Reklama

Odwet za Jana Karskiego

Wśród osób, które pomogły w 1940 roku w ucieczce Janowi Karskiemu, byli późniejsza znana aktorka Zofia Rysiówna i ojciec kabareciarza Zenona Laskowika. Jednak gestapo zemściło się za pomoc udzieloną emisariuszowi: rozstrzelano elitę Nowego Sącza, 36 osób.

Aktualizacja: 15.03.2015 10:36 Publikacja: 15.03.2015 00:01

Zofia Rysiówna zagrała przełożoną klasztoru w filmie „Drewniany różaniec” z roku 1964. Noszenie habi

Zofia Rysiówna zagrała przełożoną klasztoru w filmie „Drewniany różaniec” z roku 1964. Noszenie habitu miała okazję poćwiczyć ćwierć wieku wcześniej: wtedy chodziło o życie Jana Karskiego

Foto: POLFILM/EAST NEWS

Ojciec miał poczucie, że ta historia Nowego Sącza została zapomniana przez świat – rozpoczyna swoją opowieść Małgorzata Morawska, córka Jana, który właśnie za tę historię spędził cztery lata w obozach koncentracyjnych. Syn właścicieli dworu w Marcinkowicach nie dożył chwili, kiedy na leśniczówce, gdzie przetrzymywał Karskiego, pojawiła się tabliczka upamiętniająca jego czyn z roku 1940. Teraz takich tabliczek jest w Nowym Sączu trochę więcej. Członkowie tutejszego Związku Walki Zbrojnej musieli jednak na nie czekać prawie 70 lat.

Oficer Armii Krajowej Jan Kozielewski, ps. Karski, podczas wojny przedostał się na Zachód aż cztery razy. Najbardziej znana jest jego podróż z roku 1942, kiedy to udał się do Londynu, by poinformować świat o masowej zagładzie Żydów. Dotarł nawet do prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta, ale nikt nie chciał mu uwierzyć. Świetnie wykształcony Kozielewski-Karski, znający kilka języków obcych, obdarzony niezwykłą fotograficzną wręcz pamięcią na kuriera państwa podziemnego nadawał się wyśmienicie. Przez góry musiał go jednak ktoś przeprowadzić.

Swojego rówieśnika Zbigniewa Rysia poznał właśnie wtedy, pod koniec maja 1940 roku. Do Nowego Sącza trafił już po spotkaniach z większością liczących się, a pozostających na wolności polskich polityków; miał przy sobie również, wbrew regułom konspiracyjnym, rolkę z filmem. – Przywódcą Stronnictwa Narodowego był pan Tadeusz Surzycki, porządny człowiek, życzliwy. W ostatniej chwili [podczas spotkania] podał mi rolkę leiki, niewywołaną. I mówi, że to są bardzo ważne informacje, które mają znaczenie dla rządu – wspominał po latach Jan Karski. – Ja gwałtownie oponowałem: Panie prezesie, ja nie mam na sobie żadnych materiałów! Ja tylko ustnie przekazuję wszelkie informacje. Ale nalegał, błagał i prosił, abym to zabrał. Głupio zrobił, że mi to dał, ja głupio zrobiłem, że się zgodziłem.

Pozostało jeszcze 83% artykułu

RP.PL i The New York Times

Kup roczną subskrypcję RP.PL i ciesz się dostępem do The New York Times!

Zyskujesz:

- Roczny dostęp do The New York Times, w tym do: News, Games, Cooking, Audio, Wirecutter i The Athletic.

- RP.PL — rzetelne i obiektywne źródło najważniejszych informacji z Polski i świata z dodatkową weekendową porcją błyskotliwych tekstów magazynu PLUS MINUS.

Reklama
Plus Minus
„Noc śpiewa swoje pieśni”: Prostota rozkładu
Materiał Promocyjny
MLP Group z jedną z największych transakcji najmu w Niemczech
Plus Minus
Detektyw nad filiżanką podłej lury
Plus Minus
Kąsało się komunę, kąsało, aż ruszyła ręką i jak nie zdzieli!
Plus Minus
Konflikt charakterów dwóch geniuszy
Materiał Promocyjny
Jak producent okien dachowych wpisał się w polską gospodarkę
Plus Minus
Kompas Młodej Sztuki 2025: Najlepsi artyści XV edycji
Materiał Promocyjny
Lojalność, która naprawdę się opłaca. Skorzystaj z Circle K extra
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama