność wprowadzenia dodatkowych warunków zwolnienia.

Jak wspomnieliśmy, PCC obciąża kupujących na rynku wtórnym. Nabycie od dewelopera jest opodatkowane VAT. Wtedy nie płacimy PCC. Od tej reguły jest wyjątek dotyczący kupujących mieszkania hurtowo.