Dzieci 2010 - rocznik na barykadzie

W chwili obecnej jesteśmy świadkami walki o dzieci sześcioletnie, a mówiąc ściślej – o ich rodziców. To od ich decyzji ma zależeć, czy sześcioletnie pociechy rozpoczną od września tego roku naukę w klasie pierwszej szkoły podstawowej czy też pozostaną w przedszkolach. Z tym nierozerwalnie wiążą się kwestie finansowe – samorządy otrzymują bowiem zdecydowanie większą kwotę subwencji oświatowej na ucznia (ok. 5,3 tys. zł) niż kwota dotacji na przedszkolaka (ok. 1,4 tys. zł). Stąd wiele samorządów w całej Polsce rozpoczęło akcje promujące ideę sześciolatków w szkole podstawowej, zachęcając i przekonując rodziców do takiego modelu edukacji. Pojawiają się nawet tak „odważne" pomysły, jak 1 tys. zł na wyprawkę dla sześciolatka, którego rodzice zdecydują się już w tym roku posłać do szkoły.

W tle tej „bitwy" są także dzieci trzyletnie i ich rodzice – dla tych pociech w wielu miejscach w Polsce może zabraknąć miejsc w przedszkolach z powodu pozostawienia w nich sześciolatków.

Ta walka na umysły i serca, pełna zaangażowania emocjonalnego i argumentów specjalistów z obu stron, podsycana przez polityków każdej strony sceny politycznej, ma także epizod prawniczy. Zasadą przyjętą w ustawie nowelizującej ustawę o systemie oświaty jest to, że obowiązek szkolny ma dotyczyć dzieci siedmioletnich, a nie – jak dotychczas – sześciolatków. Problem w tym, że przepis ustawy wprowadzający tę zasadę ma wejść w życie dopiero 1 września 2016 r. Do tego momentu (do 31 sierpnia br.) obowiązują przepisy dotychczasowe – w tym art. 15 ust. 2 ustawy o systemie oświaty (u.s.o.) w obecnym brzmieniu ustanawiający obowiązek szkolny dla dzieci sześcio-, a nie siedmioletnich.

Wydawałoby się, że jest to okoliczność mało znacząca, gdyby nie to, że proces naboru do klas pierwszych w szkołach podstawowych na rok szkolny 2016/2017 ma się zakończyć do końca sierpnia 2016 r., a więc ma być przeprowadzony pod rządami przepisów dotychczasowych.

Z uwagi na obowiązek zgłoszenia dziecka do szkoły (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty) wydaje się, że rodzice dzieci urodzonych w 2010 r. muszą w chwili obecnej zgłosić swoje dzieci do szkoły – i to nie w trybie przyjęcia dziecka młodszego, tylko w wykonaniu ustawowego obowiązku szkolnego. W przeciwnym razie powinni złożyć wniosek do dyrektora szkoły o odroczenie obowiązku szkolnego.

Ten sposób odczytywania starych i nowych przepisów ma wsparcie w trybie i terminach rekrutacji. Postępowanie rekrutacyjne jest bowiem prowadzone przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego, a więc w wypadku roku szkolnego 2016/2017 przed 1 września 2016 r. (art. 20zd ust. 2 u.s.o.). Aczkolwiek szczegółowy harmonogram takiego postępowania ustalają ostatecznie organy prowadzące szkołę podstawową (§ 14 ust. 2 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 2 listopada 2015 r., DzU z 2015 r., poz. 1942), to jego czasowe ramy ogólne określono już w powołanym rozporządzeniu. Zgodnie z jego załącznikiem nr 2 rekrutacja (z poszczególnymi jej etapami i indywidualnie oznaczonymi dla nich ramami czasowymi), od podania do publicznej wiadomości harmonogramu aż po ogłoszenie wyników w postępowaniu uzupełniającym, ma trwać od stycznia do końca sierpnia. W obecnej sytuacji oznacza to, że rekrutacja dzieci do klas pierwszych szkół podstawowych na rok szkolny 2016/2017 ma zostać przeprowadzona do 31 sierpnia 2016 r. Prawa i obowiązki dzieci, rodziców, dyrektorów szkół podstawowych i komisji rekrutacyjnych w procesie rekrutacji określają więc przepisy obowiązujące do tej daty, a nie „przyszłe", znowelizowane.

Co prawda ustawa nowelizująca zawiera przepisy przejściowe, ale nie wprowadzają one w rozważanym tu zakresie żadnych rozwiązań szczególnych. Pozwala to więc przypuszczać, że ustawodawca oczekiwał, że do naboru przeprowadzanego na rok szkolny 2016/2017 znajdą zastosowanie przepisy dotychczasowe. W ustawie nowelizującej brak jest w szczególności takiego uregulowania, które określałoby – na potrzeby okresu przejściowego – dzieci z którego rocznika w którym roku szkolnym zaczynają realizować obowiązek szkolny. Za wzór mógłby posłużyć chociażby art. 13d ustawy z 19 marca 2009 r., DzU nr 56, poz. 458 ze zm. (także zmieniającej ustawę o systemie oświaty), który co prawda był wprowadzony z innych powodów, ale za to w sposób precyzyjny wskazywał na rozpoczęcie obowiązku szkolnego dla poszczególnych roczników.

Przedstawione wątpliwości mają także inny wymiar. Obowiązująca obecnie ustawa przewiduje, że do klasy pierwszej szkoły podstawowej można przyjąć już dziecko pięcioletnie na wniosek rodziców (przy spełnieniu określonych wymogów) i za zgodą dyrektora szkoły. Takiej możliwości nie będzie już od 1 września 2016 r. W związku z tym możliwość dokonania takiego zgłoszenia w trakcie nadchodzącego naboru pozostaje pod znakiem zapytania.

Powyższe rozważania mogą wskazywać, że:

- dzieci, które w 2016 r. kończą sześć lat (rocznik 2010), podlegają obowiązkowi szkolnemu (art. 15 ust. 2 u.s.o w dotychczasowym brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2016 r.),

- rodzice dzieci urodzonych w 2010 r. mają do 31 sierpnia 2016 r. obowiązek złożenia do dyrektora szkoły podstawowej zgłoszenia albo wniosku o przyjęcie dziecka (art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w obecnym brzmieniu i niezmienionym w wyniku ww. nowelizacji) lub wniosku o odroczenie obowiązku szkolnego,