#RZECZoPRAWIE - Józef Forystek: ustawa reprywatyzacyjna w sporach o grunty warszawskie jest konieczna

Głośna ostatnio sprawa nieruchomości z pl. Defilad w Warszawie jest podobnie kontrowersyjna, jak inne procesy reprywatyzacyjne gruntów warszawskich.

Trudno jednoznacznie ocenić sytuację. Nie mamy dostępu do dokumentacji. Miejmy nadzieję, że miasto podjęło poprawną decyzję.

Podnosi się, że obywatel Danii był właścicielem nieruchomości, która następnie przeszła na własność Skarbu Państwa. W ramach umów indymizacyjnych Duńczycy dostali odszkodowanie od Polski i zostali spłaceni. Właściciel nieruchomości miał jednak podwójne obywatelstwo Polskie i Duńskie.

Podobnych przypadków jest wiele. Chociażby sprawa Elżbiety Radziwiłł-Tomaszewskiej i nieruchomości na terenie ambasady amerykańskiej. W tym przypadku Przedstawicielka zasłużonego dla Polski rodu nie została potraktowana jak obywatel polski.

Problemem są nieopublikowane wyroki i umowy międzynarodowe. Wtedy tworzy się problem przejścia własność nieruchomości na Skarb Państwa.

Pojawiły się osoby, które skupują roszczenia w sprawach reprywatyzacyjnych. Są to wyjątki. Według mnie przejmują 1 proc. spraw albo mniej.

Powstanie takiego zjawiska wynika z tego, że postępowania administracyjne trwają bardzo długo. Jest zbyt mało pracowników zajmujących się tymi roszczeniami.

Wierzytelności wydaje się coraz więcej, bo po wojnie nieruchomości były dzielone. Roszczenia sprzedają najczęściej osoby starsze, które obawiają się że nie dożyją pozytywnego zakończenia spraw toczonych z miastem.

Ten, kto skupuje wierzytelności robi to z ryzykiem. Dochodzą tu często problemy ze spadkobraniem.

Miasto w stosunku do atrakcyjnych nieruchomości wstrzymywało się od rozpatrywania spraw. Przez długi czas żądało się żeby w postępowaniu brali udział wszyscy spadkobiercy. Pojawiali się kuratorzy spadków.

W tej chwili sądy dopuszczają żeby można było walczyć tylko o swoje roszczenia, bez pozostałych spadkobierców. Kuratorami są często osoby pracujące w urzędach i sądach. Sądy ich kontrolują - i tu prawo mamy bardzo dobre. Sądy żądają sprawozdań raz na pół roku, raz na rok.

Sprawy reprywatyzacyjne trwają długo, średnio od 5 do 6 lat i więcej. Chociażby sprawa Pani Beller, która toczy się już 24 lata.

Głównym problemem Polski jest to, że nie mamy ustawy reprywatyzacyjnej. Powinniśmy wzorować się na ustawie zabużańskiej, która przyniosła efekty.

Nie do końca szanujemy prawo własności osób, którym je odebrano. Dziś nie wyobrażamy sobie takiej sytuacji. Mnóstwo nieruchomości przejęto, a krzywdy nie zostały naprawione.

Dużo jest zabytkowych zespołów dworsko-parkowych, które niszczeją. Po odzyskaniu własności szybko są remontowane i służą społeczności.

Warszawa nie może się rozwijać, bo nie załatwia spraw reprywatyzacyjnych w odpowiednim terminie. Miasto ma wielkie możliwości do docierania do spadkobierców i do baz danych. Sprawami interesuje się dopiero, gdy byli właściciele się tym zajmą. Miasto przeciąga te sprawy.

Ważną kwestią są też plany zagospodarowania przestrzennego i na tym powinno się koncentrować.