Trzydzieści z górą lat żyjemy w niepodległej Polsce, ale tak jak mówiło się o „cudzie niepodległej" po jej odrodzeniu w 1918 roku po 123 latach zaborów, tak dalej za cudowne wydarzenie, zwłaszcza ci, którzy żyli świadomie w PRL, mogą uważać odzyskanie niepodległości po 1989 roku. Jednak mówiąc o „cudzie", trzeba też pamiętać o gigantycznej determinacji w walce o wolność, którą podtrzymywała również sztuka.