Przedarłem się przez dwa tomy niewątpliwie trudnej lektury – spisy uczniów czy też studentów szczecińskiego Pedagogium Książęcego oraz jego następców w postaci szwedzkiego Królewskiego Gimnazjum Karolińskiego i brandenburskiego Gimnazjum Akademickiego („Album studiosorum Pedagogium Książęcego w Szczecinie 1576-1666 oraz Album studiosorum Gimnazjum Karolińskiego i Gimnazjum Akademickiego w Szczecinie 1679-1805”, wyd. Agnieszka Borysowska i Michał Gierke).

Wykazy studentów, sięgające roku 1544, zdają się na pierwszy rzut oka przypominać książkę telefoniczną i mało kto poza specjalistami bierze je do rąk: imię, nazwisko, miejsce pochodzenia, data wpisu, ewentualnie studiowany kierunek, i czasami – uwaga – charakterystyki studentów. Portrety czasów sprzed inflacji słów – krótkie, dosadne, dzisiaj często niedopuszczalne: nieokrzesany i głupi przybył i odszedł albo jeszcze dosadniej – czarny charakter. Co nie mniej ważne, są to zapisy z epoki sprzed wymuszonej przez komputerowe formularze standaryzacji, kiedy pozostawia się nam do wyboru kliknięcie jednej spośród kilku wskazanych odpowiedzi. Na pewno żadna z opcji nie będzie przewidywała możliwości tego rodzaju: bardzo mi drogi ze względu na grzeczność i pilność lub młodzieniec o dużej uważności i wzbudzający wielkie nadzieje… zmarł i pozostawił profesorom wielką tęsknotę po sobie.