17 listopada 2026 r. odbyła się Konferencja Rzecznika Finansowego oraz Rady Naukowej przy RF „Gra o zaufanie: Standaryzacja w ubezpieczeniach”, na której Polska Izba Ubezpieczeń zaprezentowała stanowisko rynku względem idei standaryzacji na rynku ubezpieczeniowym.

W 2025 r. ubezpieczyciele wypłacili klientom blisko 54 mld zł odszkodowań i świadczeń. Krajowe dane dotyczące skarg pokazują, że w 2025 r. na 100 zlikwidowanych szkód majątkowych przypadało 2,4 skargi. A na 100 tysięcy sprzedanych polis 417 skarg. Sami polscy klienci oceniają ten egzamin lepiej niż inni obywatele Unii Europejskiej. Według badania EIOPA z 2025 r. z likwidacji szkód zadowolonych było 65 proc. polskich respondentów wobec 62 proc. średnio w UE.

Nie oznacza to oczywiście, że rynek jest wolny od problemów. Pokazuje jednak, że, zanim zaczniemy ujednolicać definicje, warto zapytać, czy to właśnie one są ich źródłem.

Diagnoza przed rozwiązaniem

Dane PIU wskazują, że to nie definicje są źródłem skarg. W ubezpieczeniach mieszkaniowych zaledwie 0,2 proc. skarg dotyczyło niezrozumiałego lub niezgodnego z prawem brzmienia wzorca umowy. Dominowały spory o wysokość świadczenia i odmowę jego wypłaty.

Oczywiście niewielki udział skarg dotyczących języka umowy nie dowodzi, że problem nie istnieje. Nie uzasadnia jednak automatycznie wprowadzania rozwiązań obejmujących konstrukcję produktów całego rynku.

Czytaj więcej

Domy i mieszkania warte 2 bln zł bez ochrony. Polacy lekceważą zagrożenie

Analiza wybranych OWU ubezpieczeń mieszkaniowych przeprowadzona przez PIU przynosi interesujące wnioski. Mimo różnych definicji wichury wszystkie badane produkty zapewniały ochronę w analizowanym przypadku zerwania dachu. Z kolei przy szkodzie powodziowej, mimo zbliżonych definicji, o odpowiedzialności decydował wykupiony zakres ochrony. Wspólne brzmienie pojęcia nie przesądza zatem o porównywalności produktów.

Europejskie doświadczenia nie wskazują jednego modelu i skuteczności rozwiązania

Europa nie wypracowała uniwersalnego standardu definicji ubezpieczeniowych. Standardy w ubezpieczeniach nie są powszechne, a rozwiązania przyjmowane w poszczególnych państwach odpowiadają konkretnym uwarunkowaniom prawnym i rynkowym.

Zapytane przez nas Izby z tych nielicznych krajów europejskich, które podjęły próbę standaryzacji, nie potrafiły wskazać dowodu, że obniża ona liczbę skarg. Dostępne dane wskazują wręcz na ich wzrost w ostatnich latach.

Różnorodność jest wartością, a nie niedoskonałością

Definicje ubezpieczeniowe nie funkcjonują w oderwaniu od oceny ryzyka. Ich ujednolicanie może wpływać na zakres odpowiedzialności, konstrukcję produktu i sposób kalkulacji składki.

Wspólny punkt odniesienia brzmi atrakcyjnie, ale może prowadzić do pozornej porównywalności. Identyczna definicja przy odmiennych limitach, wyłączeniach i rozszerzeniach nie oznacza identycznej ochrony. Istnieje ryzyko, że klient, przekonany o porównywalności produktów, poświęci mniej uwagi różnicom, które rzeczywiście mają znaczenie.

Swoboda kształtowania warunków ubezpieczenia pozwala zakładom konkurować zakresem ochrony, elastycznie odpowiadać na nowe zagrożenia i dostosowywać produkty do zróżnicowanych potrzeb. Wspiera także innowacje. Standard, nawet niewiążący, może z czasem stać się dominującym punktem odniesienia, ograniczając motywację do poszukiwania odmiennych rozwiązań.

Skoncentrujmy wysiłki tam, gdzie przyniosą największą wartość

Jednym z najpoważniejszych wyzwań polskiego rynku ubezpieczeniowego jest luka ubezpieczeniowa, rozumiana zarówno jako brak ochrony, jak i jej niedostateczny zakres w stosunku do rzeczywistej ekspozycji na ryzyko. Problem ten szczególnie wyraźnie ujawnia się w ubezpieczeniach majątkowych, gdzie sumy ubezpieczenia często nie nadążają za wzrostem wartości nieruchomości i kosztów ich odtworzenia, tworząc pozorne poczucie bezpieczeństwa finansowego.

Czytaj więcej

Ceny polis na świecie nadal spadają. Polska w trendzie

Skalę problemu potwierdzają dane: 45 proc. agentów ubezpieczeniowych ocenia, że sumy ubezpieczenia domów i mieszkań są zaniżone, a według EIOPA historycznie ochroną ubezpieczeniową objętych było zaledwie 7 proc. strat katastroficznych w Polsce. Konsekwencje tej luki unaoczniła powódź z 2024 r., kiedy odszkodowania pokryły jedynie 12–15 proc. łącznych strat, pozostawiając zasadniczą część kosztów po stronie obywateli, samorządów i państwa. W związku z tym priorytetem rynku powinno być ograniczanie luki ochronnej poprzez zwiększanie penetracji ubezpieczeniowej, podnoszenie adekwatności sum ubezpieczenia oraz budowanie świadomości skali ryzyk i finansowych konsekwencji niedoubezpieczenia.

Dlatego powiązane z tym problemem kluczowe wyzwania dotyczą dziś jakości dystrybucji, rzetelnej analizy potrzeb klienta, przejrzystego informowania o wyłączeniach i ograniczeniach ochrony oraz edukacji ubezpieczeniowej.

To właśnie w tych obszarach potrzebna jest współpraca ubezpieczycieli, nadzoru i instytucji chroniących konsumentów. Szczególne znaczenie ma edukacja. Wspólnym celem powinien być klient, który rozumie nie tylko znaczenie poszczególnych pojęć, lecz przede wszystkim ekonomiczne i praktyczne konsekwencje zawieranej umowy.

Nie chodzi o obronę niejasnego języka. Przeciwnie: prostota i przejrzystość komunikacji powinny być standardem jakości każdego ubezpieczyciela. Nie należy jednak utożsamiać ich z koniecznością ujednolicania konstrukcji produktów.

Zaufanie nie wymaga identycznych definicji. Wymaga odpowiedzialności, przewidywalności i rzeczywistej wartości ochrony. Polski rynek ma solidne podstawy, by rozwijać te wartości przez konkurencję, doskonalenie obsługi i świadomy wybór konsumentów. Właśnie tam warto skoncentrować wspólny wysiłek.

Zaufanie do ubezpieczeń rodzi się w chwili próby, jaką jest szkoda, a nie w słowniku pojęć. Dlatego warto najpierw sprawdzić, czy rynek ten egzamin zdaje, a dopiero potem rozpoczynać dyskusję o tym, co trzeba w nim zmienić.