[b]Tak orzekł WSA w Olsztynie 30 grudnia 2008 r. (I SA/Ol 473/08).[/b]

Organy podatkowe zakwestionowały odliczenie przez podatnika VAT z faktur wystawionych mu przez kontrahenta, który w dacie ich wystawienia był zarejestrowany jako podatnik VAT zwolniony. Podatnik nie zgodził się z tym. Podkreślił, że zamawiał usługi, które zostały wykonane, a następnie otrzymał faktury, za które zapłacił. Ponieważ otrzymał faktury VAT, przyjął, że były one wystawione zgodnie z przepisami podatkowymi. Nie przekonało to organów podatkowych. Powołały się na art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT z 2004 r., zgodnie z którym nie przysługuje prawo do odliczenia VAT m.in. z faktur wystawionych przez podmioty do tego nieuprawnione. Sprawa trafiła do olsztyńskiego WSA.

Sąd przyznał rację podatnikowi. Analizując VI dyrektywę VAT, uznał bowiem, że zastosowany przez organy podatkowe art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT z 2004 r. jest sprzeczny z jej przepisami. Zdaniem sądu podatnik musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego związanego ze swoją działalnością opodatkowaną. Wszelkie korzystne dla podatnika konsekwencje wynikające z zasady neutralności podatku VAT są traktowane jako fundamentalne prawo podatnika, nie zaś jako jego przywilej. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT nie pozwala na odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach wystawionych przez podmiot, który – mimo że nie był zarejestrowany jako czynny podatnik – był w dacie ich wystawienia podatnikiem VAT oraz prowadził działalność gospodarczą i był uprawniony do wystawiania faktur VAT.

[i]Zespół Zarządzania Wiedzą Podatkową firmy Deloitte[/i]

[ramka][b]Komentuje Krzysztof Koniewski, menedżer w Dziale Doradztwa Podatkowego firmy Deloitte (biuro we Wrocławiu)[/b]

Prawo do odliczenia podatku naliczonego zapłaconego przez podatnika w cenie nabywanych towarów i usług jest fundamentalnym prawem wynikającym z zasady neutralności VAT. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie powinny być precyzyjnie określone w przepisach krajowych i wspólnotowych, bowiem prowadzą do zakłócenia mechanizmu VAT i przeniesienia na podatnika ekonomicznego kosztu tego podatku. ETS niejednokrotnie podkreślał, że prawo do odliczenia VAT zostało wprowadzone w celu całkowitego uwolnienia przedsiębiorcy od kosztów zapłaconego podatku (tak np. [b]w sprawie Rompelman C-268/83[/b]). Zdaniem ETS prawo to powinno przysługiwać także wówczas, gdy do nabycia towaru/usługi doszło w wyniku transakcji mającej na celu obejście prawa lub oszustwo w zakresie VAT (tak np.[b] w sprawie Optigen C-354/03 i Halifax C-484/03[/b]).

Bowiem kontrahent działający w dobrej wierze i zgodnie z prawem nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji działania innych uczestników transakcji.Dlatego należy zgodzić się z wyrokiem WSA, uznającym za niesłuszne pozbawienie podatnika prawa do odliczenia VAT z faktur dokumentujących zakup usług od kontrahenta, który w dacie wystawienia tych faktur był zarejestrowany jako podatnik VAT zwolniony.

Kwestię prawa do odliczenia podatku naliczonego można rozpatrywać również pod kątem tego, kto jest uprawniony do wystawienia faktury. Przepisy ustawy o VAT nie określają tego wprost. Art. 106 ust. 1 ustawy o VAT mówi co prawda, że zobowiązanym do wystawiania faktur VAT jest podmiot, o którym mowa w art. 15 tej ustawy, jednak [b]z regulacji tych nie wynika konieczność posiadania przez wystawcę faktury statusu podatnika VAT czynnego. Z kolei § 4 rozporządzenia regulującego wystawianie faktur VAT stanowi, że podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni wystawiają faktury VAT. W związku z tym organy podatkowe identyfikują często podmiot uprawniony do wystawiania faktur z podatnikiem VAT czynnym. Komentowany wyrok, jakkolwiek korzystny dla podatników, nie rozwiązuje jednak spornej kwestii, kto jest uprawniony do wystawiania faktur VAT.[/b][/ramka]