Sprzedaż w internecie. Fiskus przegrał w sądzie ważny spór o odliczenie VAT

Dziś w internecie handlować może praktycznie każdy. Nie wszyscy mają jednak świadomość, że obrót w sieci czujnie śledzi skarbówka i tylko czeka na potknięcie sprzedawców. Na szczęście nie zawsze wygrywa. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który może być przełomem nie tylko dla handlujących w sieci, ale dla wszystkich podatników, którzy się zagapili i nie dopełnili formalności.

Czy handlujący w sieci straci prawo do odliczenia VAT przez brak rejestracji?

Sprawa dotyczyła kobiety, która zajmowała się sprzedażą ubrań na platformie Allegro i portalu Facebook. Choć robiła to na firmę, nie zarejestrowała się na VAT i nie rozliczała go, bo korzystała ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ustawy o VAT. Jej problemy zaczęły się w 2023 r., gdy jej działalność na celownik wziął fiskus i wykrył, że już w połowie września 2020 r. przekroczyła limit sprzedaży, uprawniający do korzystania z preferencji. Co oznaczało, że od tej daty powinna rozliczać się także z VAT. Nieświadoma tego podatniczka nie dokonała rejestracji, nie składała rozliczeń VAT ani nie prowadziła rejestrów sprzedaży i zakupu. Do tego pomimo tego, że na jej konto wpływały pieniądze ze sprzedaży w internecie, nie rejestrowała jej na kasie fiskalnej. Fiskus nie zasypywał gruszek w popiele. Stwierdził, że kobieta nie opodatkowując VAT transakcji sprzedaży za okres od stycznia do grudnia 2022 r. zaniżyła dostawę towarów na terytorium kraju, opodatkowaną stawką 23 proc. łącznie o ponad 300 tys. zł netto, a samego podatku o 70 tys. zł. Jednocześnie urzędnicy odmówili jej prawa do odliczenia VAT z faktur zakupowych. Grzmieli, że nie będąc zarejestrowanym podatnikiem VAT nie była przecież uprawniona do skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o naliczony.

Czytaj więcej:

Podatki, Księgowość i Rachunkowość Julita Karaś-Gasparska: Internetowy handel pod lupą fiskusa

Każdy, kto sprzedaje towary przez internet, powinien pamiętać o tym, że taka działalność może spowodować konieczność zapłaty podatku.

Pro

Kobieta broniła się, że odzież kupowała bardzo tanio, a potem wystawiała ją na sprzedaż na e-platformach. Taka działalność była dla niej korzystna przez okres, w którym mogła korzystać z niskiego ZUS. Prowadzenie działalności zakończyła z końcem 2022 r., w czym pomogła jej synowa. Zaznaczyła, że spora część obrotu z 2022 r. dotyczyła firmy jej synowej, która korzystała z użyczonego jej, wypromowanego już konta teściowej. Niewzruszony fiskus stwierdził, że jego ustalenia potwierdzają dokumenty źródłowe, dane figurujące w systemie STIR, a także informacje pozyskane od przewoźnika oraz z firm oferujących platformy do sprzedaży i płatności internetowych. Jeśli zaś chodzi o użyczenie konta synowej, to było to niezgodne z regulaminem. Co więcej, możliwa była zmiana rachunku bankowego do wpłat przypisanego do konta Allegro. Urzędnicy podkreślali, że podatniczka nie przedłożyła żadnych faktur stwierdzających zakup towarów i usług, a prawa do odliczenia nie miała z powodu zaniedbania obowiązku rejestracji na VAT. Kobieta poszła do sądu i wygrała.

Czy fiskus musi uwzględnić odliczenie VAT choć podatnik nie ma faktur zakupowych?

Gliwicki WSA nie tylko powziął wątpliwość co do prawidłowej oceny dowodów dokonanej w zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim nie zgodził się z fiskusem, że przez brak rejestracji do VAT skarżąca bezpowrotnie straciła prawo do odliczenia. Sąd zauważył, że skarżąca stała się podatnikiem z chwilą rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. I nie przestała nim być, choć początkowo skorzystała ze zwolnienia. Owszem, straciła je z chwilą przekroczenia wartości sprzedaży. Jednak w ocenie sądu nie wynika z tego, że wyłącznie brak rejestracji do VAT może pozbawiać podatnika prawa do odliczenia, gdy fiskus w drodze władczego rozstrzygnięcia określa mu wysokość zobowiązania podatkowego. WSA zwrócił uwagę, że odliczenie jest realizacją fundamentalnej zasady neutralności VAT. Sprawia, że jest on neutralny dla przedsiębiorców, a jego ekonomiczny ciężar ponosi faktycznie konsument. Odwołując się do orzecznictwa unijnego, sąd podkreślił, że zasada neutralności wymaga, aby prawo do odliczenia zostało przyznane w razie spełnienia podstawowych wymagań, nawet jeśli podatnicy nie spełnili niektórych wymagań formalnych. 

Czytaj więcej:

Podatki Po wyroku TSUE skarbówce będzie trudniej z VAT

Do zakwestionowania odliczenia podatku nie wystarczy stwierdzenie, że czynność jest nieważna. Fiskus musi jeszcze wykazać, że doszło do nadużycia p...

Pro

Sąd nie kwestionował, że skarżąca nie okazała faktur, z których wynikał podatek naliczony. Niemniej fiskus na podstawie danych z JPK_VAT ustalił nie tylko to, że zostały wydane i wprowadzone do obrotu, ale także to, iż kontrahenci wykazywali dostawy na rzecz skarżącej. Nie zarzucał przy tym ani skarżącej, ani jej kontrahentom, działania w tzw. złej wierze, nadużycia prawa, oszustwa czy działania z nienależytą starannością. W sytuacji więc gdy dokonywane przez podatnika VAT czynności nie stanowią nadużycia prawa czy oszustwa podatkowego, a wynikają np. z błędnej wykładni przepisów, zasada proporcjonalności sprzeciwia się pozbawieniu go prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo braku dopełnienia wymogu formalnego w postaci rejestracji. Ostatecznie WSA uznał, że nieuwzględnienie przez fiskusa na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy o VAT w decyzji określającej zobowiązanie, podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie, podatnikowi, który mimo przekroczenia limitu sprzedaży, nie dokonał rejestracji, narusza zasadę neutralności. Oczywiście o ile w postępowaniu podatkowym ustalił, że do nabycia towarów doszło. Przy czym zdaniem sądu dzieje się tak również wtedy, gdy podatnik nie przedstawił faktur dokumentujących nabycie towarów. Skoro skarżąca jest podatnikiem w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT i nie można uznać, że jej czynności miały cechę nadużycia prawa, a wynikały z błędnej wykładni przepisów, to pozbawienie jej prawa do odliczenia uznać należy za sprzeczne również z zasadą proporcjonalności VAT. Wyrok nie jest prawomocny.

Sygnatura akt: I SA/Gl 680/25